Yelizaveta Mukasey sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | asl oti              = Елизавета Ивановна Мукасей
 | tavallud_joyi        = [[Ufa]], [[Rossiya]]
 | vafot_joyi           = [[Moskva]], [[Rossiya]]
 | kasbi                = Sovet razvedkasi xodimi, noqonuniy muhojir
 | turmush_oʻrtogʻi     = Mixail Isaakovich Mukasey
 | bolalari             = Anatoliy Mixaylovich Mukasey
}}
'''Yelizaveta Ivanovna Mukasey''' (qizlik familiyasi: '''Yemelyanova;''' {{lang-ru|Елизаве́та Ива́новна Мукасе́й}}; 29-mart 1912-yil, [[Ufa (shahar)|Ufa]] — 19-sentyabr 2009-yil, [[Moskva]]) — Sovet razvedkasi xodimi, noqonuniy muhojir. Shuningdek, faxriy davlat xavfsizligi xodimi, [[podpolkovnik]]. Sovet noqonuniy razvedkachisi Mixail Isaakovich Mukaseyning rafiqasi.

== Hayoti ==
Yelizaveta Ivanovna Mukasey 1912-yil 29-martda [[Ufa (shahar)|Ufa]] shahrida tugʻilgan. Uning qizlik ismi — Yemelyanova boʻlgan.

[[1917|1917-yil]] oxirida u oilasi bilan [[Toshkent|Toshkentga]], ochlikdan qutulish uchun koʻchib oʻtishadi. Yelizaveta 1929-yilda oʻrta maktabni tugatgach, [[Sankt-Peterburg davlat universiteti|Leningrad universitetining]] biologiya fakultetiga oʻqishga hujjat topshiradi. Universitetni tugatgandan soʻng, Yelizaveta Ivanovna avval zavodda, keyin esa ishchi yoshlar maktabida direktor boʻlib ishlaydi (1938—1939-yillar oraligʻida).

1939-yildan 1943-yilgacha Yelizaveta Ivanovna eri, noqonuniy razvedkachi Mixail Isaakovich Mukasey bilan [[Los-Anjeles]] shahrida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQShga]] xizmat safarini amalga oshirgan.

1943-yildan 1949-yilgacha u [[Moskva badiiy akademik teatri|Moskva]] teatri badiiy kengashining kotibi boʻlib ishlagan.

„Elsa“ taxallusi ostida maxsus tayyorgarlikdan<ref>Izuchenie nemeskogo i polskix yazikov, izucheniya radiodela, otrabotka raboti na ratsii na slux [[Азбука Морзе|azbukoy Morze]] i pr.</ref> oʻtgandan soʻng, 1955—1977-yillarda eri bilan xorijda faoliyat olib borgan. Keyinchalik, erini markaz bilan ikki tomonlama aloqa qilishini taʼminlagan.

Xorijdagi faoliyati davomida u turmush oʻrtogʻi bilan Yevropa davlatlariga razvedka maʼlumotlarini olish maqsadida sayohat qilgan va bu faoliyat Markaz aʼzolari tomonidan yuqori baholangan.

1977-yilda [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSRga]] qaytgach, Yelizaveta Ivanovna yosh razvedka xodimlarini tayyorlagan. U razvedka maktablari uchun yozilgan koʻplab darsliklar va oʻquv qoʻllanmalar muallifidir.

U turmush oʻrtogʻi bilan birgalikda chet elda oʻtgan 30 yillik ish faoliyati va hayoti haqidagi xotiralarni „Zefir va Elza“ ({{Lang-ru|Зефир и Эльза}}) kitobida yozgan.

Yelizaveta Ivanovnaning oʻgʻli — Anatoliy Mixaylovich Mukasey, sovet va rus kinematografi boʻlib, uning ayoli aktrisa va rejissyor Svetlana Sergeevna Drujininadir. Yelizavetaning nabirasi Mixail Anatolyevich Mukasey operator boʻlib ishlaydi.

U 2009-yil 19-sentyabrda [[Moskva|Moskvada]] vafot etgan.

Yelizaveta Mukasey Xovanskoye qabristonida (shimoliy hudud, 200-sonli uchastka) dafn etilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.moscow-tombs.ru/2008/mukasey_mi.htm |sarlavha=Могила М. И. Мукасея |qaralgan sana=2022-05-08 |arxivsana=2021-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210805112728/http://www.moscow-tombs.ru/2008/mukasey_mi.htm}}</ref>.

== Mukofotlari ==
Yelizaveta Ivanovna Mukasey faxriy davlat xavfsizligi xodimi boʻlgan. Xizmatlari va erishgan yutuqlari uchun u koʻplab medallar, shu jumladan [[Jangovar xizmatlari uchun medali|„Jangovor xizmatlari uchun“ medali]] bilan ham taqdirlangan. U Rossiya Federatsiyasi xavfsizligini taʼminlashga qoʻshgan ulkan hissasi uchun [[Yuriy Andropov]] mukofotiga laureat boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==

* {{Kitob manbasi/Ruscha|автор=Мукасей М. И., Мукасей Е. И.|заглавие=Зефир и Эльза. Разведчики-нелегалы|издательство=Закон и порядок|год=2004|серия=Великая Россия. Имена|isbn=5-98465-005-3}}

== Havolalar ==

* {{Veb manbasi |url=http://svr.gov.ru/history/person/mukasej-E.htm |sarlavha=Мукасей Елизавета Ивановна на сайте Службы внешней разведки Российской Федерации |muallif= |ish= |qaralgan sana=2010-06-09 |arxivurl= |arxivsana= |sana= |nashriyot=}}
* [http://svr.gov.ru/smi/2009/09/rian20090921.htm Legendarnaya razvedchitsa-nelegal Yelizaveta Mukasey skonchalas v Moskve]
* [http://svr.gov.ru/smi/2017/11/rg22112017.htm Lyudi iz legendi]
[[Turkum:Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari]]
[[Turkum:SSSR oʻqituvchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaxsiyatlar]]
[[Turkum:Moskvada vafot etganlar]]
[[Turkum:2009-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:19-sentyabrda vafot etganlar]]
[[Turkum:1912-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:29-martda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Ufada tugʻilganlar]]
[[Turkum:SSSR razvedkachilari]]