Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti
Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти (ЙХҲТ) – давлатлар ўртасида хавфсизлик ва ҳамкорликни таъминлашга қаратилган ҳаракатларни мувофиқлаштирувчи ва уларнинг ривожланиш тамойилларини белгилаб берувчи, шунингдек, ижтимоий-сиёсий жараёнларни демократлаштиришга кўмаклашувчи халқаро ташкилот. Дастлаб умум Европа кенгаши (АҚШ ва Канада иштирокида) сифатида фаолият кўрсатиб Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик бўйича кенгаш номи билан аталган (1973—1991). 1973-йил 3—7-июлда Ҳелсинки шаҳрида кенгашнинг 1-босқич (Европадаги 33 давлат ташки ишлар вазирлари иштирокида), 1973-йил 18-сентабрдан 1975-йил 21-июлигача Женева шаҳрида 2-босқич (35 давлат вакиллари иштирокида) ва 1975-йил 30-июлдан 1-августгача Ҳелсинки шаҳрида 3-босқич (35 мамлакат сиёсий ва давлат раҳбарлари иштирокида) учрашувлари бўлган. Пировардида Якунловчи ҳужжат қабул қилиниб, у Европада тинчликни таъминлашнинг муҳим омилига айланган. Кенгашнинг Мадрид конференсияси (1991-йил апрел)да Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти Парламент ассамблеясини ташкил этишга қарор қилинди (1991-йил июлда таъсис этилган). Европада юз берган жараёнлар, „совуқ уруш“нинг тугаши натижасида вужудга келган ўзгаришлар кенгашнинг ташкилот сифатида тўлиқ шаклланишига олиб келди. Европа хавфсизлик ва ҳамкорликташкилотига 54 давлат аъзо (2002-йил январ). Ташкилотга аъзо давлатлар раҳбарлари 2 йилда бир марта олий даражада учрашув ўтказадилар. Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг Истанбул шаҳрида бўлган саммитида (1999-йил 18—19 ноябр) Европада хавфсизлик ва ҳамкорликни мустаҳкамлашнинг ХХИ асрдаги янги тамойиллари белгиланди. Ташкилотга аъзо давлатлар ташқи ишлар вазирлари ҳар йили учрашиб турадилар (Вазирлар кенгаши). Ташкилотнинг яна бир органи – Бошқарувчи кенгаш ҳар йили 3 марта Прага шаҳрида йиғилади, бир марта иқтисодий форум ўтказади. Мунтазам ишловчи доимий кенгашнинг мажлислари ҳафтада 1 марта бўлади. Хавфсизлик ва ишончни мустаҳкамлаш, қуролланиш устидан назорат масалаларини муҳокама қилувчи Хавфсизлик бўйича ҳамкорлик форуми мавжуд. Унинг мажлислари ҳам ҳар қафтада ўтади. Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти қароргоҳи Вена шаҳрида.
Ўзбекистон 1992-йил 30-январда Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотига қабул қилинди. Бу билан Ўзбекистоннинг Европа давлатлари, шунингдек, АҚШ, Канада билан ҳар томонлама ҳамкорлик қилишига янги йўл очилди. Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг кўплаб тадбирлари орқали Ўзбекистон раҳбарияти халқаро миқёсдаги ташаббусларни, дунёнинг долзарб масалаларига муносабатини жаҳон ҳамжамияти эътиборига ҳавола қилади. Ўзбекистон Республикаси Президента И. Каримов Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг Лиссабон саммитида (1996-йил декабр) можаролар юз бериб турган ҳудудларга яширинча қурол-яроғ этказиб беришни тўхтатиш, Истанбул саммитида (1999-йил ноябр) терроризмга қарши кураш бўйича халқаро марказ тузиш ҳақида таклиф билан чиқди. Ўзбекистон Европа хавфсизлик ва ҳамкорликташкилоти раҳнамолигидаги кўплаб анжуманларга мезбонлик қилиб келади. Тошкентда Европа хавфсизлик ва ҳамкорликташкилотининг Марказий Осиё давлатлари билан алоқалар бўйича бюроси иш олиб боради.[1]
Яна қаранг
Манбалар
 | Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |