Yenikapi
Еникапи ( Туркча талаффуз:['женикапɯ]) — Туркиянинг Истанбул шаҳридаги порт ва чорак,Босфор бўғозининг Европа томонидаги Фотиҳ метрополитан туманида ва шаҳарнинг тарихий марказий ярим оролининг жанубий қирғоғида жойлашган.
Еникапи,биринчи марта 2004-йилда топилган Византия портида давом этаётган қазишмалари билан ажралиб туради. Еникапидаги археологик тадқиқотлар дастлабки кашфиётдан буён топилган кема қолдиқларининг катталиги ва сони ва улар билан бог'лиқ ко'плаб артефактлар туфайли Европадаги энг йирик археологик тадқиқотлардан бирига айланган.5-10-асрларда фойдаланилган Теодосий порти деб номланган савдо бандаргоҳи Константинополнинг Олтин Шохнинг кириш қисмида жойлашган ан'анавий жойларга муқобил бо'лган[1].
Еникапи майдони - Мармара денгизида яратилган сун'ий ер участкаси бо'либ,Янгикапини кенгайтиради.У катта йиғилишлар, хусусан,Эрдоған тарафдори сиёсий митинглар[2] ва Этноспорт маданият фестивали каби тадбирлар учун ишлатилади.
Транспорт
Еникапи трансфер маркази,шунингдек,эр ости[3] оммавий тезкор транзит терминали жойлашган жой бо'либ,унинг қурилиши лойиҳа учун зарур бо'лган йирик қазишмалар туфайли кечиктирилган.Янги Еникапи терминали Ҳафиф метроси (М1) ва М2 линиялари - ҳар иккаласи ҳам Истанбул метроси тармог'ининг бир қисмини ташкил қилади ва шаҳарнинг Анадолу ва Европа томонларини янги туннел орқали бог'лайдиган янги Мармарай темир ё'ли о'ртасида алмашинишни та'минлайди.Босфор .
Еникапи,шунингдек,Истанбул-Халкали шаҳар атрофи темир ё'л линиясидаги станциядир.
Археология
Еникапи Мармарай қурилиш майдончасида олиб борилган археологик қазишмалар натижасида Истанбулнинг тарихи илгари тахмин қилинганидан тахминан 8500йил олдинга бориб тақалгани ма'лум бо'лган.
8000йиллик скелетлар топилди ва давомли қазишмалар натижасида яна қабрлар топилди.Қабрлар Истанбул тош асрида энг қадимги аҳоли пунктлари жойлашганлигини ко'рсатади[4]. Скелетлар то'ртта тарихдан олдинги қабрлардан топилган.
Скелетлардан ташқари,қазиш ишлари ВИИ-ХИ асрларга оид 34та чўкиб кетган кемаларни аниқлади.Чо'киб кетган кемалар Истанбул университети ва Бодрумдаги Денгиз археологияси институтида консервация қилинган.
Қазишмалар чоғида баъзи деворларнинг қолдиқлари ҳам топилган.Ҳозир улар Константинополнинг биринчи шаҳар деворлари ҳисобланади,шаҳар Византия сифатида ташкил этилганда қурилган[4].
Мармарай қазишмаларида топилган қолдиқлардан олинган 500га яқин парча Истанбул Археология музейида намойиш этилган.
Археологик жой учун мос шаҳар ва архитектура дизайнини та'минлаш учун 2012-йилда халқаро дизайн танлови ташкил этилган,Питер Эисенман ва Айтаc Арчитеcц лойиҳаси якунда г'олиб деб топилди.Лойиҳада архео-парк ва йирик археология музейи қурилиши ҳам ко'зда тутилган[5].
2020-йилда археологлар Византия даврига оид ҳайвонлар қолдиқлари ва скелетлари,шу жумладан мушукларни топдилар[6].
Манбалар
- ↑ „Наутиcал арчаэологй такес а леап форwард“. Тҳе Тимес (2007-йил 31-декабр). 2011-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-ноябр.
- ↑ „Еникапı'даки митинге каç милён киşи катıлдı?“ (тр). www.ҳурриет.cом.тр. Қаралди: 2020-йил 22-август.
- ↑ „Ҳйпер-Эхтенсионс: Тҳе Мармарай Прожеcт“ (2009-йил 25-сентябр).
- ↑ 4,0 4,1 „А невер-эндинг сторй оф Истанбул'с 8,500-еар ҳисторй“. Ҳурриет (2009-йил 1-феврал). 2019-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-ноябр.
- ↑ „Тҳе Еникапи Прожеcт, Истанбул“. Инехҳибит (2014-йил 4-август).
- ↑ „Cат скелетонс ин Еникапı метро сите ревеал неw фаcц“. ҳурриетдаилйнеwс (2020-йил 17-июн).