15-may

15-май — Григорий тақвимида йилнинг 135- (кабиса йилида 136-) куни. Йил якунига 230 кун қолади.

Байрамлар

Яна қаранг: Туркум:15-май байрамлари оила куни

Воқеалар

Яна қаранг: Туркум:15-май воқеалари

• 221 йил — Лиу Бей, Хитой саркардаси, ўзини Хан сулоласининг вориси Шу Хан императори деб эълон қилди.
• 392 йил — Император Валентиниан ИИ Франклар босқинчиси Арбогастга қарши Галлияга юриш пайтида ўлдирилди. У Венадаги қароргоҳида осилган ҳолда топилган.
• 589 йил — Қирол Аутари Бавария герсоги Гарибалд И нинг қизи Теоделиндага уйланди. Католик бўлиб, у Ломбард зодагонлари орасида катта таъсирга эга эди.
• 756 йил — Араб сулоласининг асосчиси Абдурраҳмон И Испаниянинг Кордова амири бўлди.
• 1525 йил — Анабаптист пластор Томас Мюнцер бошчилигидаги қўзғолончи деҳқонлар Франкенҳаузен жангида мағлуб бўлиб, Муқаддас Рим империясида немис деҳқонлари урушини тугатди.
• 1536 йил — Англия қироличаси Анн Болейн Лондонда ҳиёнат, зино ва қариндошлар ўртасидаги никоҳда айбланиб судланмоқда; у махсус танланган ҳакамлар ҳай’ати томонидан ўлимга ҳукм қилинган.

1600-1900-йиллар

• 1602 йил — Кейп Код бурнини инглиз сайёҳи Бартоломеу Госнолд кўрди.
• 1618 йил — Иоганн Кеплер сайёралар ҳаракатининг учинчи қонуни ҳақидаги илгари рад этилган кашфиётини тасдиқлади.
• 1648 йил — Мюнстер тинчлиги ратификация қилинди, унга кўра Испания Голландия суверенитетини тан олади.
• 1791 йил — Франсия инқилоби : Максимиллиан Робеспиэр ўзини ўзи инкор этиш тўғрисидаги фармонни таклиф қилади.
• 1817 йил — Қўшма Штатлардаги биринчи хусусий руҳий саломатлик шифохонасининг очилиши, ўз сабабларидан маҳрум бўлган шахсларга ёрдам бериш учун бошпана (ҳозирги Фриэндс касалхонаси , Филаделфия, Пенсилвания).

Чётки Бейли

• 1836 йил — Ф. Балей "Бейли нуқтаси"ни (тасвирда) кашф этди.
• 1849 йил — 1848 йилдаги Сицилия инқилоби ниҳоят ўчирилди (тугади).
• 1850 йил — Арана-Жанубий шартномаси ратификация қилинди, бу Буюк Британия ва Аргентина ўртасидаги „мавжуд тафовутлар“ ни тугатди.
• 1851 йил — Австралияда биринчи олтин шовқини эълон қилинди, гарчи кашфиёт уч ой олдин қилинган бўлса ҳам.
• 1864 йил — Америка фуқаролар уруши: Янги бозор жанги, Виржиния : Виржиния ҳарбий институти талабалари Иттифоқ генерали Франс Сигелни Шенандоаҳ водийсидан чиқариб юбориш учун Конфедерация армияси билан бирга жанг қилишди.
• 1891 йил — Папа Лео ХИИИ замонавий католик ижтимоий таълимотининг бошланиши бўлган " Рерум новарум " энсикликида ишчиларнинг ҳуқуқлари ва мулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилади.

1900-2000-йилларда

• 1905 йил — Лас-Вегас шаҳри АҚШнинг Невада штатида ташкил этилган.
• 1911 йил — Стандард Оил Ню-Жерси Америка Қо'шма Штатларига қарши ўйинда Қўшма Штатлар Олий суди Стандард Оилни Шерман Монополияга қарши қонунига биноан „асоссиз“ монополия деб эълон қилди ва компанияни тарқатиб юборишни буюрди.
• 1911 йил — Эмилио Мадеро бошчилигидаги Мексика инқилоби кучлари Торреон шаҳрини Федераллардан тортиб олганида, Торреон қирғинида 300 дан ортиқ хитойлик муҳожир ҳалок бўлди.
• 1918 йил — Финландия фуқаролар уруши оқлар Карелия Истмусидаги Россия қирғоқ артиллерия базаси Форт Инони рус қўшинларидан тортиб олганида тугади.
• 1919 йил — Виннипегда умумий иш ташлаш бошланди. Соат 11:00 га келиб, Виннипегнинг деярли барча ишлайдиган аҳолиси ишдан кетишди.
• 1919 йил — Грециянинг Смирнани босиб олиши. Босқин пайтида юнон армияси 350 нафар туркни ўлдиради ёки ярадор қилади; айбдорлар юнон қўмондони Аристид Стергиадес томонидан жазоланади.
• 1929 йил — Огаё штатининг Кливленд шаҳридаги Кливленд клиникасидаги ёнғинда 123 киши ҳалок бўлди.
• 1932 йил — Давлат тўнтаришига уриниш натижасида Япония Бош вазири Инукай Цуёши ўлдирилди.
• 1933 йил — Германиянинг РЛМ таркибидаги ёки назорати остидаги барча ҳарбий авиация ташкилотлари „Wеҳрмачт“ армиясининг ҳаво қўли — „Луфтwаффе“ ташкил қилиш учун расмий равишда яширин тарзда бирлаштирилди.
• 1935 йил — Москва метрополитенининг биринчи линияси ишга тушди.
• 1940 йил — УСС „Саилфиш“ қайта ишга туширилди. Бу дастлаб „УСС Сқуалус“ эди .
• 1940 йил — Иккинчи Жаҳон уруши: Голландия жанги : Шиддатли жанглардан сўнг, ёмон ўқитилган ва жиҳозланган Голландия қўшинлари Германияга таслим бўлиб, беш йиллик ишғолнинг бошланишини англатади.
• 1940 йил — Ричард ва Морис МакДоналд биринчи МcДоналд'с ресторанини очишди.
• 1941 йил — „Глостер Э.28/39“ биринчи Британия ва иттифоқчи реактив самолётнинг биринчи парвози.
• 1942 йил — Иккинчи Жаҳон уруши: Қўшма Штатларда Аёллар армиясининг ёрдамчи корпусини (WААC) ташкил этиш тўғрисидаги қонун лойиҳаси имзоланди.
• 1943 йил — Иосиф Сталин Коминтернни (ёки Учинчи Халқаро) тарқатиб юборди .
• 1945 йил — Иккинчи Жаҳон уруши: Поляна жанги, Европадаги сўнгги отишма Словениянинг Превалже шаҳри яқинида бўлиб ўтди .
• 1948 йил — Британиянинг Фаластин учун мандати тугагандан сўнг, Миср Қироллиги , Трансиордания , Ливан , Сурия , Ироқ ва Саудия Арабистони Исроилга бостириб киришди ва шу тариқа 1948 йилдаги Араб-Исроил уруши бошланди.
• 1957 йил — Тинч океанидаги Малдив оролида Британия Граппле операциясида биринчи водород бомбасини синовдан ўтказди.
• 1963 йил — Меркурий лойиҳаси : Меркурийнинг якуний миссияси, „Мерcурй-Атлас“ 9 бортида астронавт Гордон Купер билан. У космосда бир кундан ортиқ вақт ўтказган биринчи америкалик ва космосга ёлғиз чиққан охирги америкалик бўлди.
• 1970 йил — Президент Ричард Никсон Анна Мей Хейс ва Элизабет П. Ҳоисингтонни Қўшма Штатлар армиясининг биринчи аёл генераллари этиб тайинлади.
• 1972 йил — 1945 йилда босиб олинганидан бери АҚШ ҳарбий бошқаруви остидаги Рюкю ороллари Япония назоратига қайтади.
• 1974 йил — Маалот қирғини : Фаластинни озод қилиш учун Демократик фронт аъзолари Исроил мактабига ҳужум қилишди ва асирларни гаровга олишди; жами 31 киши ҳалок бўлди, улардан 22 нафари мактаб ўқувчилари.
• 1988 йил — Совет-Афг'он уруши : Саккиз йилдан ортиқ давом этган жанглардан сўнг Совет Армияси Афғонистондан 115 000 аскарни олиб чиқишни бошлади .
• 1991 йил — Эдит Крессон Франсиянинг биринчи аёл бош вазири бўлди.
• 1997 йил — Америка Қо'шма Штатлари ҳукумати Лаосда „Яширин уруш“ мавжудлигини тан олди ва Хмонг ва бошқа „Яширин уруш“ фахрийлари шарафига Лаос ёдгорлигини бағишлади.
• 1997 йил — " Атлантис " космик кемаси Россиянинг " Мир " космик станциясига туташ учун СТС-84 да учирилди.

Таваллудлар

Яна қаранг: Туркум:15-майда туғилганлар

Вафот этганлар

Яна қаранг: Туркум:15-майда вафот этганлар

Ҳаволалар

• дайс.пеоплес.ру (Wайбаcк Мачине сайтида 2006-07-20 санасида архивланган)^(рус.)