Yorugʻlik kuchi sahifasining manbasini koʻrish

'''Yorugʻlik kuchi''' <math>I_v</math> — fizik kattalik boʻlib, asosiy yorugʻlik fotometrik kattaliklaridan biri<ref name="ФЭ">{{Книга|автор=Лазарев Д. Н.|часть=Сила света|ссылка часть=http://www.femto.com.ua/articles/part_2/3623.html|заглавие=[[Физическая энциклопедия]]|ответственный=Гл. ред. [[Прохоров, Александр Михайлович|А. М. Прохоров]]|место=М.|издательство=[[Большая Российская энциклопедия (издательство)|Большая Российская энциклопедия]]|год=1994|том=4|страницы=495—496|страниц=704|серия=|isbn=5-85270-087-8|тираж=40000}}</ref>. U maʼlum bir yoʻnalishda vaqt birligiga uzatiladigan yorugʻlik energiyasi miqdorini tavsiflaydi<ref>{{Citation |year= |title=ГОСТ 26148—84. Фотометрия. Термины и определения. |url=http://www.complexdoc.ru/pdf/%D0%93%D0%9E%D0%A1%D0%A2%2026148-84/gost_26148-84.pdf |access-date=2022-04-29 |archivedate=2020-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200316191826/http://www.complexdoc.ru/pdf/%D0%93%D0%9E%D0%A1%D0%A2%2026148-84/gost_26148-84.pdf }}</ref>. Miqdoriy jihatdan elementar qattiq burchak ichida tarqaladigan yorugʻlik oqimining bu burchakka nisbatiga teng.

:: <math>I_v=\frac{d\Phi_v}{d\Omega}.</math>

[[Xalqaro birliklar tizimi|Uning oʻlchov birligi- Xalqaro oʻlchov birliklar tizimida (SI)]] [[Kandela|"kandela"]] (ruscha belgi: kd xalqaro: cd) deb kiritilgan

''Yorugʻlik kuchi'' tushunchasi faqat yorugʻlik manbasidan uning chiziqli oʻlchamlaridan sezilarli darajada ortib ketadigan masofalar uchun qoʻllanishi mumkin<ref name="ФЭ"/>.

== Nurlanish kuchi bilan bogʻliqlik ==
[[Fayl:LuminosityCurve1.svg|right|thumb|300x300px| Kunduzgi (qizil chiziq) va tungi (koʻk chiziq) koʻrish uchun nisbiy spektral yorugʻlik samaradorligi.]]
Energiya fotometrik kattaliklari tizimida yorugʻlik kuchining muqobili- nurlanish kuchi hisoblanadi. <math>I_e</math>. Nurlanish kuchiga nisbatan yorugʻlik kuchi — bu kunduzgi koʻrish uchun monoxromatik nurlanishning nisbiy spektral yorugʻlik samaradorligi qiymatlari yordamida olingan kichraytirilgan fotometrik kattalikdir. <math>V(\lambda)</math><ref>{{Citation |year= |title=GOST 8.332-78. Gosudarstvennaya sistema obespecheniya edinstva izmereniy. Svetovie izmereniya. Znacheniya otnositelnoy spektralnoy svetovoy effektivnosti monoxromaticheskogo izlucheniya dlya dnevnogo zreniya. |url=http://www.complexdoc.ru/pdf/%D0%93%D0%9E%D0%A1%D0%A2%208.332-78/gost_8.332-78.pdf |access-date=2022-04-29 |archivedate=2013-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004215914/http://www.complexdoc.ru/pdf/%D0%93%D0%9E%D0%A1%D0%A2%208.332-78/gost_8.332-78.pdf }}</ref> :

:: <math>I_v=K_m \cdot \int\limits_{380~nm}^{780~nm}I_{e,\lambda}(\lambda)V(\lambda) d\lambda,</math>

Bu yerda <math>K_m</math> — monoxromatik nurlanishning spektral yorugʻlik samaradorligining maksimal qiymati (nurlanishning fotometrik ekvivalenti), 683 [[Lumen (birlik)|lm]] / Vt ga teng<ref>Chislo 683 lm/Vt yavlyaetsya priblijyonnim znacheniem <math>K_m</math>, povsemestno prinyatim dlya ispolzovaniya na praktike. Bolee tochnoe znachenie — 683,002 lm/Vt. Podrobnosti privedeni v state [[Кандела]].</ref><ref name="ГОСТ">{{veb manbasi |url=http://www.leotec.ru/upload/iblock/432/432b148f277da39bdd5df10e1cd52d2d.pdf# |title=ГОСТ 8.417-2002. Государственная система обеспечения единства измерений. Единицы величин. |accessdate=2012-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110154140/http://www.leotec.ru/upload/iblock/432/432b148f277da39bdd5df10e1cd52d2d.pdf# |archivedate=2012-11-10 |deadlink=yes }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121110154140/http://www.leotec.ru/upload/iblock/432/432b148f277da39bdd5df10e1cd52d2d.pdf |date=2012-11-10 }}</ref> va <math>I_{e,\lambda}</math> nurlanish kuchining spektral zichligi boʻlib, <math>dI_e(\lambda),</math>kattalikka aniqlangan nisbiylik <math>\lambda</math>va <math>\lambda+d\lambda,</math>oʻrtasidagi kichik spektral intervalga tushadi va bu intervalning kengligiga:

:: <math>I_{e,\lambda}(\lambda)=\frac{dI _e(\lambda)}{d\lambda}.</math>

== Misollar ==
Turli manbalarning yorugʻlik kuchi:
{| class="wikitable"
!Manba
! Quvvat, Vt
! Taxminiy yorugʻlik kuchi, cd
|-
| Sham
|
|<center> 1</center>
|-
| Zamonaviy (2010) anʼanaviy qiziydigan [[Choʻgʻlanma lampa|lampa]]
|<center> 100</center>
|<center> 100</center>
|-
| Oddiy [[LED]]
|<center> 0.015…0.1</center>
|<center> 0,005…3</center>
|-
| Oʻta yorqin LED
| 1
|<center> 1…30</center>
|-
| Kollimatorli oʻta yorqin LED
|<center> 1</center>
|<center> 1500</center>
|-
| Zamonaviy (2010-yil) lyuminestsent lampa
|<center> 22</center>
|<center> 120</center>
|-
| [[Quyosh]] <ref>{{книга|автор = Бабичев А. П., Бабушкина Н. А., Братковский А. М. и др. |заглавие= Физические величины |ответственный = Под ред. И. С. Григорьева и Е. З. Мейлихова|издание= Справочник |место= М. |издательство= Энергоатомиздат|год= 1991 |страниц= 1232|страницы=1200  |isbn= 5-283-04013-5|тираж= 50000}}</ref>
|<center> 3,83 {{E|26}} </center>
|<center> 2,84 {{E|27}} </center>
|}

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

[[Turkum:Yorugʻlik]]
[[Turkum:Optika]]