Xor sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Chorus of Perm Musical College.JPG|thumb|281x281px|Xor]]
'''Xor''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: choros — davra oʻyin qoʻshigʻi) — 1) [[antik davr]] teatr tomoshalarining jamoaviy ishtirokchisi; birga kuylab, raqsga tushib dramatik holatlarga, qahramonlar harakatiga izoh beradigan aktyorlar guruhi; 2) xonandalar jamoasi. Tarkibiga koʻra, bir turdagi (erkaklar xori, ayollar xori, bolalar xori) va aralash, shuningdek, ijrochilar soniga qarab kamer (12— 20 kishidan iborat), kichik va katta [100—120 gacha;  500— 1000 va undan ortiq ishtirokchi qatnashishi mumkin]  boʻlinadi. Yevropada professional unison xorlar xristian cherkovlarda <nowiki>IV</nowiki> asrdan maʼlum (kliros). <nowiki>X—XIII</nowiki> asrlarda xor jamoasining ovoz (partiya)larga boʻlinishi boshlandi. Gomofoniya uslubi va mumtoz garmoniyanutt rivoji davri (<nowiki>XVII</nowiki> asr)dan aralash xor jamoasi 4 ta ([[soprano]], alt, [[tenor]], bas) partiyaga ajratildi. Xor ijrochiligi musiqa cholgʻulari joʻrligida va joʻrsiz (a kapella) boʻladi. Oʻzbekistonda koʻp ovozli xor ijrochiligi <nowiki>XIX</nowiki> asr oxiridan rivojlana boshladi (V. Seksovich, N. Mironov. S. Kuzmenko va boshqa rahbarligidagi jamoalar). Professional xorlar <nowiki>XX</nowiki> asr oʻrtalarida tashkil topgan: Oʻzbek radiosi xori (1947, V. Verov), [[Navoiy teatri]] xori (1948), Oʻzbek filarmoniyasining Davlat akademik kapellasi (1952, S. Valenkov va A. Sultonov). Aynan shu davrdan boshlab xor ijrochiligi maxsus musiqa taʼlimi tizimiga kiritildi, professional jamoalar qatorida oʻquv, havaskor, bolalar xorlari keng rivoj topdi. Hozir Oʻzbekistonda bir necha professional xor jamoalari faoliyat koʻrsatmoqda. [[Oʻzbekiston]] davlat akademik kapellasi (1978—2001-yillarda badiiy rahbari va bosh dirijyori — A. Hamidov, 2002-yildan D. Jdanov). Repertuaridan chet el kompozitorlari (Kerubini, Motsart, Verdi, Fore, Gendel, Taneyev, Chesnokov, Raxmaninov va boshqalar)ning mumtoz asarlari, shuningdek, qayta ishlangan oʻzbek xalq, qoʻshiqlari, Oʻzbekiston kompozitorlari asarlari oʻrin olgan. Oʻzteleradiokompaniyasi qoshidagi Respublikada xizmat koʻrsatgan xor jamoasi (tashkilotchisi — B. Umidjonov, 1960 y 16 dekabr; 2003-yildan badiiy rahbari — D. Malikova, dirijyori —B. Lutfullayev, J. Shukurov, C. Radjabova, I.Matyakubov.2013 y dan badiiy rahbar va dirijyor— Sh.Boboxonova Hozir O'zb.R Madaniyat va sport ishlari boshqarmasi, Badiiiy jamoalar birlashmasi qoshidagi Respublikada xizmat ko'rsatgan Xor jamoasi). Ijro uslubida Yevropa xor anʼanalari bilan milliy xonandalik. uslublari uygʻunlashgan. Repertuaridan M. Burhonov, B. Umidjonov, S. Boboyev, Ik. Akbarov, M. Nasimov va boshqa qayta ishlagan xalq qoʻshiqlari, M. Bafoyev, F. Alimov, B. Lutfullayev, D. Omonullayeva, N. Gʻiyosov va boshqa oʻzbek kompozitorlarining poema, kantata, oratoriyalari asosiy o‘rin tutadi. Xususiy tashkil etilgan "Ipak yoʻli" kamer xori (2001-2006, D. Jdanov) faoliyat yuritgan. Repertuaridan jahon xalqlari qoʻshiqlari, chet el mumtoz asarlari o'rin olgan{{OʻzME-X}}.<!-- Bot tomonidan yaratildi -->

== Turlari ==

* '''aralash xor''' — erkaklar va ayol-qizlardan tuzilgan xor<ref>{{Kitob manbasi |title=Музика луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |year=1987}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Мусиқа луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Oʻqituvchi nashriyoti |isbn=5-645-02422-2 |pages=384 |year=1997}}</ref>;

== Yana qarang ==

* [[Bulbulcha]]

== Manbalar ==
<references />

== Havolalar ==
{{Commonscat-inline|Choirs|Xor}}{{OʻzME}}

{{tashqi havolalar}}

[[Turkum:Xorlar]]


{{musiqa-stub}}