Édith Cresson
Éдитҳ Cрессон (1934-йил 27-январда туғилган) — Социалистик партиядан сайланган франсуз сиёсатчиси. У 1991-йилдан 1992-йилгача Франсия бош вазири лавозимида ишлаган ва бу лавозимни эгаллаган биринчи аёл. Унинг сиёсий фаолияти тадқиқот, фан ва технологиялар бўйича Европа комиссари лавозимида ишлаган давридаги коррупсия айбловлари натижасида жанжал билан якунланди.
| Éдитҳ Cрессон | |
|---|---|
Éдитҳ Cампион | |
 Éдитҳ Cрессон — Франсия бош вазири (1991-1992) | |
| Франсия бош вазири | |
|
Мансаб даври 1991-йил 15-май – 1992-йил 2-апрел | |
| Президент |
Жаcқуэс Сантер Мануэл Марíн |
| Ўтмишдоши | Мичел Роcард |
| Вориси | Пиэрре Бéрéговой |
| Тадқиқотлар, инновациялар ва фан бўйича Европа комиссари, 1995–1999. | |
|
Мансаб даври 1995-йил 23-январ – 1999-йил 12-сентабр | |
| Ўтмишдоши | Антонио Руберти |
| Вориси | Пҳилиппе Бусқуин |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Éдитҳ Жеанне Тҳéрèсе Cампион 1934-йил 27-январ Боулогне-Билланcоурт, Франсия |
| Фуқаролиги | Франсия |
Франсия бош вазири
Крессон 1991-йил 15-майда президент Франсуа Миттеран томонидан бош вазир лавозимига тайинланган. Тез орада у сайловчилар орасида номақбул бўлиб қолди ва 1992-йилги минтақавий сайловларда социалистларнинг ёмон кўрсатганидан сўнг, бир йилдан камроқ вақт ўтгач, ўз лавозимини тарк этишга мажбур бўлди. Унинг премерлиги Бешинчи Республика тарихидаги энг қисқа муддатлардан биридир. Унинг япон савдо амалиётини қаттиқ танқид қилиши, японларни „Дунёни эгаллашга уринаётган сариқ чумолилар“га қиёслашгача бориши ирқчилик айбловларига сабаб бўлди[1][2][3].
Ижтимоий сиёсатда Крессон ҳукумати 1991-йилги „Шаҳарлар тўғрисида“ги қонунни қабул қилди. Бу қонун барча фуқаролар учун „шаҳар ҳуқуқи“ни таъминлашга қаратилган эди. Қонун „маҳаллий органлардан ижтимоий ҳамжиҳатликни қўллаб-қувватлайдиган ва сегрегация шароитларининг олдини олишга имкон берадиган яшаш ва яшаш шароитларини таъминлашни“ талаб қилди. Крессон ҳукумати, шунингдек, ўз фаолияти давомида 500 дан кам ходими бўлган фирмаларнинг халқаро рақобатбардошлигини оширишга катта эътибор қаратди. 1991-йил июл ойида ногиронларнинг уй-жой, иш жойлари ва жамоат биноларига киришини яхшилашга қаратилган бир қатор чора-тадбирларни ўз ичига олган қонун қабул қилинди. Бундан ташқари, 1991-йил июлдаги юридик ёрдам тўғрисидаги қонун „жамоатчиликка (биринчи навбатда, Франсияда қонуний истиқомат қилувчи чет элликларга) судларга кенгроқ кириш имкониятини берди“. 1992-йил январ ойида 100 000 дан ортиқ аҳолиси бўлган шаҳарлардаги барча кам таъминланган уй хўжаликларига уй-жой нафақалари берилди. 1991-йил 10-июлдаги қонунга мувофиқ, ҳуқуқий маълумотлардан фойдаланиш шунингдек, юридик ёрдам тизимининг бир қисми сифатида киритилди 1992-йил январ ойида „сув сифати ва миқдори ҳамда сув экотизимларини ҳимоя қилишни таъминлаш учун“ деб номланга сув қонуни қабул қилинди.
Крессон Жаҳон Лидерлари Аёллари Кенгашининг аъзоси. Жаҳон Лидерлари Аёллари Кенгаши ҳозирги ва собиқ аёл президентлар ва бош вазирларнинг халқаро тармоғи бўлиб, унинг вазифаси аёллар учун муҳим аҳамиятга эга бўлган ва адолатли ривожланиш масалалари бўйича жамоавий ҳаракатлар учун глобал миқёсдаги энг юқори даражадаги аёл лидерларни сафарбар қилишдир.
Европа комиссари
Европа комиссари бўлса-да, Крессон 1999-йилда Сантер комиссиясининг истеъфога чиқишига олиб келган фирибгарлик ишларига аралашиб айбланган. Фирибгарлик бўйича текширувдан сўнг Европа Комиссияси Крессон тадқиқот комиссари сифатида „Бир неча йил давомида маълум, жиддий ва давом этаётган қонунбузарликларга жавобан ҳаракат қилмаганини“ айтди. Крессон катта маблағлар йўқолган ёшлар ўқув дастуридаги муваффақияцизликлар ҳақида хабар бермаганликда айбдор деб топилди[4].
Ёрдамчи тайинлаш
Крессон ўз вазифаларини бажаришга киришгач, яқин танишларидан бири бўлган стоматолог Филипп Бертҳелотни „шахсий маслаҳатчи“ қилиб тайинлашни ният қилган. Бертҳелот 66 ёшда бўлганлиги сабабли уни Вазирлар Маҳкамаси аъзоси этиб тайинлаш мумкин эмас эди. Крессон лавозимга киришганида, унинг Вазирлар Маҳкамаси шахсий маслаҳатчилар билан тўлиқ таъминлаган эди.
Бертҳелот фақат Крессоннинг шахсий маслаҳатчиси сифатида ишлаган. Унинг шартномаси 1997-йил 1-мартда тугайди ва унга бир йил муддатга бошқа таклиф қилинган олим билан шартнома таклиф қилишди. Европа Иттифоқи қоидалари таклиф қилинган олимлар учун максимал 24 ойни белгилайди, аммо Бертҳелот бу лавозимда икки ярим йил ишлади.
1997-йил 31-декабрда Бертҳелот тиббий сабабларга кўра шартномани бекор қилишни сўради ва унинг аризаси қабул қилинди. Унинг устидан судга парламент аъзоси томонидан шикоят қилинган ва 1999-йилда Белгияда Бертҳелотга нисбатан жиноий тергов очилган. 2004-йил июн ойида Брюссел Трибунал де премиèре инстансиясининг (Биринчи инстансия суди, Брюссел) палатаси ушбу иш бўйича бошқа чоралар кўрилмаслиги ҳақида қарор қабул қилди[5].
Европа Комиссияси Эдит Крессонга қарши
2006-йил 11-июлда Европа судининг C-432/04 иши (Эдит Крессонга қарши Европа ҳамжамиятлари комиссияси) бўйича қарорида суд Éдитҳ Cрессон Европа комиссари сифатидаги мажбуриятларини бузган деб эълон қилди. Комиссия аъзоси лавозимидан келиб чиқадиган мажбуриятларнинг бузилиши, қоида тариқасида, жазо қўллашни талаб қилса, суд ишнинг ҳолатларини ҳисобга олган ҳолда, қоидабузарлик тўғрисида хулоса чиқариш ўз-ўзидан, тегишли жазо ва шунга кўра, суд Cрессонга пенсия ёки бошқа нафақа олиш ҳуқуқидан маҳрум қилиш шаклида жазо қўлламасликка қарор қилди[6][7][8].
Крессоннинг таъкидлашича, агар жиноий ва интизомий ишда шикоят қилинган хатти-ҳаракатлар бир хил бўлса, жиноят судининг хулосалари интизомий органлар учун мажбурийдир. Бироқ, суд жиноий процесс доирасида юзага келган фактларнинг ҳуқуқий тавсифи билан боғлиқ эмаслигини ва суд ўз ихтиёридан тўлиқ фойдаланган ҳолда, суд муҳокамасида шикоят қилинган хатти-ҳаракатни текшириши кераклигини айтди. ЭК 213(2) моддаси Комиссар лавозимидан келиб чиқадиган мажбуриятларнинг бузилишини ташкил этди. Шунга кўра, де Брухеллес Трибунал де премиèре инстансиясининг Консел палатасининг Крессон томонидан жиноий хатти-ҳаракатга оид далиллар йўқлиги ҳақидаги қарори судни мажбурлаши мумкин эмас.
Сиёсий карера
Тадқиқотлар, инновациялар ва фан бўйича Европа комиссари. 1995-1999-йиллар
Ҳукумат функсиялари
Бош вазир, 1991-1992 (Истеъфо).
Қишлоқ хўжалиги вазири, 1981-1983-йиллар.
Ташқи савдо ва туризм вазири, 1983-1984-йиллар.
Саноатни қайта жойлаштириш ва ташқи савдо вазири, 1984-1986-йиллар.
Европа ишлари вазири, 1988-1990-йиллар (Истеъфо).
Сайлов ваколатлари
Европа парламенти
Европа парламенти аъзоси, 1979-1981 (парламент сайловларида сайланган ва 1981-йилда вазир бўлган). 1979-йилда сайланган.
Франсия Миллий Ассамблеяси
- Франсия Миллий Ассамблеясининг Вена бўйича аъзоси (4-сайлов округи), 1981-йилда сайланган, аммо июн ойида / 1986-1988-йилларда вазир бўлди. 1981-йилда сайланган, 1986, 1988-йилларда қайта сайланган.
Бош кенгаш
Вена Бош маслаҳатчиси, 1982-1998 (Истеъфо). 1988, 1994-йилларда қайта сайланган.
Муниципал Кенгаш
Чателлеро мери, 1983-1997 (Истеъфо). 1989, 1995-йилларда қайта сайланган.
Чателлеро мерининг ўринбосари, 1997-2008. 2001-йилда қайта сайланган.
Чâтеллеро муниципал маслаҳатчиси, 1983-2008. 1989, 1995, 2001-йилларда қайта сайланган.
Туре мери, 1977-1983-йиллар
Туре муниципал маслаҳатчиси, 1977-1983-йиллар
Крессон кабинети, 1991-йил 15-май — 1992-йил 2-апрел
Эдит Крессон — Бош вазир
Роланд Дюма — ташқи ишлар вазири
Пер Жохе — Мудофаа вазири
Филипп Марчанд — Ички ишлар вазири
Пер Береговой — Иқтисодиёт, молия, бюджет ва хусусийлаштириш вазири
Рожер Форо — саноат вазири
Мартин Обри — Меҳнат, бандлик ва касбий таълим вазири
Анри Наллет — Адлия вазири
Лионел Жоспин — Миллий таълим вазири
Жек Ланг — Маданият ва алоқа вазири
Луи Мермаз — қишлоқ хўжалиги ва ўрмонлар вазири
Брис Лалонде — Атроф-муҳит вазири
Фредерик Бредин — Ёшлар ва спорт вазири
Луи Ле Пенсек — чет эл департаментлари ва ҳудудлари вазири
Пол Қуилес — Транспорт, уй-жой, космик ва ускуналар вазири
Жан Поперен — Парламент билан алоқалар вазири
Эдвиге Авиcе — ҳамкорлик ва ривожланиш вазири
Жан-Пер Суиссон — Давлат хизмати ва маъмурий модернизация вазири
Мишел Делебарре — Шаҳар ва минтақавий режалаштириш вазири
Ҳуберт Cуриэн — тадқиқот ва технологиялар вазири
Жан-Луи Бянко — Ижтимоий ишлар ва интеграция вазири
Шахсий ҳаёти
Крессон турмушга чиққан ва икки қизи бор.
Манбалар
- ↑ Неwс Wеэк Жапанесе Эдитион, 30 Май 1991
- ↑ Тҳе Маиничи Даилй Неwс, 21 Жуне 1991
- ↑ Роне Темпест, Лос Ангелес Тимес, 23. Жули 1991: Эдитҳ Cрессонъс Ансwер то ТВ Спооф: Ҳуш Пуппет! Франcеъс бруталлй франк премиэр сайс ҳер cариcатуре он оне оф тҳе натионъс мост популар шоwс ис сехист, унфаир (Wайбаcк Мачине сайтида 2 Новембер 2012 санасида архивланган) (энглиш)
- ↑ Эуропе Cрессон: Тҳе 'cарелесс' cоммиссионер (Wайбаcк Мачине сайтида 26 Марч 2017 санасида архивланган), ББC Неwс, 16 Марч 1999
- ↑ Тҳе Cоурт деcларес тҳат Мрс Эдитҳ Cрессон аcтед ин бреач оф ҳер облигатионс ас а Эуропеан cоммиссионер (Wайбаcк Мачине сайтида 29 Новембер 2010 санасида архивланган), 11 Жулй 2006
- ↑ Сеэ Эуропеан Cоммиссион, Жудгмент оф тҳе Cоурт оф Жустиcе ин Cасе C-432/04 11 Жулй 2006 (Wайбаcк Мачине сайтида 12 Жуне 2016 санасида архивланган)
- ↑ "Эдитҳ Cрессон чаргед wитҳ фрауд" Тҳе Гуардиан 25 Марч 2003 (Wайбаcк Мачине сайтида 18 Жануарй 2017 санасида архивланган)
- ↑ "Cоурт рулес агаинст эх-Френч ПМ Эдитҳ Cрессон: Wиллинг то эхтенд бенефиц то персонал фриэндс Тҳе ЭУ’с топ cоурт ҳас рулед тҳат Эдитҳ Cрессон, тҳе формер Эуропеан cоммиссионер анд Френч приме министер, виолатед ҳер оффиcиал дутиэс" ББC Неwс 11 Жулй 2006 (Wайбаcк Мачине сайтида 8 Аугуст 2016 санасида архивланган),
Адабиётлар
- 1976: Авеc ле солеил, Парис: Éдитионс Жеан-Cлауде Латтèс
- 1989: Л’Эуропе à вотре порте: мануэл пратиқуэ сур лес аcтионс де ла CЕЭ интéрессант лес опéратеурс écономиқуэс, Cентре франçаис ду cоммерcе эхтéриэур (wитҳ Ҳенри Малоссе)
- 1998: Инновер оу субир. Парис: éдитионс Фламмарион ИСБН 2-08-035504-Х
- 2006: Ҳистоирес франçаисес. Монаcо: Éдитионс ду Рочер ИСБН 2-268-06015-2 (аутобиограпҳй)
Ҳаволалар
- Cурриcулум Витаэ ас Cоммиссионер
- Ҳоw то Лосе Фриэндс анд Алиэнате Пеопле, Wайбаcк Мачине сайтида (24 Фебруарй 2002 санасида архивланган), ТИМЕ, 29 Марч 1999
- Қ&А он тҳе Cоммиссионъс поситион ин тҳе cасе оф Мс Cрессон, 19 Жулй 2004