Ан-225 Мрия
юк самолёти
Миллий келиб чиқиши  СССР Украина ССР
Биринчи парвоз 1988-йил 21-декабр
Хизматга кириш 1985-йил
Хизматдан чиқиш 2022-йил
Конструктор Антонов авиакомпанияси
Бирликнинг нархи 3 миллиард доллардан ортиқ
Ишлаб чиқаришдан бирликлар 1
Версиялар Ан-124 "Руслан"

Антонов Ан — 225 Мрия -1980-йилларда Совет Иттифоқидаги Антонов конструкторлик бюроси томонидан ишлаб чиқилган стратегик ҳавода юк ташиш самолёти эди. У дастлаб Антонов Ан-124нинг Буран и ташиш учун ишлаб чиқилган ва фақат битта самолёт ишлаб чиқарилган. Ҳарбий топшириқларни муваффақиятли бажаргандан сўнг, самолётга саккиз йил давомида мотҳбалл қилинди. Кейинчалик у катта ҳажмдаги фойдали юкларни ташувчи Антонов авиакомпанияси билан қайта тикланди ва тижоратда фойдаланишга топширилди. Бир оз бошқача конфигурацияга эга иккинчи самолёт корпуси қисман қурилган бўлса-да, маблағ ва қизиқиш етишмаслиги туфайли қурилиш бир неча марта тўхтатилган. Ушбу иккинчи самолётни қурилиши охирги марта 2009-йилда 60-70 % га етказилган.

Максимал учиш оғирлиги 640 тонна бўлган Ан-225 бир қанча рекордларга эга эди, жумладан, ҳозиргача қурилган энг оғир самолёт ва эксплуатацион хизматдаги ҳар қандай самолётлар орасида энг катта қанотларга эга эди. Мрия ўзининг катталиги ва ўзига хослиги туфайли жаҳон миқёсида оммабоп қизиқишларга эга бўлди. Одамлар аэропортларга тез-тез ташриф буюриб, унинг режалаштирилган парвозларини кўришарди.

Ан-225 2022-йилда Россиянинг Украинага бостириб кириши пайтида Антонов аэропортидаги жангда йўқ қилинган.

Тарих

Яратилиш мақсадлари

Ан-225 нинг қурилишига сабаб Буран қайта ишлатиладиган космик кема лойиҳаси учун ҳаво транспорти тизимини яратиш зарурати эди. Ушбу лойиҳа доирасидаги оғир юк ташувчи самолётларнинг асосий мақсади ракета ва космик кеманинг турли компонентларини ишлаб чиқариш ва йиғиш жойидан учириш майдончасига олиб ўтиш эди. Шунингдек, космик кемани муқобил аэродромларга қўнган тақдирда космодромга етказиш муҳим вазифа эди.

Бундан ташқари, Ан-225 дан космик кеманинг ҳаво учириш тизимининг биринчи босқичи сифатида фойдаланиш режалаштирилган эди, бунинг учун самолёт камида 250 тонна юк кўтариши керак эди[1].

Ан-225 ва устидаги Буран космик кемаси

Энергия ракетаси блоклари ва Бураннинг ўзи Ан-225 юк бўлимининг ўлчамларидан ошиб кетганлиги сабабли, самолётда ташқи юклар таъминланган. Фюзелажнинг юқори қисмига ўрнатилган катта ҳажмли юк Ан-225 самолётининг аэродинамик хусусиятига ҳалал бермаслиги учун битта қанотли дум тўпламини икки қанотли думга алмаштиришни талаб қилди.

Шундай қилиб, Ан-225 тор доирадаги ноёб транспорт вазифаларини ҳал қилиш учун мўлжалланган самолёт сифатида яратилган, аммо Ан-124 дан асос сифатида фойдаланиш келажакда уни ўта оғир транспорт самолёти сифатида ишлатишга имкон берди.

Кўпинча П. В. Балабуэвни бош дизайнер сифатида нотўғри кўрсатади. Шунга қарамай, Балабуэв 1984-2005-йилларда бутун дизайн бюросининг бош дизайнери эди. Шу билан бирга, В. И. Толмачев  СССР Вазирлар Кенгашининг қарори билан бош дизайнер ва лойиҳа менежери этиб тайинланди[2][3].

Қуйидаги жадвалда Ан-225 самолётларини яратишда иштирок этувчи асосий корхоналарнинг айримлари кўрсатилган:
Корхона томонидан бажариладиган асосий ишлар Шаҳар Ишлаб чиқариш вақтида компания номи Корхонанинг жорий номи (2014-йил ҳолатига)
Дизайн : самолётда асосий дизайн иши.

Ишлаб чиқариш : янги компонентларнинг кўпчилиги, фюзелажнинг кичик қисмлари ва тизим қисмлари, ярмаркалар ва ярмаркалар, марказий қисм бурун ва бошқалар. Йиғиш : фюзелажни слипwайда йиғиш, самолётнинг умумий йиғилиши. Бошқа ишлар : ҳаммаси монтаждан кейин ишлайди

Киэв Киэв механика заводи (КМЗ) / О. К. Антонов номидаги ОКБ

(СССР)  

"О.К. Антонов номидаги АНТК" давлат корхонаси („Антонов“ давлат корхонасининг бўлинмаси)(Украина)
Ишлаб чиқариш : янги катта ўлчамли фрезалаштирилган қувват рамкалари, фюзелаж тагликлари ва қавслар, самолётнинг баъзи серияли компонентлари ва қисмлари Уляновск " Уляновск авиация-саноат мажмуаси „ (УАПC)

(СССР)  

“Авиастар-СП" ОАЖ(Россия)  
Ишлаб чиқариш : қанотларнинг янги марказий қисмлари қанотлари ва учи (ажраладиган) қисмлари — Ан-124 серияли консоллари Тошкент "В.П. Чкалов номидаги Тошкент авиация ишлаб чиқариш бирлашмаси" (ТАПОиЧ)

(СССР)

"В.П.Чкалов номидаги Тошкент авиация ишлаб чиқариш бирлашмаси" давлат аксиядорлик жамияти(Ўзбекистон)  
Ишлаб чиқариш : фюзелаж бурни, қўниш мосламаси ўрнатиш мосламалари, янги горизонтал ва вертикал дум юзалари, двигател устунлари ва қопқоғи, бурун фюзеляжи оёқлари учун шарли винтлардек ва бошқалар. Киэв "Киэв авиация ишлаб чиқариш бирлашмаси" (КиАПО)

(СССР)  

"Антонов" серияли заводи („Антонов“ давлат корхонаси бўлинмаси)

(Украина)

Дизайн : янги модернизация қилинган А-825 парвоз ускуналари мажмуаси (А-825М самолётларини бошқариш мажмуаси)

Ишлаб чиқариш : А-825М самолётларни бошқариш мажмуаси

Москва " Москва электромеханика ва автоматлаштириш институти „ (МИЭА)

(СССР)  

Москва электромеханика ва автоматлаштириш институти ОАЖ(Россия)
Ишлаб чиқариш : серияли Д-18Т двигателлари Запороже “Запороже моторсозлик заводи" (29-сонли автозавод)

(СССР)  

"Мотор Сич" ОАЖ(Украина)  
Дизайн : янги самолёт қўниш мосламаси

Ишлаб чиқариш : самолёт қўниш мосламаси.

Горкий (ҳозирги Нижний Новгород) " Гидромаш "(СССР) Нижний Новгород „Гидромаш“ очиқ акциядорлик жамияти(Россия)
Расм : полиуретан бўёқ билан ихтисослаштирилган расм (Киевга Воронеждан мутахассислар жалб қилинган) Воронеж " Воронеж авиация заводи "

(СССР)  

Воронеж акциядорлик самолёцозлик компанияси(Россия)  

Эксплуатация

У биринчи марта 1988-йил 21-декабрда О.К. Антонов номидаги экспериментал конструкторлик бюросининг завод аэродромидан осмонга кўтарилди. Парвоз бир ярим соат давом этди (12:15 дан 13:45 гача)[4].

МАКС яқинидаги Ан-225 кўргазмасига ташриф буюрувчилар, 2001-йил

Самолёт СССРда Энергия ракеталари ва Буран космик кемаларининг таркибий қисмларини ташиш учун яратилганига қарамай, биринчи Ан-225 нинг қурилиши тугаллангач, барча керакли ташишлар ВМ-Т томонидан амалга оширилди. Атлант самолёти Ан — 225 Буран дастурида иштирок этди, фақат Буранни 1989-йил май ойида Париж ҳаво кўргазмасига олиб борди ва 1991-йил апрел ойида Байқўнғирда бир нечта намойиш парвозларини амалга оширди.

СССР парчаланганидан сўнг, самолётнинг ягона учувчи нусхаси 1994-йилда парвозни тўхтатди, двигателлар ва бошқа жиҳозлар Русланларда фойдаланиш учун ундан олиб ташланди[5]. Бироқ, 2000-йилларга келиб, бунга эҳтиёж бор эди ва у Украина корхоналари томонидан тикланди. Шунингдек, авиалайнер фуқаро авиацияси учун самолётлар стандартларига жавоб бериш учун такомиллаштирилди[6][7].

2001-йил 23-майда Ан-225 Мрия учун тип сертификатлари Давлатлараро авиация қўмитаси (АР ИАC) ва Украина Давлат авиация транспорти департаменти (Укравиатранс) томонидан берилди, бу самолётдан тижорат мақсадларида фойдаланишга рухсат берди. юк ташувчи сифатида Ан-225 Украинада рўйхатга олинган бўлиб , Антонов АСТC — Антонов Аирлинес авиакомпаниясининг ҳаво транспорти бўлими таркибида тижорат юкларини ташишни амалга оширган.

2016-йил 10-майдан 15-майгача бўлган даврда Мрия Украинадан Австралияга учиб, йўлда 4 та оралиқ қўнишни амалга оширди — Вацлав Ҳавел аэропортига (Прага , Чехия), Туркманбоши аэропортига (Туркманистон), Ражив Ганди халқаро аэропортига (Ҳайдаробод) , Ҳиндистон) ва Куала-Лумпур аэропорти (Куала-Лумпур , Малайзия). 15-май куни самолёт Австралиянинг Перт шаҳридаги аэропортга қўнди[8]. Парвоз масофаси 15,5 минг км дан ошди[9]. Унинг юки 117 тонналик Бруш СЕМ генератори эди. 2016-йил 14-ноябрда „Мрия“ Бразилия аэропорти Вираcопус қўнди[10]. Самолёт Сантягога Бразилияда АББ томонидан ишлаб чиқарилган 155 тонналик электр турбинани етказиб берди (умумий юк оғирлиги 182 тонна), бу Жанубий Америка  учун рекорддир[11][12].

Очиқ люкли Ан-225

2016-йилнинг 10-ноябрида Лейпциг аэропортида самолётнинг иккинчи двигателида тўхташ жойига ўтиб, ўчганидан сўнг аланга пайдо бўлди. Экипаж двигателнинг совуқ кранкини амалга оширди. Ўт ўчириш бригадаси етиб келди ва вазият нормаллашганини айтди. Эртаси куни самолёт ишлашда давом этди[13].

2019-йил феврал ойида Ан-225 яратувчиларидан бири Анатолий Вовнянко „Сўнгги йилларда Ан-225 йилига 1-3 та катта ўлчамдаги юкларни ташишни амалга оширди“, деб таъкидлади[14].

2019-йилдан бери у 18 ойлик капитал таъмирдан ўтди (Украинанинг " Ивченко-Прогресс " компанияси томонидан ишлаб чиқарилган янги двигател ва янгиланган авионика олинди), биринчи марта 2020-йил март ойининг охирида ҳавога кўтарилди[15][16].

2020-йилнинг 11-апрелида у Хитойдан Полшага товарларни етказиб бериш, Полшада CОВИД-19 га қарши курашиш учун Олма -Отада ёқилғи қуйиш билан Киевдан Тянцзинга таъмирдан сўнг биринчи тижорий рейсни амалга оширди. АДБ3354 рейси Тянсзин — Олма-Ота — Варшава 2020-йил 13-14-апрел кунлари амалга оширилди, рейс ҳукумат мақомига эга эди.

2021-йил 24-август куни Украина мустақиллигининг 30 йиллигига бағишланган ҳарбий параднинг авиация қисмида иштирок этди.

Вайронагарчилик

Украина мудофаа-саноат консерни " Укроборонпром " 2022-йил 24-феврал эрталабки ҳолатига кўра, самолёт Гостомелдаги Антонов компанияси участкасида таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш ишлари олиб борилаётганини маълум қилди, двигателлардан бири таъмирлаш учун олиб ташланган ва айнан ўша куни самолёт Россия Федерациясининг босиб олиниши шароитида тегишли буйруқлар берилган бўлса-да, уча олмади[17]. Натижада, Гостомел аэропорти ангарида бўлган самолёт Антонов аэропорти учун жанглар пайтида вайрон қилинган[18].

Самолётга шўба корхонаси (ГП Антонов) орқали эгалик қилган Укроборонпром , Ан-225 рус қўшинлари томонидан йўқ қилинганини айтди.

2022-йил 3-март куни Россиянинг Биринчи канали Ан-225 ангарининг рўпарасида суратга олинган репортажни намойиш этди, унда самолётнинг олдинги фюзеляжи сезиларли даражада шикастлангани, шу жумладан ёнғин натижаси кўрсатилган[19].

Украина президенти Владимир Зеленскийнинг сўзларига кўра, Украина Мудофаа вазирлиги ва " Укроборонпром " консерни Россия Федерацияси қўшинларининг Украинага бостириб кириши чоғида Киев яқинидаги Гостомел аэропортида йўқ қилинган самолётнинг ягона нусхасини тиклаш ишларини олиб боради. бир неча йил ва 3 миллиард доллардан кўпроқ вақт талаб этади[20][21][22]. Шунингдек, самолётни қайта тиклаш манфаатдор томонларнинг кучлари билан амалга оширилиши мумкинлиги хабар қилинган — Украина ва Россиядан ташқари, самолёт учун чизмалар ва технологиялар жойлашган самолётни тиклашда Хитой ҳам иштирок этиши мумкин[23]. 27-май куни самолёт қолдиқлари қайта ишлаш учун аэропортдан олиб чиқилди[24].

Самолёт тавсифи

Функциялар ва хусусиятлар

Антонов АН-225 билан Буран Ле Бурже 1989-йил

Самолёт қуйидаги имкониятларга эга:

  • умумий оғирлиги 250 тоннагача бўлган умумий юкларни (катта, оғир, узун) ташиш;
  • оғирлиги 180-200 тонна бўлган юкларни континентал тўхтовсиз ташиш;
  • оғирлиги 150 тоннагача бўлган юкларни қитъалараро ташиш;
  • оғирлиги 200 тоннагача бўлган оғир ҳажмли моно юкларни фюзелаждан ташқарида ташиш;
  • самолёт аэрокосмик тизимларни яратиш учун асосдир (лойиҳа).

Самолётда кенг юк кабинаси мавжуд бўлиб, у фюзелаж ичида турли хил юкларни ташиш имконини беради, масалан:

  • 16 тонналик универсал авиация контейнерлари УАК-10 ;
  • 50 та машина;
  • оғирлиги 200 тоннагача бўлган монокарголар (турбиналар, генераторлар, БелАЗ , Комацу , Юклид самосваллари ва бошқалар).

Техник тавсиф

Ан-225 олти двигателли турбожетли юқори қанотли самолёт бўлиб, қаноти супурилган ва эгизак думли. Академик А. Г. Ивченко номидаги ЗМКБ Прогресс томонидан ишлаб чиқилган Запороже двигател заводи томонидан ишлаб чиқарилган олтита Д-18Т самолёт двигателлари билан жиҳозланган.

Юк бўлинмасининг ўлчамлари: узунлиги — 43 м, кенглиги — 6,4 м, баландлиги — 4,4 м. Самолётнинг юк бўлими ҳаво ўтказмайдиган бўлиб, унинг ташиш имкониятларини сезиларли даражада кенгайтиради. 2-пабордаги юк бўлими тепасида олтита смена экипажи ва юкга ҳамроҳ бўлган 88 киши учун кабина мавжуд.

Ан-225 шассиси

Юк юклаш ускуналарининг борт мажмуаси, шунингдек, олдинги юк люкининг рампали дизайни юклаш ва тушириш операцияларини тез ва қулай бажаришни таъминлади. Самолёт фюзеляжда ноёб юкларни ташишга қодир, уларнинг ўлчамлари уларни бошқа ер ва ҳаво транспорт воситаларига жойлаштиришга имкон бермайди. Ушбу юкларни фюзеляжга ўрнатиш учун махсус маҳкамлаш тизими мавжуд.

Ан-225 самолёти тизимлар, йиғилишлар, конструкциялар ва ҳаво корпусининг қисмлари, электр станциялари ва ускуналари бўйича сертификатланган Ан-124-100 („Руслан“) самолётлари билан юқори даражадаги узлуксизлик ва бирлаштиришга эга. Ан-124 дан асосий фарқлар:

  • янги марказ бўлими ;
  • қўшимчалар туфайли фюзелаж узунлигининг ошиши ;
  • қуйруқ қисмини икки ўқли билан алмаштириш;
  • қуйруқ юк люкининг йўқлиги;
  • асосий қўниш мосламалари сонининг кўпайиши;
  • ташқи юкларни маҳкамлаш ва босим ўтказиш тизими;
  • иккита қўшимча двигател.

Парвоз самарадорлиги

  • Экипаж, одамлар: 6
  • Қанот кенглиги, м: 88,4
  • Узунлиги, м: 84
  • Баландлиги, м: 18.2
  • Қанот майдони, м²: 905
  • Оғирлиги:
    • бўш самолёт, кг: 216 000
    • максимал учиш, кг: 640 000
  • Ёнилғи қуйиш мосламаси кН: 1377
  • Ёқилғи массаси, нормал, кг: 300 000
  • Круиз тезлиги, км/соат: 850
  • Парвоз оралиғи:
    • амалий, км: 15 400
    • 200 тонна юк билан амалий, км: 4000[25]
  • Амалий шифт, м: 12 000
  • Юк, кг: 250 000 гача
Двигател
  • Двигател тури: Турбофан
  • Модел: " Д-18Т "
  • Босиш :
    • учиш режими, кгф: 6×23 430
    • круиз режими, кгф: 6 × 4860
  • Двигател оғирлиги, кг: 6 × 4100
  • Махсус ёқилғи сарфи
    • круиз режими, кг / кгф соат: 0,57-0,63
    • учиш режими, кг / кгф соат: 0,34
  • Таъмирлаш муддати, соат: 6000
  • Ўлчамлари:
    • узунлиги, мм: 5400
    • диаметри, мм: 2330

Самолёт ёзувлари

Дунёдаги энг катта самолётнинг ўлчамларини таққослаш

Ан-225 — ҳавога кўтарилган энг оғир юк самолёти. Қанотлари кенглиги бўйича Ан-225 дан ошиб кетадиган ягона самолёт Ҳугҳес Ҳ-4 Ҳерcулес бўлиб, у учар қайиқлар синфига киради ва 1947-йилда фақат бир марта ҳавога кўтарилган[26]. 2017-йилда АҚШда Сcалед Cомпоситес Стратолаунч Модел 351 энг катта эгизак фюзеляжли транспорт самолёти тақдим этилди, у қанотлари кенглиги бўйича (117 м) Ан-225 ва Ҳугҳес Ҳ-4 Ҳерcулес-дан ошиб кетди, аммо дастлабки маълумотларга кўра, бу Максимал учиш оғирлиги ва юк кўтариш қобилияти бўйича Мриядан кам (Стратолаунчнинг биринчи парвози 2019-йилда бўлиб ўтган) ва иккита фюзеляждир[27].

Мрия самолёти учиш оғирлиги ва фойдали юк бўйича бир қатор жаҳон рекордларини ўрнатди. 1989-йил 22-мартда Ан-225 156,3 тонна юк билан учди. 2004-йил август ойида янги рекорд ўрнатилди — Мрия Зеромах ГмбҲ томонидан буюртма қилинган 250 тонна махсус техникани Прагадан Тошкентга олиб ўтди.

2009-йил август ойида самолёт умумий оғирлиги 187,6 тонна бўлган авиация тарихидаги энг катта юкни ташиш бўйича Гиннеснинг рекордлар китобига киритилган. Бу 174 тонна оғирликдаги генератор эди, у Германиянинг Франкфуртидан Ереванга янги арман электр станцияси учун махсус рамка билан бирга олиб борилди  (Қаранг: Дисcоверй Сcиэнcе, „Махсус кучлар“ оғир машиналар "" дастури).

„Мрия“ юк кўтариш қобилияти бўйича мутлақ рекордга эга — 253,8 тонна

2010-йил 10-июнда ҳаво транспорти тарихидаги энг узун юк  ташилди — ҳар бирининг узунлиги 42,1 метр бўлган  иккита шамол турбинаси қанотлари. 2016-йил ноябр ойида Жанубий Америка учун рекорд оғирлик — умумий оғирлиги 182 тонна бўлган махсус дизайндаги турбогенератор ташилди.

Ҳаммаси бўлиб, бу самолёт тахминан 250 та жаҳон рекордининг эгасидир[28][29].

АН-225 га эътибор

20 гривнали кумуш тангада Ан-225
  • 1987-йилда СССРда „Буюк Октабрга шон-шарафлар!“ Бадиий штампланган конверт нашр этилди. самолёт тасвири билан (рассом В. Хмелев).
  • Украинанинг почта маркасида Ан-225
    2002-йилда Украина орқа томонида 5 ва 20 гривна номиналида Ан-225 тасвири туширилган эсдалик тангаларини муомалага чиқарди. Номинал қиймати 20 гривна бўлган танга Украинанинг энг йирик эсдалик тангаларидан бири ҳисобланади : диаметри 50 мм, оғирлиги 62,2 грамм.
  • 1996-йилда Украина почтаси номинал қиймати 40 000 гривна бўлган самолёт тасвирланган почта маркасини чиқарди; Гамбиянинг почта нашрларидан бирида номинал қиймати 7 даласи бўлган Ан-225 тасвири ҳам бор.
  • 2003-йилда Соломон ороллари номидан 25 долларлик кумуш танга чиқарилди.
  • 2008-йилда Кук ороллари номидан 1 долларлик кумуш (1 унция) самолёт тангаси чиқарилди.
  • 2016-йилда Соломон ороллари номидан 35 долларлик самолётлар блоки чиқарилди.
  • Самолёт " 2012 " филмида „Антонов-500“ номи билан намойиш этилган; филмда самолёт ўзгартирилган — орқа юклаш рампаси мавжуд бўлиб, у асл Мрия самолётида йўқ.
  • Баттлефиэлд: Бад Cомпанй 2 филмида АҚШ армияси отряди самолётда олиб кетилаётган оммавий қирғин қуролларини йўқ қилишга ҳаракат қилади. Пиёда аскарлардан бири бу самолётни танийди ва ўз сафдошларига бу дунёдаги энг катта самолёт — Ан-225 „Мрия“ эканлигини маълум қилади ва бу сўзнинг таржимасини қўшади (русча версияда — „Орзу“). Ўйинда самолёт ўзгартирилди — у олтита ўрнига тўртта двигател билан жиҳозланган, Мриянинг асл самолётида йўқ орқа юклаш рампаси мавжуд ва умуман самолёт Ан-124 га ўхшаш, шу жумладан бир қанотли қуйруқ.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ МАКС ҳолати ва истиқболлари 2012-йил 14-декабрда Wайбаcк машинасида архивланган // Космонавтика янгиликлари (Москва). — 2007. — 6-сон (июн). Шунингдек, мақолага қаранг: Кўп мақсадли аэрокосмик тизим
  2. ↑ „Руслан ва Мриянинг бош дизайнери Виктор Толмачев 75 ёшда“. 2014-йил 1-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 29-май.
  3. ↑ 11-август куни самолёт конструктори Виктор Толмачев ўзининг 80 ёшини нишонлайди
  4. ↑ Чебаков В. Осмонда — дев // Правда: газета. — 1988-йил — 23-декабр.
  5. ↑ Антонов Ан-225 Мрия
  6. ↑ „Ан-225 оғир юк ташувчи самолёт“. 2015-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-май.
  7. ↑ Антонов Ан-225 Мрия (казак)  (инглизча). www.милитарйфаcторй.cом. 2021-йил 30-ноябрда олинди. Асл нусхадан
  8. ↑ Дунёдаги энг катта самолётнинг австралиялик дебютига катта иштирок этди
  9. ↑ АН-225 Мрия биринчи марта Австралияга учмоқда
  10. ↑ „Úниcо да эспécиэ, Антонов АН-225 волта ао Брасил“. 2016-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-май.
  11. ↑ Мрия Жанубий Америка учун рекорд юк ташди
  12. ↑ Ла операcиóн қуэ траэ ал авиóн мáс гранде дел мундо а Чили
  13. ↑ Лейпциг аэропортида дунёдаги энг катта Ан-225 самолёти ёниб кетди
  14. ↑ Украинада самолёт ишлаб чиқариш парадокслари
  15. ↑ „Украина гигант самолёти Ан-225 „Мрия““. 2021-йил 21-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-май.
  16. ↑ Мрия гигант самолёти Хитойдан Украинага тиббий буюмларни етказиб берди
  17. ↑ Зеленский Гостомел аэродромида Ан-225 Мрия йўқолганини тан олди
  18. ↑ Гостомел аэропортида дунёдаги энг катта транспорт самолёти Ан-225 „Мрия“ йўқ қилинди
  19. ↑ Руслар Ан-225 „Мрия“ ни сотиб олишди, улар ишғолчининг пули учун мукофотланади
  20. ↑ Укроборонпром дунёдаги энг йирик юк самолёти „Мрия“ йўқ қилинганлигини эълон қилди
  21. ↑ Киэв яқинидаги жангларда дунёдаги энг катта юк самолёти йўқ қилинди
  22. ↑ Киэв яқинидаги жангларда дунёдаги энг катта юк самолёти йўқ қилинди
  23. ↑ Гостомел ходими Украина Қуролли Кучлари 2022-йил 4 мартдаги Ан-225 Мрия архив нусхасини Wайбаcк машинасида қандай йўқ қилгани ҳақида гапириб берди // www.правда.ру
  24. ↑ Ан-225 Мрия самолёти Гостомел аэропортидан қайта ишлаш учун олиб кетилди
  25. ↑ ЛТҲ Ан-225
  26. ↑ Ҳугҳес Ҳ-4 Ҳерcулес
  27. ↑ Дунёдаги энг узун қанотли самолёт Стратолаунч ўзининг биринчи парвозини муваффақиятли якунлади
  28. ↑ „Украина самолёти Гиннеснинг рекордлар китобига кирди“
  29. ↑ Мрия Гиннеснинг рекордлар китобига 240 та ҳаво рекорди билан кирди

Ҳаволалар