ZK-383 sahifasining manbasini koʻrish

{{Qurol bilgiqutisi
| nomi = ZK 383
| izoh = 
| type = [[pistolet-pulemyot]]
| origin = {{Flag|Slovakiya}}
| service =
| used_by =
| wars =
| designer = Frantishek Koutskiy<br />Yozef Koutskiy
| design_date = 1933-1938
| manufacturer = [[Zbrojovka Brno]]
| production_date = 1938-1948<ref name=autogenerated1>Yan Xogg. Pistoleti-pulemyoti. M., EKSMO-Press, 2001. str.46-47</ref><ref name=autogenerated3>ZK-383 // Kris Shant. Orujie pexoti: ensiklopediya strelkovogo orujiya. / per. s angl. M., „Omega“, 2004. str.48</ref>
| number = 20 000<ref name=autogenerated4>9-mm chexoslovatskiy pistolet-pulemyot ZK-383 (ZetK-383) // jurnal „Orujie“, № 2, 2002 (spesvipusk „Pexotnoe orujie Tretego reyxa. Chast IV. Pistoleti-pulemyoti“)</ref>
| variants =
| weight = 4,3 — 4,85<ref name=autogenerated5>ZK-383 // „War Machine“, vol. 1, issue 6. 1983. pages 102-103</ref>
| length = 899
| crew =
| action =
| rate = 500 yoki 700<ref name=autogenerated5 />
| part_length = 325<ref name=autogenerated5 />
| is_ranged = yes
| cartridge = [[9×19 mm Parabellum]]
| caliber = 9
| velocity = 365<ref name=autogenerated5 /> — 380
| range = 250
| max_range = 600
| feed = 30 patronga moljalangan<ref name=autogenerated2>A. B. Juk. Ensiklopediya strelkovogo orujiya: revolveri, pistoleti, vintovki, pistoleti-pulemyoti, avtomati. M., AST — Voenizdat, 2002. str.670, 672</ref>
| sights =
}}

'''ZK-383''' ''(„zet-ka“ deb talaffuz qilinadi)'' — 1930-yillarning boshlarida aka-uka ''Kutskiylar (Koucky)'' tomonidan Chexoslovakiyada yaratilgan [[Pistolet-pulemyot]].

== Tarixi ==
[[1938]]-yilda ishlab chiqarishga kirgan va Brno shahridagi Zbrojovka Brno [[Brno|zavodida]] nisbatan kam miqdorda ishlab chiqarilgan.

Chexoslovakiya nemis qoʻshinlari tomonidan bosib olingandan keyin zavodning ishlab chiqarish liniyasi saqlanib qoldi va ZK-383 ishlab chiqarish davom etdi. Brno zavodiga SS uchun qurol ishlab chiqarish ishonib topshirilganligi sababli, ishlab chiqarilgan ZK-383 ning asosiy qismi Waffen-SS bilan xizmatga kirdi va Sharqiy frontda ishlatilgan.

Omborlarda mavjud boʻlgan zaxiralar Slovakiya armiyasi, Waffen-SS boʻlinmalari va politsiya boʻlinmalariga xizmatga kirdi shuningdek Bolgariyaga ham topshirildi.

Ikkinchi Jahon urushi tugagandan soʻng, ZK-383H modifikatsiyasi ishlab chiqildi, u bir muncha vaqt ishlab chiqarildi, asta-sekin Savz oilasining yanada ixcham va zamonaviy avtomatlari bilan almashtirildi.

== Taʼrif ==
ZK 383 dastlab piyoda otryadlarini qoʻllab-quvvatlash uchun yaratilgan boʻlib, toʻpponcha patroni uchun „ultra yengil avtomat“ turidir. Dizayn nuqtai nazaridan, bu „orqa tomondan“ oʻq uzuvchi birinchi avlod avtomatining anʼanaviy namunasi edi.

Ushbu namunaning xarakterli xususiyatlaridan qurolning nisbatan katta oʻlchamlari va ogʻirligi, avtomatlarda boʻlgani kabi tez oʻzgaruvchan barrel, chap tomonda oʻqdonning joylashishi, bipodlarning mavjudligi va zatvorni ogʻirligini sozlash imkoni borligi, har xil tezlikda oʻq uzish imkonini bergan — daqiqasiga 500 yoki 700 ta patron.


ZK-383 avtomatlari 9x19 mm oʻlchamdagi patronlarga moslashtirib chiqarilgan edi ammo bu avtomatlarning oz qismi (eksport uchun moʻljallangan) 9x23 mm Steyr va [[.45ACP|11,43x23 mm patronlarda chiqarilgan]].

== Variantlar va modifikatsiyalar ==

* '''ZK-383''' — harbiy versiya, buklanadigan bipod va tez ajraladigan barrelga ega edi.
* '''ZK-383P''' — politsiya versiyasi, bipod yoʻq edi.

* ''ZH-403'' (aka ''Waffenwerke Brunn MP.42'') 1942-yilda nemis armiyasi uchun ishlab chiqarilgan prototipdir. U xuddi nemis MP.38/40 kabi vertikal tartibiga ega edi. Namuna zavod sinovlaridan oʻtdi, ammo ishlab chiqarishning yuqori narxi tufayli u ommaviy ishlab chiqarilmadi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>

== Adabiyotlar ==

* Čs. samopal ZK 383 // Strelecká revue, 12, 1987-yil (chex. <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на чешском языке">)</small>
* Eksport samopalů ZK 383 // „Střelecký Magazin“, № 7-8, 1996-yil (chex. <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на чешском языке">)</small>
* ZK 383 v letech 1938-1945 // „Střelecký jurnali“, 2004-yil 7-son. (chex. <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на чешском языке">)</small>

== Havolalar ==

* [http://fire-arms.ru/cheshskaya-respublika-pistolet-pulemet-k-383-foto-opisanie-harakteristiki-ist.html Fire-arms.ru saytida ZK 383 avtomatining tavsifi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220628161811/http://www.fire-arms.ru/cheshskaya-respublika-pistolet-pulemet-k-383-foto-opisanie-harakteristiki-ist.html |date=2022-06-28 }}
* M. R. Popenker. [http://world.guns.ru/smg/chex/zk-33-r.html ZK-383 avtomati (Chexoslovakiya)] / „Dunyoning zamonaviy qurollari“ sayti