Zirabuloq makoni sahifasining manbasini koʻrish

{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline">Zirabuloq makoni</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Mamlakat
| class="infobox-data" |Oʻzbekiston
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Joy
| class="infobox-data category" |[[Kattaqoʻrgʻon]], [[Samarqand]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Davr
| class="infobox-data" |Oʻrta paleolit
|-
! class="infobox-label" scope="row" |
| class="infobox-data" |
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Tadqiqotchilar
| class="infobox-data" |N. X. Toshkenboyev<br />M.Joʻraqulov
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Topilgan ashyolar
| class="infobox-data" |1000 dan ziyod
|}
'''Zirabuloq makoni''' – Zarafshon vohasida joylashgan yodgorlik. [[Samarqand viloyati]] [[Kattaqoʻrgʻon tumani|Kattaqoʻrgʻon tumanidagi]] Zirabuloq chashmasi boʻyidan topilgan<ref>{{jurnal manbasi |last1=Д. М. Джуракулова, С. Т. Мирсоатова, А. Ш. Умаров |title=КАМЕННЫЙ ВЕК ДОЛИНЫ ЗАРАФШАНА И ЕГО ИЗУЧЕНИЕ СОВМЕСТНЫМИ МЕЖДУНАРОДНЫМИ ЭКСПЕДИЦИЯМИ |journal=O'zbekiston arxeologiyasi |date=2018 |volume=2 |issue=2 |page=29 |url=https://library.samdu.uz/files/d65776f605d16bbad3e23504d56a113a_O%E2%80%99ZBEKISTON%20ARXEOLOGIYASI%20.pdf |accessdate=30-sentabr 2023-yil |issn=2181-032X}}</ref>.

Zirabuloq [[Qoʻtirbuloq makoni|Qoʻtirbuloqdan]] 1 km sharqroqda, dengiz sathidan 475 m. balandlikda joylashgan. Zirabuloq makoni [[1971|1971-yili]] roʻyxatga olingan. Makonda dastlab [[Arxeologik qazish|arxeologik qazishma]] ishlari 1972, 1978 va 1984-yillarda Samarqand davlat universiteti dotsenti Neʼmat Toshkenboyev tomonidan amalga oshirilgan. Yodgorlik hududida uchta shurf qazilgan<ref>{{veb manbasi |last1=Ergashev |first1=O |title=Zirabuloq makoni haqida bilasizmi? |url=https://www.samdu.uz/uz/news/33106 |accessdate=30-sentabr 2023-yil}}</ref>. 1977—1978-yillarda [[Samarqand davlat universiteti|Samarqand davlat universitetining]] arxeologlar jamoasi arxeolog M.Joʻraqulov boshchiligida tadqiqotlar olib borgan. Bu yerdan Qoʻtirbuloq makonidan topilgan tosh buyumlarga oʻxshash buyumlar topildi. Bundan arxeologlar bir—biriga yaqin qoʻshni boʻlgan ibtidoiy odamlar yashagan degan xulosaga keldilar. Makon ijtimoiy jihatdan ibtidoiy toʻda-ovchi guruh kishilariga mansubligi aniqlandi.
Lekin bu yerdan soʻnggi mustye davriga oid tosh qurollari ham topilgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Arxeologiya |page=29 |author=Egamberdiyeva N |publisher=Fan va texnologiya nashriyoti |location=Toshkent, 2011 |isbn=978-9943-10-465-5}}</ref>.

Qazishma ishlari davomida Zirabuloq makonining bir qismi qishloq xoʻjaligi sohasini kengaytirish uchun oʻzlashtirib yuborilgani maʼlum boʻldi. Shu sababli makon katta zarar koʻrgan. [[Madaniy qatlam|Madaniy qatlamlar]] yoʻq boʻlib ketgan. Biroq baʼzi joylarida birlamchi qatlamlar saqlanib qolgan.

Madaniy qatlamlar bilan bogʻliq tuproq qalinligi ayrim uchastkalar hududida 1 metrdan 1.5 metrgacha yetgan. Qazishma ishlari natijasida hududdan 1000 dan ziyod topilmalar topilgan. Bu ashyolar tarkibida qirgʻichlar, har xil kattalikdagi oʻzaklar, nayza tigʻlari, randalar, pichoqsimon paraqalar, qurollar boʻlgan. Mehnat qurollarining yasalish tartibidan makon oʻrta [[Paleolit|paleolit]] davrining rivojlangan bosqichiga oidligi aniqlangan. Jamoa aʼzolari oddiy, kapasimon chaylalarda yashagan. Ibtidoiy ot, tuya, buqa, fil, qulon, bugʻu kabi jonivorlarni guruhlarga birlashib ov qilishganlar.

Zirabuloq makonidagi ibtidoiy odamlar yasagan buyumlarda foydalanilgan texnik uslublar [[Teshiktosh gʻori|Teshiktosh]], [[Omonqoʻton gʻori|Omonqoʻton]], [[Obirahmat gʻori|Obirahmat]], Qoʻtirbuloq oʻrta paleolit davri jamoalarinikiga oʻxshashligi ayon boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Oʻzbekiston arxeologiyasi]]
[[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]]
[[Turkum:Samarqand viloyati]]