28 fevral jarayoni

28-феврал жараёни, 1997-йил 28-февралда Нежметтин Эрбакан бош вазир, Тансу Чиллер бўлган Миллий Хавфсизлик Кенгаши йиғилиши натижасида эълон қилинган қарорлар билан " реаксионизм „га қарши бошланган армия ва бюрократия марказли жараёндир. Жараён Эрбаканнинг истеъфосига ва РЕФАҲЙОЛ ҳукуматининг тарқатилишига сабаб бўлди. Туркия сиёсий тарихига кирган қарорларни амалга ошириш жараёнида Туркияда сиёсий, маъмурий, ҳуқуқий ва ижтимоий соҳаларда ўзгаришлар юз берди. Бўлган воқеа постмодерн тўнтариш деб ҳам аталади. Қарорлар ва санксияларнинг амалга оширилганлигини назорат қилиш учун Агиле Бир бошчилигида Ғарб ишчи гуруҳи ташкил этилган. 28 Феврал жараёнида фаол иштирок этган баъзи шахслар кейинчалик Балёз ва Эргенекон каби ишларда суд қилинди. 28 феврал куни суд жараёни 2012 йилда бошланган.

Фонд

Фаровонлик партияси 1995 йилги умумий сайловларда биринчи партия бўлди. 1996 йилда сайловлардан кейин ДЙП — АНАП коалицион ҳукумати тузилди. Фаровонлик партиясининг Конституциявий судга ишонч вотуми учун зарур бўлган 273 га эришилмаганлиги сабабли ишонч вотуми ҳақиқий эмас деб топилиши кераклиги ҳақидаги аризаси асосли деб топилди ва ишонч овози берилди. Ўз кучини йўқотди ва ҳукумат тарқатиб юборилди. Шундан сўнг Туркия Буюк Миллат Мажлисида биринчи партия бўлган партияси билан иккинчи партия бўлган ДЙП ўртасида 54-партия ташкил этилди . Ҳукумат 1996-йил 8-июлда Туркия Буюк Миллат Мажлисида бўлиб ўтган овоз беришда ишонч вотумини олишга муваффақ бўлди. Нежметтин Эрбакан бош вазир, Тансу Чиллер эса бош вазир ўринбосари бўлди.

28 феврал атроф-муҳит

Коалиция ташкил этилгандан сўнг, Фаровонлик партиясининг баъзи депутатлари, вилоят ва туман ташкилотлари ҳамда Фаровонлик партияси аъзолари томонидан Отатуркга, дунёвийлик ва республикага нисбатан ҳақоратлари, кўчаларда шариат хатти-ҳаракатлари хавотир ва норозилик билан кутиб олинди.

Бош вазир Нежметтин Эрбаканнинг илк хорижий зиёратини Эронга қилгани танқид қилинди . Эрбакон 1996 йил 2 октябрдан 7 октябргача Миср, Ливия ва Нигерияга ташриф буюрди. М. Каддафийнинг Туркия Республикасини айблаган қаттиқ сўзлари қаршисида Ливияда чодирда сукут сақлаши матбуот ва мухолифатда катта реаксияга сабаб бўлди.

1996-йил 6-октябрда Анқара Кожатепе масжидида “Биз шариатни хоҳлаймиз!" деб қичқирди.

Эрбакан, 1996-йил 3-ноябрда Сусурлукдаги йўл- транспорт ҳодисасидан кейин муҳокама қилинган мафия-сиёсатчи-полиция муносабатлари учун "Булар фасо фисо" деди. Воқеага жавобан бутун мамлакат бўйлаб бошланган "Улар гулу гулу рақси қилмоқдалар" деб номланган " Узлуксиз ёруғлик учун бир дақиқа зулмат „ аксиясида иштирок этганлар учун деди. Эрбакан Адлия Вазири, Фаровонлик партияси аъзоси Шевкет Казан ҳам иштирокчилар ҳақида, “Улар шам ўйнаяпти" деди. — дер эди у. Бу сўзлар катта муносабатга сабаб бўлди.

1996-йил 10-ноябрда Кайсери фаровонлик партияси ҳокими Шукру Каратепе Фаровонлик партияси вилоят кенгаши йиғилишидаги нутқида шундай деди:

"Мени дунёвийман деб ўйламанг, чунки мен чиройли кўринаман. Вақти-вақти билан яшаётган шароитда, қаерга борсак, иймонимиз ҳақоратланса, миллатимиз таҳқирланса, барча қадриятларимиз таҳқирланса, қонимиз оқади, лекин биз ўша ерда бўлишимиз керак расмий бурчимиз. Бир партиявий тузумнинг қолдиғи бўлган, эскирган, одамларга қулдек муносабатда бўлган, ўз ҳукмдорларини сайлаган ва сайлаган одамларга ҳеч нарса сифатида қарайдиган бу тартиб, албатта, ўзгариши керак! Эй мусулмонлар, бу ҳирсни, бу нафратни, иймон-эътиқодни бир-бирингиздан унутманг!"

Бу нутқи туфайли Каратепе бир йил ўтиб ДГМда судланади ва 1 йиллик қамоқ жазоси билан бирга 420 минг лира оғир жаримага тортилади.

Ҳаволалар

• „28 Şубат 2017“ (Тüркçэ). миллигазете.cом.тр (28 şубат 2017). 19 теммуз 2018да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 19 теммуз 2017.