Zaynab binti Xuzayma sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Zaynab binti Xuzayma
| tasvir                   = Zaynab bint Khuzayma.png
| tasvir_eni               =
| izoh                     = 
| tugʻilgan paytidagi ismi = 
| tavallud sanasi          = 596-yil
| tavallud joyi            = [[Makka]], [[Hijoz]]
| vafot sanasi             = 625-yil
| vafot joyi               = [[Madina]], Hijoz
| turmush oʻrtogʻi         = [[Muhammad|Muhammad s.a.v]]
| taʼlimi                  =
| fuqaroligi               =
| millati                  =
| dini                     =
| kasbi                    =
| mukofotlari              =
| unvoni                   =
| faoliyat_yillari         =
| boʻyi                    =
| otasi                    = Xuzayma ibn Al-Horis
| onasi                    = [[Hind binti A’vf]]
| bolalari                 =
| bilimi                   =
| partiyasi                =
| sayt                     =
| imzo                     =
}}
'''Zaynab binti Xuzayma''' ({{lang-ar|زينب بنت خزيمة}}) ({{Circa}} 596 — 625), '''Umm al-Masakin''' ({{lang-ar|أم المساكين}} „Miskinlar onasi“) nomi bilan ham tanilgan<ref>[[Martin Lings|Lings, Martin]] (1983). ''Muhammad: his life based on the earliest sources''. Rochester, Vermont: Inner Traditions, 201.</ref>. Islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] beshinchi xotini edi. Erta vafoti sababli u haqida boshqa xotinlariga qaraganda kamroq maʼlumot keltirilgan. Paygʻambar sollallohu alayhi vasallam Hafsa binti [[Umar|Umar ibn Xattob]] roziyallohu anhoga uylanganlaridan soʻng Zaynabga hijratni uchinchi yili Ramazon oyida uylangan. Zaynab moʻmina, taqvodor, soliha, har qanday ogʻir sharoitlarda sabr qiluvchi ayol edi.

== Yoshlik davri ==
Zaynab Muhammadning [[Quraysh]] qabilasidan boʻlmagan birinchi xotini edi<ref name="proph">Prophet Muhammad for All, [http://www.prophetmuhammadforall.org/webfiles/downloads/wives/HZainab.pdf Hadrat Zainab] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070413043044/http://www.prophetmuhammadforall.org/webfiles/downloads/wives/HZainab.pdf |date=2007-04-13 }}</ref><ref>Bodley, Ronald V. „The Messenger: The Wives of Mohammed“, 1946.</ref>. Uning otasi Xuzayma ibn al-Horis Makkadagi Hilol qabilasidan edi<ref name="Hisham">Abdulmalik ibn Hisham, ''Notes to Ibn Ishaq’s Sirat Rasulallah'', #918, in Guillaume, A. (1955), ''The Life of Muhammad''. Oxford: Oxford University Press, 794.</ref>. Baʼzan uning onasi Hind binti Avf boʻlgan, deyishadi, lekin bu manba zaifdir<ref name="Kathir3">Ismail ibn Umar ibn Kathir. ''The Life of the Prophet Muhammad Volume 3''. Translated by Trevor Le Gassick (2000). Reading, UK: Garnet, 122.</ref>.

Birinchi eri oʻzining amakivachchasi Jahm ibn Amr ibn al-Horis edi.

Zaynab [[mushrik]] boʻlgan davridan buyon<ref name="Saʻd8">Muhammad ibn Saʼd. ''Kitab al-Tabaqat al-Kabir Volume 8''. Translated by Bewley, A. (1995). ''The Women of Madina''. London: TaHa Publishers, 82.</ref> oʻta saxiyligi bilan shuhrat qozongan. Ularga boʻlgan mehribonligi, ularga rahmi kelgani uchun „Miskinlarning onasi“ deb atalgan.

Zaynab Islomni qachon aniq qabul qilgani nomaʼlum, lekin uning ikkinchi eri koʻzga koʻringan musulmon Abdulloh ibn Jahsh edi<ref name="Kathir3">Ismail ibn Umar ibn Kathir. ''The Life of the Prophet Muhammad Volume 3''. Translated by Trevor Le Gassick (2000). Reading, UK: Garnet, 122.</ref>. Bu nikoh ajralish bilan tugagan boʻlsa kerak, chunki Abdulloh vafot etganida Zaynab allaqachon boshqa turmush qurgan edi;<ref name="Saʻd8">Muhammad ibn Saʼd. ''Kitab al-Tabaqat al-Kabir Volume 8''. Translated by Bewley, A. (1995). ''The Women of Madina''. London: TaHa Publishers, 82.</ref> va u 622-yilda Madinaga olib borilgan kishilar orasida qayd etilmagan<ref name="Ishaq">Muhammad ibn Ishaq. ''Sirat Rasulallah''. Translated by Guillaume, A. (1955). ''The Life of Muhammad''. Oxford: Oxford University Press, 215.</ref>.

Zaynabning keyingi eri Muttalib urugʻidan boʻlgan musulmon Tufayl ibn al-Horis edi; lekin bu nikoh ham ajralish bilan tugadi<ref name="muk">Ahmed, M. Mukkaram. „Encyclopaedia of Islam“, 2005. p. 141</ref>.

Keyin Zaynab Tufayldan oʻttiz yoshdan katta boʻlgan akasi Ubayda<ref name="muk">Ahmed, M. Mukkaram. „Encyclopaedia of Islam“, 2005. p. 141</ref> ga turmushga chiqdi. 622-yilda ular [[Madina (shahar)|Madinaga]] umumiy [[Hijrat|hijratga]] qoʻshildilar va u yerda Ubaydaning ikki ukasi bilan boʻlgan yer hududida yashadilar<ref name="Saʻd3">Muhammad ibn Saʼd. ''Kitab al-Tabaqat al-Kabir Volume 3''. Translated by Bewley, A. (2013). ''The Companions of Badr''. London: TaHa Publishers.</ref>. Ubayda 624-yil mart oyida [[Badr jangi|Badr jangida]] halok boʻldi. Zaynab esa bir yilga yaqin beva boʻldi.

== Hazrati Muhammad s.a.v ga nikohlanishi ==
Zaynabning „chiroyli“<ref name="zam">Wessels, Antonie (1972). „A Modern Arabic Biography of Muhammad“. Leiden: Brill, 107</ref> boʻlganligi va koʻplab turmush qurish takliflarini rad etgani yoki undan chetlanganligi haqida bir-biriga zid xabarlar bor<ref>Hatimy, Said Abdullah Saif. „Woman in Islam“, 1979. p. 105</ref>. Biroq 625-yilning fevralida amakivachchasi Qubaysa (birinchi turmush oʻrtogʻining ukasi) uni Muhammadga nikohladi va u unga 400 ''[[dirham]]'' yoki 12½ ''[[aovqiyos]]'' mahr berdi. Bu uning [[Hafsa bint Umar|Hafsa binti Umarga]] uylanganidan bir oy oʻtgach sodir boʻldi<ref name="Tabari7">Muhammad ibn Jarir al-Tabari. ''Tarikh al-Rusul waʼl-Muluk''. Translated by McDonald, M. V. (1987). ''Volume 7: The Foundation of the Community''. Albany: State University of New York Press, 107.</ref>.

Aytishlaricha, nikoh paygʻambarning izdoshlarining jangda oʻlimidan soʻng oilalari ochlik va eʼtibordan chetda qolishini anglatmasligiga ishontirish uchun qilingan. Shu bilan bir qatorda, bu nikoh siyosiy sabablarga koʻra, „Zaynabning oʻz Saʼsa qabilasi Amir ibn bilan yaxshi munosabatlar oʻrnatgan.“<ref name="Watt">Watt, W. M. (1956). ''Muhammad at Medina''. Oxford: Clarendon Press, 287.</ref>

Ularning turmushi haqidagi hikoyalardan birida bir kambagʻal odam [[un]] soʻrab Zaynabning uyiga kelgani haqida hikoya qilinadi. U bor narsasini unga berdi va oʻsha kechada oʻzi uchun ovqat qolmadi. Uning rahm-shafqatidan taʼsirlangan Muhammad boshqa xotinlariga ham shunday dedi: „Agar sizlar Allohga iymon keltirsangizlar… ertalab uyasidan och chiqib, tunda toʻyib-toʻyib qaytadigan qushlarning rizqini berganidek, sizlarga ham rizq beradi.“<ref name="muk">Ahmed, M. Mukkaram. „Encyclopaedia of Islam“, 2005. p. 141</ref>

== Vafoti ==
[[Fayl:Bagicemetry.JPG|thumb| Zaynab dafn etilgan Jannat al-Baqiy qabristoni.]]
Zaynabning Muhammad bilan nikohi atigi sakkiz oy davom etdi. U 625-yil oktabr oyida oʻttiz yoshida vafot etdi. Muhammad uni Jannat ul-Baqiyga olib bordi va [[Janoza namozi|janoza namozini]] oʻqidi, soʻngra uning uch ukasi jasadni qoʻyish uchun qabrga tushishgan<ref name="Saʻd8">Muhammad ibn Saʼd. ''Kitab al-Tabaqat al-Kabir Volume 8''. Translated by Bewley, A. (1995). ''The Women of Madina''. London: TaHa Publishers, 82.</ref>.

Uning masjiddagi uyi Muhammadning oltinchi xotini [[Ummu Salama]] koʻchib kelguniga qadar olti oy davomida boʻsh qolgan<ref>Muhammad ibn Saʼd. ''Kitab al-Tabaqat al-Kabir Volume 8''. Translated by Bewley, A. (1995). London: TaHa Publishers, 65.</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:596-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:626-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
{{Muhammadning ayollari}}