1943

1943

Ming yilliklar:	2-mingyillik
Asrlar:	19-asr 20-asr 21-asr
Oʻn yilliklar:	1920-lar 1930-lar 1940-lar 1950-lar 1960-lar
Yillar:	1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946

Voqealar

• Amerikanskiy astronom Karl Seyfert vыdelil v otdelьnыy klass galaktiki s anomalьno aktivnыmi yadrami (seyfertovskie galaktiki). V nastoyaщee vremya schitaetsya, chto takaya aktivnostь vыzыvaetsya sverxmassivnыmi chyornыmi dыrami v yadrax etix galaktik.
• Anglichanin Alan Tьyuring razrabatыvaet «Koloss», sekretnыy spetsializirovannыy kompьyuter, prednaznachennыy dlya rasshifrovki perexvachennыx soobщeniy nemetskix voysk.
• Nachalo goda — Amerikanskiy kompьyuter «Mark I» uspeshno proshyol pervыe ispыtaniya.
• 19 yanvar - Obrazovana Ulьyanovskaya oblastь.
• 30 yanvar — V Stalingrade kapitulirovala 6-ya nemetskaya armiya; uslovnaya tochka pereloma v Velikoy otechestvennoy voyne.
• 26 yanvar — Obrazovana Kemerovskaya oblastь.
• fevralь — Formirovanie Estonskogo legiona SS.
• 6 fevral — Obrazovana Kurganskaya oblastь.
• aprelь — Provedenie gitlerovtsami v Minske karatelьnoy operatsii «Volshebnaya fleyta».
• 19 aprel — Nachalo antifashistskogo vosstaniya v varshavskom getto.
• 22 aprel — Alьbert Xofmann (Albert Hofmann) delaet pervoe soobщenie o gallyutsinogennыx svoystvax LSD.
• 16 may — Podavlenie antifashistskogo vosstaniya v varshavskom getto.
• 5 iyul — Nachalo nemetskogo nastupleniya v rayone Kurska; nachalo Kurskoy bitvы (bitva na Kurskoy duge), posledney (neudachnoy) strategicheskoy nastupatelьnoy operatsii nemtsev na Vostochnom fronte.
• 12 iyul — V rayone Proxorovki proizoshlo samoe krupnoe vstrechnoe tankovoe srajenie Vtoroy mirovoy voynы. Nachalo kontrnastupleniya sovetskix voysk v rayone Orla.
• 15 iyul — Nemtsы prekratili nastuplenie na Kurskoy duge, s etogo momenta strategicheskaya initsiativa na Vostochnom fronte okonchatelьno pereshla k Krasnoy armii.
• avgust - sozdanie Moskovskogo gosudarstvennogo akademicheskogo simfonicheskogo orkestra
• 5-avgust - Ikkinchi jahon urushi vaqtidagi birinchi g'alaba salyuti otildi.
• 23 avgust — Okonchatelьno osvobojdyon Xarьkov.
• 24 sentyabr — Sovetskie voyska vzyali Smolensk.
• 6 noyabr — Sovetskie voyska vzyali Kiev.
• 22 noyabr — Provozglashenie nezavisimosti Livana.
• 28 noyabr — 1 dekabr - Tegeranskaya konferentsiya rukovoditeley trex soyuznыx vo 2-y mirovoy voyne derjav: SSSR (I. V. Stalin), SShA (F. Ruzvelьt) i Velikobritanii (U. Cherchillь); sostoyalasь v Tegerane (Iran).
• 14 dekabr — Utverjdyon novыy gimn SSSR (Muzыka A.V. Aleksandrova, slova S.V. Mixalkova, G.A.Elь-Registana).

Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1943-yilda tugʻilganlar

• 20 fevral — Aleksandr Pavlovich Aleksandrov, sovetskiy kosmonavt.
• 26 fevral — Kazimera Prunskene (Kazimiera Danutė Prunskienė), litovskaya politicheskaya deyatelьnitsa.
• 9 mart — Djef Raskin, kompьyuternыy spetsialist, sozdatelь kompьyutera Macintosh (um. 2005).
• 28 iyun — Klaus fon Klittsing, nemetskiy fizik, laureat Nobelevskoy premii.
• 6 sentyabr — Rodjer Uoters, britanskiy rok-muzыkant.
• 29 sentyabr — Lex Valensa (Lech Wałęsa),

polьskiy politicheskiy deyatelь, laureat Nobelevskoy premii mira 1983 goda, prezident Polьshi v 1990—1995.

• 6 dekabr — Oleg Grigorьev, russkiy poet i xudojnik.

Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1943-yilda vafot etganlar

• 26 yanvar — Nikolay Ivanovich Vavilov, uchyonыy-genetik, selektsioner.
• 14 fevral — David Gilьbert, nemetskiy matematik.
• 28 mart — Sergey Vasilьevich Raxmaninov, velikiy russkiy kompozitor.

Nobelevskie premii

• Fizika — Otto Shtern — «Vklad v razvitie metoda molekulyarnыx puchkov i otkrыtie i izmerenie magnitnogo momenta protona».
• Ximiya —
• Meditsina i fiziologiya —
• Literatura —
• Premiya mira —

Bu maqola ruscha yozilgan.
	Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling.