ABCANZ dasturi
АБCАНЗ дастури (инглизча: АБCАНЗ Армиэс, Америcан, Бритиш, Cанадиан, Аустралиан анд Нэw Зэаланд Армиэс' Програм) — бу АҚШ, Буюк Британия, Канада, Австралия ва Янги Зеландия, шунингдек, АҚШ денгиз пиёдалари корпуси ва Британия қироллик денгиз пиёдалари армияларининг ўзаро муносабатини оптималлаштириш, жиҳозларини бир хиллаштириш ва шахсий таркибни тайёрлашга қаратилган техник ҳамкорлик дастури.
Иккинчи жаҳон уруши даврида АҚСҲ, Буюк Британия ва Канада қуролли кучлари ўртасидаги яқин ҳарбий ҳамкорликнинг давоми сифатида 1947-йилда бошланган, 1954-йилда „Стандартлаштиришнинг асосий тушунчалари“ билан алмаштирилди[1]. Австралия 1963-йилда дастурга қўшилди ва 1965-йилда Австралия Янги Зеландияни дастурга кузатувчи сифатида қўшилишга ундади (тўлиқ аъзо сифатида Янги Зеландия 2006-йилда дастурга кирди). Дастлаб, АБCА дастурининг роли ҳарбий техникани стандартлаштириш, шахсий таркибни тайёрлаш ва тактика масалалари билан чекланди. 11-сентабр террор ҳужумларидан сўнг дастурга ўзгартиришлар киритилиб, асосий эътибор оперативлик, долзарблик ва ўзаро ҳамкорлик қобилиятини яхшилашга қаратилган. 2004-йил июн ойида дастурнинг янги таҳрири қабул қилинди. Бундан ташқари, 2004-йилда денгиз пиёдалари корпуси ва АҚШ армияси ўртасида ўзаро ҳамкорлик сифатини оширишга қаратилган ўзаро Ҳамжиҳатлик меморандуми имзоланди. Худди шундай тартиб Буюк Британияда Қироллик денгиз пиёдалари ва армия ўртасида амалга оширилди.
АБCАНЗ дастури билан бир қаторда Австралия, Канада, Янги Зеландия, Буюк Британия ва АҚШ ўртасида бир қатор шунга ўхшаш шартномалар тузилган[2]: АУСCАННЗУКУС — денгиз кучлари ўртасидаги ҳамкорлик битими, АСИC — ҳаво ва космик кучларнинг ўзаро ҳамкорлиги тўғрисидаги битим[3], ТТCП — ҳарбий илмий жамоаларнинг техник ҳамкорлик дастури, УКУС СИГИНТ — радиоэлектрон разведка соҳасидаги ҳамкорлик битими[4].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Америcан, Бритиш, Cанадиан, Аустралиан анд Неw Зеаланд Армиэс’ Програм — «Оптимизинг Cоалитион Интероперабилитй» (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-11-12 санасида архивланган)
- ↑ „АСИC wебсите“ (деадлинк). 2011-йил 14-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 12-июл.
- ↑ АУСCАННЗУКУС wебсите (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-12-29 санасида архивланган)
- ↑ „2010 Пресс Релеасе — Деcлассифиэд УКУСА Сигналс Интеллигенcе Агреэмент Доcуменц Аваилабле“ (деадлинк). 2013-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 12-июл.