Ziyosfera

Хutsin

Эрҳу — хуциннинг энг кенг тарқалган турларидан бири.

Хуцин — Хитойнинг камонли чолғу асбоби[1][2].

Тарихи

Тахминларга кўра камонли торли чолғу асбоблари Хитойда ВИИИ асрнинг ўрталаридан бошлаб машҳурликка эриша бошлади. Хуциннинг биринчи навларидан бири ўша даврда Си сицинь(ингл.)ўзб. халқи орасида кенг тарқалган бўлса керак, аста-секин ханлар орасида ҳам машҳурликка эришди[2]. „Хуцин“ номининг биринчи эслатилиши Сонг империяси даврига (милоддан аввалги Х-ХИИИ асрларга) тегишли[1]. Шундай қилиб ХИ асрда саёҳатчи Шен Ко ўз шеърларидан бирида Ўрта Осиёдан келган хитойлик ҳарбий асирлар томонидан отнинг думидаги сочдан ясалган камон билан ўйналадиган хуциннинг ғамгин товушларини тасвирлайди[2].

Бугунги кунга келиб, хуцинлар оиласининг энг машҳур асбоблари эрҳу, жинху, сыху(хит.)ўзб. )[1], гаоҳу ва банҳу, Хитойда эса бу асбобнинг бир неча ўнлаб турлари мавжуд[2].

ХВИИ асрда тицинь(хит.)ўзб. каби турли хил хуцинлар Куншан операсига ҳамроҳлик қилиш учун машҳур бўлди[2].

Тавсифи

Одатда хуцин думалоқ, олти бурчакли ёки саккиз бурчакли корпусдан ва унга бириктирилган бармоқ панелидан иборат. Хуциннинг кўп навлари иккита торли (баъзан уч ёки тўртта бўлса ҳам) ва иккита созлаш қозиққа эга бўлиб, овоз панели илон терисидан ёки юпқа ёғочдан қилинган. Ёй учун одатда отнинг думидаги от жуни ишлатилади[1][2].

Дизайни ўхшаш асбоблар Хитойнинг қўшни мамлакатларида ҳам қўлланади: Мўғулистон, Корея, Япония, Ветнам, Таиланд, Лаос ва Камбоджа.

ХХ асрда анъанавий ипак торлар ҳам нейлон билан ўралган пўлат торлар билан алмаштирила бошланди, бу эса асбобларнинг овозини ўзгартирди[2].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Ҳуқин“ (эн). Энcйcлопæдиа Британниcа. Қаралди: 2016-йил 29-май.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Алан Р. Тҳрашер анд Жонатҳан П.Ж. Стоcк. „Ҳуқин“ (эн). Грове Мусиc Онлине. Қаралди: 2016-йил 29-май.

Адабиётлар

  • „Хуцинь“, Музыкальный энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 609-бет. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/%D0%A5utsin" dan olindi