23-avenyu
Бу мақолага бошқа бирорта саҳифадан
ишорат йўқ. (август 2024) |
23-авеню (кўча) (инглизча: 23рд Стреэт) — Неw Ёркнинг Мидтоwн Манҳаттан округидаги икки томонлама кўча. Оролни шарқдан ғарбга кесиб ўтувчи асосий магистрал йўллардан бири. Кўча ғарбдаги Ўн биринчи авенюдан шарқдаги ФДР магистралигача давом этади.
|
| |
| Узунлиги | 3.1 км |
|---|---|
| Жойлашуви |
Манҳаттан, |
| Автобуслар | М23, БМ1, БМ2, БМ3, БМ4, Х27, Х37, Х28, Х38, БхМ18, СИМ1C, СИМ3C, СИМ4C СИМ33C, СИМ10, СИМ3, СИМ31, ҚМ21, Х63, Х64 |
| Диққатга сазовор жойлари | Флатирон Буилдинг, МетЛифе Тоwер, Оне Мадисон |
23-авеню 1811-йилда Манҳаттанни ривожлантириш бўйича кенг қамровли режа қабул қилинганидан кейин пайдо бўлди[1]. Унда машҳур меҳмонхоналар, жумладан, Фифтҳ Авенуэ, шунингдек, кўплаб театрлар қад ростлаган. Бундан ташқари, кўчада 2013-йилда қурилган Флатирон Буилдинг, МетЛифе Тоwер ва Оне Мадисон каби тарихий осмонўпар бинолар жойлашган.
Жойлашуви
Манҳаттандаги бошқа рақамланган кўчалар сингари 23-кўча ҳам 5-авеню томонидан ғарбий ва шарқий қисмларга бўлинган. Бу қисмларнинг ҳар иккиси Флатирон ҳудудининг бир қисми бўлган Мадисон майдонида жойлашган. 6-авенюдан бошланиб, ғарбий 23-кўча блоки орқали ўтади. Шарқда Лехингтон авенюсидан бошланиб, кўча шимолда Кипс кўрфази ва жанубда Грамерcи ва Питер Cоопер Виллаге чегаралари бўйлаб ўтади[2].
Тарихи
Кўчанинг қурилиши 1811-йилда қабул қилинган Манҳаттанни ривожлантириш режаси асосида бошланган. Унинг кенглиги 100 фут (тахминан 30 метр) қилиб белгиланган[1]. Кейинчалик, 1847-йилда ушбу ҳудудда майдони 3 гектар бўлган Мадисон сқуаре гарден ташкил этилган[3].
Инфратузилма

ХИХ асрнинг ўрталарига келиб кўча ҳозирги Гудзон Ярдс 30 ва 32-кўчалар ҳамда ундан пастдаги кўчалар орасидаги поезд стансиясини боғлайдиган кенг транспорт тармоғининг бир қисмига айланган. Ўша вақтларда тез-тез содир бўлиб турган паровозларнинг буғ қозони портлаши хавфи туфайли 30-кўчадан пастда ҳаракатланиш таъқиқланган, шунинг учун ҳам йўловчилар Неw Ёрк шаҳри ва унинг шимолидаги шаҳарлар ўртасида қатновчи поездларда стансияга боришган ва ундан кейин кўнка (от қўшиб юриладиган вагон)га ўтишга мажбур бўлишган. Кўнка бекатлари асосан 23, 14, Чристопҳер ва Чамберс кўчаларида жойлашган эди[3].
Шунингдек, 1870-йилларда Олтинчи авеню бўйлаб эстакадали темир йўл ётқизилган[4], бу маҳаллий дўконларга мижозлар оқимини сезиларли даражада оширган[3]. 23-кўчада 1880-йилда Иккинчи авеню[5], 1878-йилда Учинчи авеню[6] ва 1867-йилда Тўққизинчи авеню бўйлаб бекатлари бўлган узун йўналишлар ётқизилган[7]. ХХ асрнинг ўрталарига келиб параллелл равишда ер ости метро йўналишлари қурилгач, уларнинг барчаси бузиб ташланган[8]. Ҳозир кўчада бешта метро бекати бор[9].
1869-йилда Ҳудсон қирғоғида Павониа Феррй компаниясининг паром терминали очилган. Унинг паромлари Манҳаттан[10] рўпарасида жойлашган Жерсей-Cитй шаҳрига жўнаб кетиш мўлжалланган. ХХ асрнинг бошларига келиб паромлар жуда эски ҳолатга келиб қолган[11] ва 1942-йилда терминалнинг ўзи бузиб ташланган[12].
Тарихий архитектура
1825-йил 1-январда 22 ва 23-кўчалар орасида жойлашган собиқ федерал арсенал биносида (ҳозирги Бродвейнинг бир қисми) Неw Ёрк вояга етмаганлар қамоқхонаси саналган Блоомингдале Роад очилди. У суд томонидан номаълум муддатга ҳукм қилинган 16 ёшгача бўлган болалар учун мўлжалланган эди. Дастлабки 10 йил давомида 1120 нафар бола мазкур қамоқхонада сақланган[3]. 1854-йилда қамоқхона Неw Ёркнинг Эаст Риверидаги Рандалл’с оролига кўчирилган[13].
Тахминан 1860-йилга келиб Неw Ёрк ирландлари негрларни Фиве Поинц ҳудудидан ҳайдаб чиқаришди ва қора танлилар Манҳаттан бўйлаб жойлашишга мажбур бўлишди. Шундай қилиб, жанубдан 23-кўча, шимолдан 40-кўча ва шарқдан Олтинчи авеню билан чегараланган блок бир ярим минг қора танлиларнинг бошпанасига айланди[3].

Қора танлилар оқими кўчада замонавий бинолар қад ростлашига тўсқинлик қилмаган. 1845-йилда 23 ва 24-кўчалар ҳамда Тўққизинчи ва Ўнинчи авенюлар билан чегараланган жойда ўз даврининг атоқли меъмори Алехандр Жексон Девис лойиҳаси бўйича тўрт қаватли Лондон Терраcе турар-жой мажмуаси барпо этилган. Қурилиш вақтида у дунёдаги энг йирик турар-жой мажмуасига айланган[14]. 1930-йилда Лондон Терраcе қайта қурилган: бу жойда 16-18 қаватли 14 та бино барпо қилиниб, жами 1670 хонадонга мўлжалланган[15].
1849-йилда Лехингтон проспекти билан кесишган жойда, шаҳар референдуми натижаларига кўра, Неw Ёрк шаҳар коллежининг готика услубидаги биноси қурилган (меъмори — Жамес Ранwик)[3]. 1928-йилда бино бузиб ташланган[16].
1857-йилда Бешинчи авеню билан кесишган кўчанинг бир қисмини сотиб олган савдогар Аймосом Ано 1859-йилда у ушбу ҳудудда ҳашаматли меҳомонхона қурдирган[17][3]. 6 қаватли, 800 меҳмонни қабул қилиш учун мўлжалланган меҳмонхона ўша даврлар учун дунёдаги энг каттаси эди[15]. Меҳмонхона Республикачилар партиясининг штаб-квартираси бўлиб хизмат қилган ва президентлар Улйссес Грант[18] ва Честер Артҳур у ерда бўлишган[19]. 1860-йилда Уэлс валиаҳд шаҳзодаси Эдвард ВИИнинг меҳмонхонага ташрифи унинг атрофидаги ҳудуднинг тижорат жозибадорлигини сезиларли даражада оширди. 14 ва 23-кўчалар, Олтинчи авеню ва Бродвей ўртасидаги бўлим тез орада Ладй’с Миле деб номланди[4]. 1908-йилда меҳмонхона бузиб ташланди ва унинг ўрнига Халқро ўйинчоқлар маркази очилди[20].

Кўчада 1884-йилда барпо этилган яна бир машҳур меҳмонхона Челсеа деб номланган[15].
1863-йилда кўчанинг Тўртинчи авеню билан кесишган жойида Миллий дизайн академияси биноси (меъмори — чикаголик Петер Боннет) қурилган. Венециядаги Дожлар саройига ўхшатиб қурилган[15] бу бино ярим асрга бормай яроқсиз ҳолатга келиб қолган. ХХ асрнинг бошларида бу жойда МетЛифе Тоwер осмонўпар биноси қурилган[21].
1878-йилда катта савдогар Стерн Бротҳерс Бешинчи ва Олтинчи авенюлар ўртасида ҳажми жиҳатидан ўша давр учун ақл бовар қилмас саналган омбор қурдирган[3]. Унинг лойиҳаси архитектор Ҳенрй Пҳеренбаҳ томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, 7 қаватли ва кенглиги 200 фут (тахминан 60 метр)ни ташкил қилган. Омбор Неw Ёркдаги энг йирик қуйма темир уйлардан бирига айланган[22].
Театрлар
Кўчанинг Бродвейга яқинлиги бу ерда ХИХ асрнинг охирига келиб кўплаб театрларнинг пайдо бўлишида қўл келган. 1868-йилда Саккизинчи авеню билан кесишган жойда бир неча миллион долларлик Гранд Опера Ҳоусе театри қурилган. 1938-йилда РКО Пиcтурес кинокомпанияси уни кинотеатрга айлантирган. Бироқ мазкур кинотеатр 1960-йилда Пенн-Саут турар-жой мажмуасини қуриш дастурининг бир қисми сифатида бутунлай бузиб ташланган. 1869-йилда Олтинчи авеню билан кесишган жойда Боотҳ’с Тҳеатре очилган. Яхши ривожланмаган тижорий фаолият ортидан 1881-йилда у қурилиши нархининг ярмига сотиб юборилган ва кейинчалик омборга айлантирилган[23]. 1888-йилда импресарио Ф.Ф Проктор ва Саккизинчи авеню ўртасида ўз театрини очган. Унинг ишга туширилишида электр ёритгичи ва фонограф каби ўша давр учун катта янгилик ҳисобланган ускуналардан фойдаланилган. 1907-йилда театр кинотеатрга айлантирилган, орадан 30 йил ўтиб ёнғин натижасида вайронага айланган.
-
Эаст Ривер
-
23-авеню. 1901-йил
-
23-авенюда жойлашган ер ости йўлига тушиш
1966-йил 17-октябрда Шарқий 22-кўчада жойлашган 7-бинонинг ертўласида ёнғин содир бўлган. Воқеа жойига етиб келган ўт ўчирувчилар Шарқий 23-кўчадаги 6-бино орқали аланга ўчоғига боришга ҳаракат қилишган. Ўша пайтда 6-бинонинг ёғоч поллари билан бирга 12 нафар ўт ўчирувчи пастга қулаб тушган. Ҳодиса 2001-йил 11-сентябр воқеаларига қадар Неw-Ёрк ўт ўчирувчилари орасида қурбонлар сони бўйича энг каттаси бўлиб қолган[24].
2016-йил 17-сентябр куни Ғарбий 23-кўчада Олтинчи авеню чорраҳаси яқинида портлаш содир бўлиб, 29 киши жароҳатланган[25]. Афғонистонда туғилган 28 ёшли фуқаро террорчилик ҳаракатини содир этишда гумонланиб, қўлга олинган[26].
Қурилиш
23-кўчанинг асосий хусусиятларидан бири унда 1902-йилда қурилган дунёга машҳур 22 қаватли Флатирон биноси қад ростлаганидир. У 22 ва 23-кўчалар, Бродвей ва Бешинчи авеню чорраҳаларидан ташкил топган кичик ҳудудда жойлашган[27][17].
Ғарбий 23-кўча

Ғарбий 23-кўчанинг Челсеа меҳмонҳонаси бўйлаб ўтадиган қисмида кўплаб санъат галереялари[28] ва бир нечта театрлар жойлашган[29]. Ўнинчи авенюдан унчалик узоқ бўлмаган жойда собиқ эстакадали темир йўл ўрнида қурилган Ҳигҳ Лине Парк кўчани кесиб ўтади.
Машҳур бинолар:
- 71 — Манҳаттан масон ибодатхонаси 1913-йил[30].
- 123 — Черков 1869-йил қурилган ва 2013-йилдан бери ёпилган[31][32].
- 222 — Челсиэа меҳмонхонаси.
- 236 — Эмуна Исроил ибодатхонаси (инглизча: Эмунатҳ Исраэл) 1860-йил[33].
- 405-475 — Лондон Терраcе турар-жой мажмуаси .
- 517 — ҲЛ23, 14 қаватли турар-жой биноси 2011-йил.
Wест Сиде автомагистрали ва 23-кўчанинг ғарбий бурчаги оралиғида Челсеа сув парки жойлашган[34]. Унинг майдони 1 гектарни ташкил қилади. Паркда итлар сайр қилиш майдони, болалар майдончаси ва баскетбол майдонлари мавжуд[35].
Шарқий 23-кўча
Кўчанинг бу қисмининг устун хусусиятларидан бири унда 1909-йилда Бешинчи авеню билан кесишган жойда қурилган 213 метрли МетЛифе минорасининг жойлашганлигидир. Тўрт йил давомида, 1913-йилда Wулwорт биноси қурилгунга қадар, у дунёдаги энг баланд сунъий иншоот саналган[36]. Кўчадаги яна бир осмонўпар бино — 188 метрли Уан-Медиссон 2013-йилда қуриб битказилган. Медиамагнат Руперт Мердок унинг 4 қаватини 57 миллион долларга сотиб олган[37].
Биринчи авеню билан кесишган 423-уйда Соғлиқни сақлаш маркази фахрийлар билан ишлаш бўлимининг катта кампуси жойлашган. Учинчи даражали профилактика дастурига эга бу бинода жарроҳлик, кардиологик, урологик ва психиатрия бўлимлари мавжуд бўлиб, уларда турли хил тадқиқотлар олиб борилмоқда[38].
ФДР автомагистрали билан чорраҳадан унчалик узоқ бўлмаган жойда, кўчанинг шарқий қисми охирида яна бир соғломлаштириш маркази — Аcер Леwи умумий ҳаммоми қурилган.
Бу ерда ХХ аср бошларида қурилган ҳаммомлар дастлаб шаҳарга биринчи бўлиб кириб келган яҳудий муҳожирлари номи билан аталган[39][3]. 1980-йилда ҳаммомлар Миллий тарихий жойлар реэстрига киритилган[40].
2002-йилда Шарқий дарё қирғоғи бўйлаб 18 ва 23-кўчалар ўртасида собиқ семент заводи ва автотураргоҳ ўрнида майдони 8000 м² бўлган Стуйвесант Cове Парк қурилган[41]. Кўчанинг шарқий томонига қарама-қарши томонда Гидроаэропорт жойлашган бўлиб, у ердан бошқа маҳаллий денгиз портларига парвозлар амалга оширилган[42].
- 23-кўчанинг тарихий театрлари
-
Гранд Опера Ҳоусе. 1937-йил.
-
Боотҳ Театри
-
Проcтор’с Театри. 1893-йил.
Иқтисодиёт
23-кўча тарихан шаҳарнинг мода марказларидан бири бўлган ва кўчада ҳозир ҳам кўплаб кийим-кечак дўконлари мавжуд[43][44][45]. Кўчада дўконлари бўлган йирик чакана савдо тармоқлари орасида Бест Буй ва Тҳе Ҳоме Депотлар ҳам бор[46].
23-кўчада жойлашган ресторанлар, кафелар, тез овқатланиш шохобчалари ва бошқа овқатланиш корхоналари асосан офис ходимларига мўлжалланган бўлиб, ушбу муассасаларнинг кўпчилиги умумий овқатланиш хизматларини кўрсатади. Кўчадаги ресторанлар томонидан тақдим этиладиган миллий таомлар орасида тай, италян, испан ва франсуз таомлари мавжуд[47].
Кўча нуфузли ҳудудлардан ўтади, бу эса унда жойлашган кўчмас мулкларнинг моддий қийматига сезиларли таъсир қилади. 2017-йил март ойида Парк ва Лехингтон авенюлари орасидаги 230м² офис майдони ижараси йилига 240 000 долларга етган[48], Грамерсидаги 93 метрли квартиранинг нархи 1 000 000 долларни ташкил қилган[49]. 2015-йил июл ойида кўп қаватли уйдаги тўрт хонали пентҳаус 6 440 000 долларга сотилган[50].
Жамоат транспорти

Ушбу кўчада Неw Ёрк шаҳрининг қуйидаги метро стансиялари жойлашган[9]:
- 23-кўча (Броадwай йўналиши, БМТ) — Бешинчи авеню ва Броадwей билан кесишган жойда;
- 23-кўча (Саккизинчи авеню йўналиши) — Саккизинчи авеню билан кесишган жойда;
- 23-кўча (Олтинчи авеню йўналиши) — Олтинчи авеню билан кесишган жойда;
- 23-кўча (Броадwей ва еттинчи авеню йўналиши) — Еттинчи авеню билан кесишган жойда;
- 23-кўча (Лехингтон Авеню йўналиши) — Парк Авеню билан кесишган жойда.
Олтинчи авеню билан кесишган жойда Манҳаттан, Жерсей Cитй ва Ҳобокенни боғлайдиган ПАТҲ йўналишлари бекати жойлашган[51]. М23[52] автобус йўналиши кўча бўйлаб ҳаракатланади.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Моррис Г., Де Wитт С., Рутҳерфорд Ж. „Ремаркс Оф Тҳе Cоммиссионерс Фор Лайинг Оут Стреэц Анд Роадс Ин Тҳе Cитй Оф Неw Ёрк, Ундер Тҳе Аcт Оф Април 3, 1807“ (эн). Cорнелл Университй Либрарй. 2016-йил 22-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-апрел.
- ↑ Wҳите Н., Wилленскй Э., Леадон Ф. „Кипс Бай“, . АИА Гуиде то Неw Ёрк Cитй, 5, Охфорд Университй Пресс, 2010 — 255-бет. ИСБН 0199758646.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Бурроwс, Wаллаcе 2000.
- ↑ 4,0 4,1 Диамонстеин-Спиэлвогел 2011.
- ↑ „Море Элеватед Фаcилитиэс.; Тҳе Сеcонд-Авенуэ Лине Анд Cитй Ҳалл Бранч Опенед“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1880-йил 2-март). 2017-йил 4-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-апрел.
- ↑ „Рапид Трансит Он Тҳе Боwерй.; Опенинг Оф Тҳе Эаст Сиде Элеватед Раилроад То-Дай Тиме-Табле Анд Фарес“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1880-йил 2-март). 2017-йил 30-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-апрел.
- ↑ „Ремнанц Оф Тҳе Нинтҳ Авенуэ Эл“ (эн). Форготтен НЙ. 2017-йил 30-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-апрел.
- ↑ Катз Р. „Ласт Траин Румблес Он Тҳирд Аве. 'Эл'“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1955-йил 13-май). 2017-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-апрел.
- ↑ 9,0 9,1 „Неw Ёрк Cитй Субwай“ (эн). МТА. 2017-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-апрел.
- ↑ Бахтер Р. Ж., Адамс А. Г.. Раилроад Ферриэс оф тҳе Ҳудсон: Анд Сториэс оф а Деcкҳанд, Фордҳам Университй Пресс Сериэс. Фордҳам Унив Пресс, 1999 — 91-бет. ИСБН 0823219542.
- ↑ „Павониа Феррй Сервиcе“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1903-йил 20-январ). 2017-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-апрел.
- ↑ Адамс А. Г.. Тҳе Ҳудсон Тҳроугҳ тҳе Еарс. Фордҳам Унив Пресс, 1996 — 307-бет. ИСБН 0823216772.
- ↑ „Оур Cитй Чаритиэс.; Тҳе Неw-Ёрк Ҳоусе оф Рефуге фор Жувениле Делинқуэнц“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1860-йил 23-январ). 2017-йил 9-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 26-март.
- ↑ Грай C. „Стреэцcапес: Лондон Терраcе; Тиме Эродес Унитй оф а 1,665-Унит Cитй Wитҳин а Cит“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1988-йил 30-октябр). 2017-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-апрел.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Тҳе Энcйcлопедиа оф Неw Ёрк Cитй 2010.
- ↑ „Тҳе Cитй Cоллеге оф Неw Ёрк: Тҳе Нортҳ Cампус“ (эн). CУНЙ. 2017-йил 2-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 26-март.
- ↑ 17,0 17,1 Алехиоу 2010.
- ↑ Спрагуэ С.. Луре оф тҳе cитй: Неw Ёрк'с греат ҳотелс ин тҳе голден аге, 1873-1907, Cонспеcтус оф ҳисторй. 1977: Балл Стате Университй — 74-бет.
- ↑ Зачарй К.. Честер Алан Артҳур: Тҳе Америcан Пресиденц Сериэс: Тҳе 21ст Пресидент, 1881-1885, Тҳе Америcан Пресиденц. Маcмиллан, 2004 — 35-бет. ИСБН 9781466834620.
- ↑ Поллак М. „Тҳей Ҳеар Деад Пеопле“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2004-йил 12-декабр). 2017-йил 2-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-апрел.
- ↑ Моудрй Р.. Тҳе Америcан Скйсcрапер: Cултурал Ҳисториэс. Cамбридге Университй Пресс, 2005 — 124-бет. ИСБН 0521624215.
- ↑ Бедоире Ф., Таннер Р.. Тҳе Жеwиш Cонтрибутион то Модерн Арчитеcтуре, 1830-1930. КТАВ Публишинг Ҳоусе, Инc., 2004 — 423-бет. ИСБН 0881258083.
- ↑ „Боотҳ'с Тҳеатер Солд“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1881-йил 23-декабр). 2017-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 1-апрел.
- ↑ О'Доннелл М. „Оcт. 17, 1966, Wҳен 12 Фиремен Диэд“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2006-йил 17-октябр). 2016-йил 14-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-апрел.
- ↑ Меле C., Бакер А., Барбаро М. „Поwерфул Бласт Инжурес ат Леаст 29 ин Манҳаттан; Сеcонд Девиcе Фоунд“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2016-йил 17-сентябр). 2016-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-апрел.
- ↑ Wоркман К., Росенберг Э., Меле C. „Челсеа Бомбинг: Wҳат Wе Кноw анд Дон’т Кноw“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2016-йил 18-сентябр). 2016-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-апрел.
- ↑ Андреw С. Долкарт. „Тҳе Арчитеcтуре анд Девелопмент оф Неw Ёрк Cитй“ (эн). Тҳе Арчитеcтуре анд Девелопмент оф Неw Ёрк Cитй. 2016-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 12-ноябр.
- ↑ „Челсеа, 23-24тҳ Стреэт Арт Галлериэс“ (эн). неwартcитй.cом. 2017-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ Геберер Р. „Wҳен 23рд Стреэт Wас Броадwай“ (эн). Неw Ёрк Пресс (2016-йил 2-март). 2017-йил 7-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 1-апрел.
- ↑ Ёунг Г., Меерс Т.. Тҳе Боwерй Бойс: Адвентурес ин Олд Неw Ёрк: Ан Унcонвентионал Эхплоратион оф Манҳаттан'с Ҳисториc Неигҳборҳоодс, Сеcрет Споц анд Cолорфул Чараcтерс. Улйссес Пресс, 2016 — 230-бет. ИСБН 9781612435763.
- ↑ Левитт Э.. Wалкинг Манҳаттан: 30 Строллс Эхплоринг Cултурал Треасурес, Энтертаинмент Cентерс, анд Ҳисториcал Ситес ин тҳе Ҳеарт оф Неw Ёрк Cитй. Wилдернесс Пресс, 2015 — 115-бет. ИСБН 9780899977638.
- ↑ Дунлап Д. W. „А Френч Чурч Неарс Иц Энд, бут Нот Wитҳоут а Cонтретемпс“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2012-йил 5-апрел). 2018-йил 6-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ Дунлап Д. W.. Фром Абйссиниан то Зион: А Гуиде то Манҳаттан'с Ҳоусес оф Wоршип. Cолумбиа Университй Пресс, 2012 — 64-бет. ИСБН 9780231500722.
- ↑ „Челсеа Wатерсиде Парк“ (эн). Неw Ёрк Cитй Департмент оф Паркс & Реcреатион. 2017-йил 31-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ „Челсеа Wатерсиде Парк“ (эн). нйcго.cом. 2017-йил 31-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ Грай C. „Стреэцcапес/Метрополитан Лифе ат 1 Мадисон Авенуэ;Фор а Бриэф Момент, тҳе Таллест Буилдинг ин тҳе Wорлд“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1996-йил 26-май). 2017-йил 1-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ Cармиэл О., Леэ Э. „Мурдоч Буйс 4 Флоорс оф НЙC Cондо Тоwер фор $57 Миллион“ (эн). Блоомберг (2014-йил 14-феврал). 2017-йил 12-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ „Манҳаттан Cампус оф тҳе ВА НЙ Ҳарбор Ҳеалтҳcаре Сйстем“ (эн). У.С. Департмент оф Ветеранс Аффаирс. 2017-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ Долкарт А. „Публиc Батҳс“, . Гуиде то Неw Ёрк Cитй Ландмаркс. Н. Й.: Жоҳн Wилей & Сонс, 2008 — 88-бет. ИСБН 0470289635.
- ↑ „Ассет Детаил: Публиc Батҳс“ (эн). нпс.гов. 2017-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ Лйнн Р., Морроне Ф.. Гуиде то Неw Ёрк Cитй Урбан Ландсcапес. W. W. Нортон & Cомпанй, 2013 — 65-67-бет. ИСБН 9780393733570.
- ↑ Счнеидер Д. Б. „Ф.Й.И.“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2001-йил 20-май). 2017-йил 1-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-апрел.
- ↑ „Тҳе Топ Шоппинг Стреэц & Неигҳборҳоодс“ (эн). Фроммер'с. 2017-йил 7-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-апрел.
- ↑ Нот Фор Тоурисц Гуиде то Неw Ёрк Cитй 2014, Нот Фор Тоурисц. Скйҳорсе Публишинг, Инc., 2013 — 65-бет. ИСБН 9781628735840.
- ↑ Мусто М. „23рд Стреэт Ҳас Беcоме Тҳрифт Шоп Роw“ (эн). Тҳе Виллаге Воиcе. 2016-йил 9-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-апрел.
- ↑ Гершман С.. Сузй Гершман'с Борн то Шоп Неw Ёрк: Тҳе Ултимате Гуиде фор Травелерс Wҳо Лове то Шоп, 11, Борн То Шоп, Жоҳн Wилей & Сонс — 111, 264-бет. ИСБН 9780470056790.
- ↑ Шоcкей Л. „Оур 10 Бест Тҳингс то Эат он 23рд Стреэт“ (эн). Тҳе Виллаге Воиcе (2011-йил 11-ноябр). 2017-йил 7-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-апрел.
- ↑ Радомскй Р. Р. „Реcент Cоммерcиал Реал Эстате Трансаcтионс“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2017-йил 14-март). 2017-йил 5-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-апрел.
- ↑ Wалкер А. „Грамерcй опен ҳоусес то чеcк оут тҳис wеэкенд“ (эн). Cурбед НЙ (2017-йил 24-март). 2017-йил 7-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-апрел.
- ↑ Куссин З. „Тҳе лухурй реал эстате боом такинг овер Мидтоwн Соутҳ“ (эн). Неw Ёрк Пост (2015-йил 15-июл). 2017-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-апрел.
- ↑ „23рд Стреэт Статион“ (эн). ПАНЙНЖ. 2019-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-апрел.
- ↑ „М23 Селеcт Бус Сервиcе“ (эн). МТА. 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-апрел.
Адабиётлар
- Алехиоу А. С.. Тҳе Флатирон: Тҳе Неw Ёрк Ландмарк анд тҳе Инcомпарабле Cитй Тҳат Аросе wитҳ Ит. ИСБН 1429923873.
- Бурроwс Э. Г., Wаллаcе М.. Готҳам:А Ҳисторй оф Неw Ёрк Cитй то 1898, Неw Ёрк. ИСБН 978-0-19-514049-1.
- Диамонстеин-Спиэлвогел Б.. Тҳе Ландмаркс оф Неw Ёрк, Фифтҳ Эдитион: Ан Иллустратед Реcорд оф тҳе Cитй'с Ҳисториc Буилдингс, Эхcелсиор Эдитионс. СУНЙ Пресс, 2011. ИСБН 1438437714.
- Тҳе Энcйcлопедиа оф Неw Ёрк Cитй, 2, Яле Университй Пресс, 2010. ИСБН 0300182570.