Ksenon
| Ксенон / Хенон (Хе) | |
|---|---|
| Атом рақами | 54 |
| Кўриниши |
|
| Атом хоссаси | |
| Атом массаси (моляр массаси) |
131,29 м. а. б. (г/мол) |
| Атом радиуси | н/а пм |
| Ионлашиш энергияси (биринчи электрон) |
1 170,0 (12,13) кЖ/мол (эВ) |
| Электрон конфигурацияси | [Кр] 4д10 5с2 5п6 |
| Кимёвий хоссалари | |
| Ковалентлик радиуси | 131 пм |
| Ион радиуси | н/а пм |
| Электрманфийлик (полинг бўйича) |
0,0 |
| Электрод потенсиали | 0 |
| Оксидланиш даражаси | 7 |
| Термодинамик хоссалари | |
| Зичлик | 3,52 (-109 °C да) г/см³ |
| Солиштирма иссиқлик сиғими | 0,158 Ж/(К·мол) |
| Иссиқлик ўтказувчанлик | 0,0057 Вт/(м·К) |
| Эриш ҳарорати | 161,3 К |
| Эриш иссиқлиги | н/а кЖ/мол |
| Қайнаш ҳарорати | 166,1 К |
| Қайнаш иссиқлиги | 12,65 кЖ/мол |
| Моляр ҳажм | 42,9 см³/мол |
| Кристалл панжараси | |
| Панжара тузилиши | кубик марказлашган |
| Панжара даври | 6,200 Å |
| Панжара/атом нисбати | н/а |
| Дебе ҳарорати | н/а К |
| 54 | Ксенон
|
Хе | |
| 4д105с25п6 | |
Ксенон (юн. хенос — бегона, лотинча Хсепоп), Хе — Менделеев даврий системасининг ВИИИ гуруҳига мансуб кимёвий элемент. Тартиб рақами 53, атом массаси 131,29. Инерт газлар жумласидан. Ҳаводан ажратиб олинган табиий Ксенон 9 та изотопдан иборат: и24Хе (ҳажми жиҳатидан 0,096%), л26Хе(0,090%), 128Хе(1,92%), 129Хе(26,44%), 13ОХе(4,О8%), |3|Хе(21,18%), 132Хе(26,89%), |34Хе(10,44%), |36Хе(8,87%). Уран минералларидан ажратиб олинган. Ксеноннинг изотоп таркиби бундан фарқ қилади, чунки 235У ва 238У бўлинганда радиоактив изотоплар ҳосил бўлади. Ядровий портлашларда ҳам шу ҳодиса кузатилади. Полинг бўйича электроманфийлиги 2,6; ат. радиуси 0,218 нм. Ксенон ҳажм жиҳатидан атмосферанинг 0,86-10~5%ни ташкил этади. Фазода жуда сийрак тарқалган (7,7108 атом гелийга 1 атом Ксенон тўғри келади). Ксенон — бир атомли рангсиз ва ҳидсиз газ. Қайнаш температураси 165,05К; қаттиқ ҳолатдаги Ксеноннинг зичлиги 2,700 г/см³ (133К), суюқ ҳолатдаги Ксенонники 2,987 г/см³ (165К), газ ҳолатдаги Ксенонники 5,85 кг/м³ (273К, 0,1 МПа). Ксенон фақат фтор билан бевосита бирикади ва Ксенон фторидлари (ХеФ2 ХеФ4 ва ХеФ6) ҳосил қилади. Ксеноннинг бошқа бирикмалари билвосита усуллар ёрдамида Ксенон фторидлардан олинади.
Ксенон (Ш)-оксид, ХеО, — оддий шароитда рангсиз кристалл модда. Сувли эритмаларда оксидловчи, кўпгива органик моддаларни парчалаб СО2 ажратиб чиқаради. Кристалл ҳолатдаги ХеО3 — портловчи модда. 30 мг дан ортиқ миқдорда ўз-ўзидан портлайди. ХеО3данташқари Ксенон (1У)-оксид, ХеО4 (суюқланиш температураси — 35,8°, оддий шароитда осон парчаланади) ҳам маълум.
Ксенон саноатда ҳаводан олинади. Уни криптон-ксенонли консентратдан ажратиб олиш ҳам мумкин. Электровакуум техникасида, газ ёруғлик лампалари, кучли газразрядли- ва импулсли ёруғлик манбаларини радиография ва тиббиёт диагностикасида, шунингдек, вакуум қурилмаларидаги ёриқларни аниқлашда қўлланади.[1]
Ксенон - унсурлар даврий жадвалининг 54 унсури, инерт газ.
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Кимёга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
