Xonim sahifasining manbasini koʻrish


'''Xonim''' ({{lang-kk|Ханым/Hanym}}, {{lang-uz|Xonim/Хоним}}, {{lang-az|Xanım}}, {{lang-tr|Hanım}}, {{lang-fa|خانم}}, {{lang-hi|ख़ानुम}}, {{lang-bn|খাঁনম/খানম}}, {{lang-ar|خانم}}, {{lang-ur|خانم}}, {{lang-sq|Hanëm}}) — asosan [[Aristokratiya|zodagon]] boʻlgan ayollar unvoni boʻlib, dastlab [[Markaziy Osiyo]] hududida keng foydalanigan, keyinchalik esa [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharq]] va [[Janubiy Osiyo|Janubiy Osiyoda]] mamlakatlariga qadar kirib borgan. 

== Tarixi ==
Xonim Osiyo va Yevropada yashovchi oʻrta asrlardagi koʻchmanchi [[turkiy xalqlar|turkiy xalqlarda]], shuningdek, hozirgi [[Xitoy|Xitoyning]] shimoli va shimoli-gʻarbiy qismida yashovchi moʻgʻul qabilalari tomonidan keng qoʻllaniladigan harbiy hukmdor — Xon ''[[Xon (unvon)|unvonining]]'' [[Ayollik|ayollarga]] nisbatan ishlatilgan shaklidir<ref>{{Kitob manbasi |title=The Illustrated Weekly of India, Volume 90 |date=1969 |publisher=[[The Times Group|Times of India Press]] |page=4 |language=inglizcha |quote=In the original meaning “begum” and “khanum” are the feminine equivalents or counterparts of “beg” and “khan”—like the English “lord” and “lady”.}}</ref>. [[Turkiy tillar|Turkiy tillardagi]] soʻzlarning yasalishida „- ''um / -im''“ qoʻshimchasi „''mening xonim''“ qoʻshimchasini qoʻshilib, „Xonim“ shaklini olgan. Bir rivoyatga koʻra, Temuchin oʻz xalqiga ''men sizning xoningizman va u (rafiqasiga qarata) mening xonim (Xonimim) deb'' aytgan<ref name="Henning, W. B. p501-522">Henning, W. B., 'A Farewell to the Khagan of the Aq-Aqataranʼ,"Bulletin of the School of Oriental and African studies — University of London", Vol 14, No 3, p 501-522</ref>. Xonim 283—289 yillarda Xianbe davlati uchun bir unvon sifatida qabul qilingan<ref>Zhou 1985, p. 3-6</ref>. Dastlab [[Jujan xonligi|Jujanlar]] oʻz imperatorlariga nisbatan [[Xoqon]] va [[Xon (unvon)|Xon]] unvonlarini qoʻllagan<ref name="Grousset">{{Kitob manbasi|last=René Grousset|authorlink=René Grousset|title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia now|publisher=Rutgers University Press|year=1988|pages=[https://archive.org/details/empireofsteppesh00prof/page/61 61, 585, n. 92.]|isbn=0-8135-1304-9|url=https://archive.org/details/empireofsteppesh00prof/page/61}}</ref>.

=== Hozirgi kunda ===
Hozirgi [[Turk tili|turk]] tilida ''Hanım'' shaklida keng qoʻllanilib kelinadi''.'' ''Hanımefendi'' unvoni Xonim (tr. ''Hanım'') va ''afandi'' soʻzlarining qoʻshilishidan hosil boʻlgan. Bugungi kunda bu atama har qanday ijtimoiy darajadagi ayollarga nisbatan hurmat bilan murojaat qilish usuli sifatida qoʻllaniladi. „Madam“ — „maʼam“ soʻzining sharqiy ekvivalenti yoki soʻzlashuv tilidagi koʻrinishi „xonim“dir.

[[Janubiy Osiyo|Janubiy Osiyoda]], xususan [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]], [[Shimoliy-gʻarbiy chegara viloyati|Xaybar Paxtunxva]], [[Sind]], [[Balujiston (tarixiy viloyat)|Balujiston]] va Shimoliy Hindistonda ''Xanum'' yuqori ijtimoiy mavqega ega boʻlgan [[Islom|musulmon]] ayollarga nisbatan ishlatib kelinadi. 

== Yana qarang ==

* [[Begim]]
* [[Xotun|Xatun]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Atamalar]]
[[Turkum:Ayollar]]
[[Turkum:Ayol]]