Zenon Eleyalik sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat
 | ismi                 = Eleyalik Zenon
 | asl ismi             = 
 | portret              = Diogenis Laertii De Vitis (1627) - Zenon of Elea or Zenon of Citium.jpg
 | tavsif               = 
 | tug'ilgan paytidagi ismi = 
 | tavallud sanasi      = miloddan avvalgi taxminan 490-yil
 | tavallud joyi        = [[Eleya]]
 | fuqoroligi           = 
 | vafot sanasi         = miloddan avvalgi 430-yil
 | vafot joyi           = [[Eleya]]
 | turmush o'rtog'i     = 
 | otaonasi             = 
 | otasi                = 
 | onasi                = 
 | bolalari             = 
 | bilimi               = [[Falsafa]]
 | Oti                  = Zenon
 | izoh                 = Jan de Bissop tomonidan Eleyalik Zenon portreti (1628-1671)
 | tavallud_joyi        = Janubiy Italiya Eleya shahri
 | taʼlimi              = Eleyaliklar maktabi
 | partiyasi            = 
 | sayt                 = 
 | imzo                 = 
}}
'''Zenon Eleyalik''' ([[Miloddan avvalgi 490|miloddan avvalgi taxminan 490]]—[[Mil. av. 430|430]], [[Eleya]], [[Italiya|Janubiy Italiya]]) — [[Suqrot]]gacha boʻlgan yunon faylasufi boʻlgan.

== Biografiyasi ==
Zenon [[Parmenid]]ning shogirdi va Eleyalik shaxslardan biri boʻlgan. Eleya shahrida tugʻilgan. Zenon [[oʻqituvchi]]sining [[monizm]]ga boʻlgan [[eʼtiqod]]ini, yaʼni butun [[voqelik]]ni tashkil etuvchi faqat bitta [[mavjudot]] mavjudligi haqidagi gʻoyasini maʼqullaydi. Zenon falsafasi bugungi kunda ham muhokama qilinmoqda va faylasuflar Zenonning paradokslariga hech qanday yechim topishmagan. Zenonning paradokslari qadimgi va yangi davrda falsafa va matematikaga taʼsir koʻrsatgan.

== Ijodi ==
Zenon makon, [[vaqt]] va [[harakat]]ning mavjudligini rad etgan. Ushbu tushunchalarni rad etib, Zenon nimaga bu mumkin emasligini koʻrsatish uchun bir qator [[paradoks]]larni ishlab chiqdi. Uning asl yozuvlari yoʻqolgan. Zenonning asl fikrlaridan parchalar mavjud emas. [[Aflotun|Platon]], [[Arastu|Aristotel]], [[Diogen Laertius]] va [[Kilikiya]]lik [[Simplisius]]larning taʼriflari Zenonning gʻoyalarini oʻrganishga imkon berdi. Eleya [[maktab]]i namoyandasi. [[Parmenid]]ning oʻzgarmas, boʻlinmas [[borliq]] haqidagi taʼlimotini rivojlantirdi, oʻzining 45 [[paradoks]]i (aporiya)ni olgʻa surdi. [[Aristotel]] Zenonni [[dialektika]] asoschisi deb hisobladi. Zenonning fikricha, haqiqatga bahs yuritish yoki qarama-qarshi fikrlarni talqin etish orqali erishiladi (u oʻz taʼlimotini suhbat shaklida ifoda etgan). Zenon „[[Axilles]]“, „Oʻq“ kabi paradokslari bilan mashhur boʻlgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. Zenon taxminan [[miloddan avvalgi 460-yil]]larda faqat bitta kitob yozgani maʼlum{{Sfn|Vlastos|1995|p=241}}. Bu kitob [[Parmenid]]ning yozganlarida keltirilgan{{Sfn|Sanday|2009|p=209}}. [[Aflotun]]ning yozishicha, kitob Zenonning ruxsatisiz oʻgʻirlangan va nashr etilgan{{Sfn|Palmer|2021}}. Zenon [[paradoks]]larini Aristotel oʻzining „[[Fizika]]“ kitobida qayd etgan{{Sfn|Strobach|2013|p=30}}. Zenon falsafasi bugungi kunda ham muhokama qilinmoqda va faylasuflar Zenonning paradokslariga hech qanday yechim topishmagan. Zenonning paradokslari qadimgi va yangi davrda falsafa va matematikaga taʼsir koʻrsatgan.

== Yana qarang ==
* [[Zenon aporiyalari]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{chala}}

{{DEFAULTSORT:Elayalik, Zenon}}
[[Turkum:Faylasuflar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar]]