Yapon choy marosimi sahifasining manbasini koʻrish

'''Yapon choy marosimi''' (sadō/chadō  yoki {{Nixongo|2=茶の湯|3=chanoyu}} deb nomlanadi) — [[Yaponiya]] madaniy tadbiri boʻlib, uni oʻtkazish tartibi {{Nixongo||抹茶|[[matcha]]}}  kukunli [[Koʻk choy|yashil choyni]] tantanali tayyorlash va taqdim etishni ({{Nixongo||点前|temae}}  deyiladi<ref>{{Kitob manbasi|last=Surak|first=Kristin|title=Making Tea, Making Japan: Cultural Nationalism in Practice|date=2013|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|isbn=978-0-8047-7867-1|pages=272|url=http://www.sup.org/books/title/?id=20929}}</ref>) oʻz ichiga oladi. Gʻarbda bu „Choy marosimi“ sifatida tanilgan boʻlsa-da, amalda u kamdan-kam hollarda tantanali ravishda oʻtkaziladi. Koʻpincha choy oila, doʻstlar va hamkorlarga beriladi; Gʻarbiy makonlarda diniy va marosim maʼnolari haddan tashqari oshirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://thetealetter.com/uncategorized/theres-no-such-thing-as-tea-ceremony|sarlavha=There's No Such Thing as "Tea Ceremony"|sana=22-aprel 2021-yil|qaralgan sana=2022-10-23|arxivsana=2022-09-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220911133440/https://thetealetter.com/uncategorized/theres-no-such-thing-as-tea-ceremony}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://resobox.com/news/do-you-know-the-japanese-tea-ceremony/|sarlavha=Do you know the Japanese Tea Ceremony? &#124; RESOBOX|sana=20-may 2014-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hibiki-an.com/contents.php/cnID/18|sarlavha=Japanese Tea Ceremony - JAPANESE GREEN TEA &#124; HIBIKI-AN}}</ref>.

Dzen buddizmi yapon choyi madaniyatining rivojlanishiga asosiy taʼsir koʻrsatgan. Yapon choyi amaliyotida barg choyi, birinchi navbatda sencha, senchadō deb nomlanuvchi amaliyot turlari kamroq qoʻllanadi.

Choy yigʻilishlari norasmiy choy yigʻilishi (chakai) yoki rasmiy choy yigʻilishi (chaji) sifatida tasniflanadi. Chakaii- bu qandolat, yupqa choy va engil taomni oʻz ichiga olgan nisbatan oddiy mehmondoʻstlik marosim turi. Chaji - bu ancha rasmiy yigʻilish boʻlib, odatda toʻliq turdagi kaiseki taomidan soʻng qandolat, quyuq choy va yengil choy kiradi. Chaji toʻrt soatgacha davom etishi mumkin.

== Tarixi ==
[[Fayl:Sen_no_Rikyu_JPN.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Sen_no_Rikyu_JPN.jpg/220px-Sen_no_Rikyu_JPN.jpg|thumb| Choy usulini kodlashtirgan usta Sen no Rikyu ( Xasegava Toxaku rasmi)]]
[[Fayl:Kanō_Osanobu_71_utaiawase.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Kan%C5%8D_Osanobu_71_utaiawase.jpg/220px-Kan%C5%8D_Osanobu_71_utaiawase.jpg|thumb| Matcha ({{Nixongo||一服一銭|ippuku issen}} matcha ) sotuvchi ochiq [[choyxona]] va ekstraktlar sotayotgan sotuvchi ({{Nixongo||煎じ物売|senjimono-uri}}  chapda)),{{Nixongo||七十一番職人歌合|Shichiju-ichiban shokunin utaawase}}  Muromachi davri; Ippuku issen rohib kiyimi matcha madaniyati, choy takliflari va buddizm o'rtasidagi munosabatni tasvirlaydi.]]
Yaponiyada choyning birinchi hujjatlashtirilgan dalillari <nowiki>IX</nowiki> asrga toʻgʻri keladi. Bu Xitoydan qaytib kelganida Yaponiyaga choy olib kelgan buddist rohib {{Nixongo|Eichū|永忠}}  bilan bogʻliq boʻlgan Nihon Kōki yozuvida topilgan. Maqolada aytilishicha, Eyju 815-yilda Karasakida (hozirgi Shiga prefekturasi) ekskursiyada boʻlgan imperator sencha (choy barglarini issiq suvga qoʻyish orqali tayyorlanadigan choy ichimligi) shaxsan tayyorlagan va unga xizmat qilgan. 816-yilda imperator buyrugʻi bilan Yaponiyaning Kinki mintaqasida choy plantatsiyalari etishtirila boshlandi<ref>{{Ensiklopediya manbasi|editor=Kaisen Iguchi|encyclopedia=Genshoku Chadō Daijiten|title=Eichū|language=yaponcha|edition=19|year=2002|publisher=Tankōsha ([[:ja:淡交社]])|oclc=62712752}}</ref>. Biroq, Yaponiyada choyga boʻlgan qiziqish bundan keyin soʻndi<ref>{{Ensiklopediya manbasi|editor=Kaisen Iguchi|encyclopedia=Genshoku Chadō Daijiten|title=Eisai|language=yaponcha|edition=19|year=2002|publisher=Tankōsha ([[:ja:淡交社]])|oclc=62712752}}</ref>.

Xitoyda choy, afsonaga koʻra, ming yildan koʻproq vaqt davomida maʼlum boʻlgan. Eychju davrida Xitoyda mashhur boʻlgan choy shakli dancha<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=The Origin of Japanese Tea Ceremony|url=http://matcha-tea.com/matcha/the-origin-of-japanese-tea-ceremony|muallif=Yuki|nashriyot=Matcha Tea|qaralgan sana=14-noyabr 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180611074802/https://matcha-tea.com/matcha/the-origin-of-japanese-tea-ceremony|arxivsana=11 June 2018}}</ref>, pu-er choyi bilan birga bir xil tarzda siqilgan choy edi. Keyin u ohakda maydalanadi va olingan maydalangan choy turli xil oʻtlar va xushboʻy moddalar bilan aralashtiriladi<ref>{{jurnal manbasi|last=Han Wei|year=1993|title=Tang Dynasty Tea Utensils and Tea Culture|journal=Chanoyu Quarterly|issue=74|pages=38–58|place=Kyoto|publisher=Urasenke Foundation of Kyoto|oclc=4044546|access-date=5-iyul 2012-yil|url=http://www.urasenke.or.jp/texte/study/book/image/chanoyu-quarterly.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208031843/http://www.urasenke.or.jp/texte/study/book/image/chanoyu-quarterly.pdf|archivedate=2012-02-08}}</ref>.Choy ichish odati, avvalambor shifobaxsh, soʻngra koʻp jihatdan yoqimli sabablarga koʻra Xitoyda allaqachon keng tarqalgan edi. <nowiki>IX</nowiki> asrning boshlarida xitoylik yozuvchi Lu Yu ''“Choy klassikasi”'' asarini yozgan, bu risola choyni [[Yerni ishlash|yetishtirish]] va tayyorlashga qaratilgan. Lu Yu hayotiga buddizm, xususan, Zen- Chan buddist maktabi katta taʼsir koʻrsatgan. Uning gʻoyalari yapon choyining rivojlanishiga kuchli taʼsir koʻrsatadi<ref>{{Kitob manbasi|last=Sen Sōshitsu XV|authorlink=Sen Sōshitsu XV|title=The Japanese way of tea: from its origins in China to Sen Rikyū|publisher=University of Hawai'i Press|location=Honolulu|year=1998|pages=V|isbn=0-8248-1990-X|others=Trans. Dixon Morris|url=https://www.questia.com/PM.qst?d=95933716|accessdate=2012-07-05}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references responsive="0"></references>

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}