AQShda turizm
Қўшма Штатлардаги туризм — ҳар йили миллионлаб халқаро ва маҳаллий сайёҳларга хизмат кўрсатадиган йирик саноатдир. Чет элликлар АҚШга табиий мўжизалар, шаҳарлар, тарихий диққатга сазовор жойлар ва кўнгилочар жойларни кўриш учун ташриф буюришади. Америкаликлар шунга ўхшаш диққатга сазовор жойларни, шунингдек, дам олиш ва дам олиш жойларини қидирадилар.
Қўшма Штатларда туризм ХИХ аср охири ва ХХ аср бошларида шаҳар туризми кўринишида тез ривожланди. 1850-йилларга келиб, Қўшма Штатларда туризм ҳам маданий фаолият, ҳам саноат сифатида яхши шаклланган. Ню Ёрк шаҳри, Лос-Анжелес, Чикаго, Бостон, Филаделфия, Вашингтон ва Сан-Франсиско каби АҚШ нинг барча йирик шаҳарлари 1890-йиллардан бошлаб кўплаб сайёҳларни жалб қилган[1]. 1915-йилга келиб, шаҳар саёҳати америкаликларнинг идрок этиши ва ҳаракатланишида сезиларли ўзгаришларни кўрсатди.
Саёҳатни демократлаштириш ХХ асрнинг бошларида автомобил саёҳатда инқилоб қилинганда содир бўлди. Худди шундай ҳаво саёҳатларида ҳам 1945-1969-йилларда инқилоб қилинди ва бу Қўшма Штатлардаги туризмга катта ҳисса қўшди. 2013-йил феврал ойида АҚШга саёҳат қилаётган халқаро меҳмонлар томонидан саёҳат ва туризмга оид товарлар ва хизматлар харидлари 10,9 миллиард долларни ташкил этди.
Америка Қўшма Штатларидаги саёҳат ва туризм саноати 2001-йил 11-сентабр хуружларидан салбий таъсир кўрган биринчи иқтисодий тармоқлардан бири эди[2].
АҚСҲда туризм 29 штатдаги учта энг йирик иш берувчилардан бири бўлиб, 2004-йилда 7,3 миллион киши иш билан таъминланган. 2018-йил ҳолатига кўра Америка Қўшма Штатлари ҳукумати томонидан тан олинган диққатга сазовор жойлар (НҲЛ): Ню-Ёрк шаҳри Қўшма Штатлардаги энг кўп ташриф буюриладиган жой бўлиб, ундан кейин Лос-Анжелес, Орландо, Лас-Вегас ва Чикаго туради.
Сайёҳлар Қўшма Штатларда бошқа мамлакатларга қараганда кўпроқ пул сарфлашади, шу билан бирга, сайёҳлар сони бўйича АмерикаФрансия ва Испаниядан кейин учинчи ўринда туради[3]. Бу номувофиқликни АҚШда узоқроқ қолиш билан о'згартириш мумкин.
ХИХ аср туризми
ХИХ охири ва ХХ аср бошларида Қўшма Штатларда шаҳар туризмининг юксалиши асосан шаҳарлар инфратузилмасига бог'лиқ эди. 1870- ва 1880-йилларга қадар пакетли турлар мавжуд эмас эди. О'ша вақтлардаги турли хил тадбиркорлар, меҳмонхона хизматчилари ва қўриқчилари ва темир йўл агентларидан тортиб рассомлар ва ёзувчиларгача гуллаб-яшнаётган туризм саноатидан яхши фойда олишган. Локомотив поэздларнинг ихтиро қилиниши1800-йилларда одамларни осон ва тезда саёҳат қилишга имкон берди.
.jpg)
Қўшма Штатларда 1840-йилга келиб 2800 мил (4500 км) йўл қуриб битказилди. 1860-йилга келиб АҚШнинг шарқий барча йирик шаҳарлари темир йўл орқали боғланди ва 1869-йилга келиб биринчи транс-Америка темир йўл алоқаси ишлари тугалланди. Ёсемите боғи аср о'рталарида я'ни 1850-йилларнинг охири ва 1860-йилларнинг бошларида ўз минтақасининг экзотик мўжизасини ифодаловчи жойни истаган томошабинлар учун сайёҳлик маркази сифатида ишлаб чиқарилди[4]. Фотоаппаратнинг ихтироси сайёҳлик агентликлари учун қувонарли ҳодиса эди. Фотосурат биринчи марта туристик диққатга сазовор жойларни ривожлантиришда муҳим рол ўйнади ва турли диққатга сазовор жойларни акс эттирувчи юзлаб тасвирларни тарқатиш имконини берди.
Ню Ёрк, Чикаго, Бостон, Филаделфия, Вашингтон ва Сан-Франсиско каби АҚСҲнинг барча йирик шаҳарлари 1890-йилларга келиб кўплаб сайёҳларни ўзига тортган. Ню Ёрк аҳолиси 1840-йилдаги 300 000 кишидан 1850-йилда 800 000 кишигача ўсди. Чикагода ҳам аҳоли 1840-йилдаги 4000 кишидан 1870-йилга келиб 300 000 кишигача кескин ўсди. Луғатларда „турист“ сўзи илк бор 1800-йилдан ишлатила бошланди. Ўшанда бу сўз Европада ёки Ню Ёрк ва Ню-Англияда табиий мўжизалар бўйлаб саёҳат қилганларни назарда тутган[5]. ХИХ асрда Америка шаҳарларида шаҳар туризмининг қисман ривожланганлиги Европадагидай минглаб одамларни жалб қиладиган архитектура ва санъатнинг етишмаслиги билан боғлиқ эди. Америка шаҳарлари ҳайрат ёки эстетик завқ уйғотиш ўрнига, тижоратчилик йўналишига ўхшаб одамларни ранжитишга мойил эди. Баъзи сайёҳларни янги шаҳарларнинг тез сур’атлар билан ўсиши ҳайратда қолдирди: "Дунёнинг пайдо бўлиш жараёнини кузатиш, ҳам табиий, ҳам анъанавий дунёнинг шаклланиши, " деб ёзган эди 1837-йилда инглиз ёзувчиси Гарриэт Мартинеау.
Америка шаҳарлари ривожланиб борар экан, ақли заифлар, ногиронлар ва жиноятчиларни жойлаштириш ва уларга ғамхўрлик қилиш учун янги муассасалар қурилди. 1817-йилда Ҳартфорд, Коннектикутдаги Америка карлар мактаби, 1825-йилда Ню Ёрк штатининг Оссининг қамоқхонаси (ҳозирги Синг Синг номи билан танилган), 1827-йилда Везерсфилддаги Коннектикут штати қамоқхонаси, 1831-йилда Оберн тоғидаги қабристон, 1831-йилда Перкинс кўрлар мактаби очилган. 1832-йилда, 1833-йилда Вустер давлат госпитали ташкил этилган. Ушбу муассасалар америкалик ва чет эллик меҳмонларнинг қизиқишини уйғотди. Инглиз ёзувчиси ва актрисаси Фанни Кембл Америка қамоқхона тизимининг мухлиси эди. У табиатнинг янги ўзгаришлар фойдасига вайрон бўлаётганидан хавотири борлиги учун табиат туризмига унчалик ҳам қизиқиш билдирмасди. 1830, 40 ва 50-йилларда нашр этилган қўлланмаларда кар ва кўрлар учун янги қамоқхоналар, бошпана ва муассасаларнинг тасвирланиши сайёҳларни ушбу диққатга сазовор жойларни зиёрат қилишга ундаган. Чарлз Диккенс, Гарриэт Мартино, Лидия Сигурни ва Каролин Гилман томонидан ёзилган ушбу ташрифлар ҳақидаги маълумотлар журнал ва саёҳат китобларида чоп этилган. Сигоурнейнинг „Менинг она юртимдаги саҳналари“ (1845) китобида унинг Ниагара шаршараси ва бошқа диққатга сазовор жойларга қилган саёҳати тасвирланган. Шу билан бирга унинг қамоқхоналар ва бошпаналарга қилган ташрифи ҳақида ҳикоя қилинган. Кўпчилик бу муассасаларга ташриф буюрган, чунки уларга ўхшаш ҳеч нарса дунёнинг бошқа ерида йўқ. Уларни жойлаштирган биноларнинг ўзи монументал бўлиб, кўпинча муваффақият рамзи сифатида тепалик чўққиларига ўрнатилган.
Илк туризм
1915-йилга келиб, шаҳар туризми америкаликларнинг шаҳар саёҳатини уюштириш, ташкил этиши ва ҳаракатланишида сезиларли о'згаришларни ко'рсатди. 1915-йилда шаҳар туризми даромадли соҳага айланди. Чунки сайёҳлик агентликлари, темир йўл йўловчи бўлимлари, йўл-йўриқ нашриётчилари ва саёҳатчилар сони тез суръатлар билан ўсди. Саёҳат туризми харажатлари 1850 ва 1915-йиллар оралиг'ида фақат озчилик америкаликлар туризмнинг ҳашаматини ҳис қилишлари мумкинлигини англатарди[6]. Ко'пгина америкаликлар иш топиш учун саёҳат қилишарди. Аммо кам одам шаҳар муҳитидан завқланиш учун вақт топа олмади. Транспорт тармоқлари такомиллашгани сайин, қатнов узунлиги қисқарди ва даромад ортди. 1915-йилга келиб, кўплаб америкаликлар қисқа таътилга чиқиш имкониятига эга бўлди. Шунга қарамай, оммавий туризмнинг ривожланиши Иккинчи жаҳон урушидан кейингача ижобий бўлмаган.
ХИХ асрда ҳар қандай шаклдаги туризм фақат юқори ва ўрта синфлар учун мавжуд эди. Бу ХХ аср бошларида саёҳатни демократлаштириш орқали ўзгарди. 1895-йилда машҳур нашрлар машинани ишлатиш отдан кўра арзонроқ эканлигини кўрсатадиган мақолалар чоп этди. 1900-йилларнинг бошларида автомобилларнинг ривожланиши 1908-йилда Форд Модел Т нинг жорий этилишини одамлар ҳаётини енгиллаштиришга хизмат қилди. 1900-йилда АҚШда 8000 та автомобил рўйхатга олинган бўлса, 1911-йилга келиб уларнинг сони 619.000 тага кўпайган. 1908-йилда Т модели тақдим этилганда, ҳар бир машинага 44 та уй хўжаликлари тўғри келган. Илк автомобиллар бойлар учун эди. Аммо Форд 1913-йилдан кейин нархларни кескин пасайтира бошлаганидан сўнг, кўпчиликни машина сотиб олишга қурби етди. эди[7].
1930-йилларда Қўшма Штатларда дам олиш мажмуалари бўлган меҳмонхоналарнинг ривожланиши машҳур бўлган. Мавжуд „клуб“ туридаги байрамлар ассортименти дам олиш бозорининг кенг сегментини жалб қилди. Кўпроқ оилалар машинада мустақил саёҳат қилгани сабабли, меҳмонхоналар уларнинг эҳтиёжларини қондира олмаган. Кеммонс Wилсон 1952-йилда Теннесси штатининг Мемфис шаҳрида биринчи мотел янги турар жой сифатида очган. 1900-йилларнинг бошларида Флоридага минглаб сайёҳлар ташриф буюришган бўлса-да, фақат Иккинчи жаҳон урушидан кейин туризм саноати Флориданинг энг катта даромад манбаига айланди. Флориданинг оқ қумли пляжлари, иссиқ қиш ҳарорати, сузиш, балиқ овлаш, қайиқда ва пиёда сайр қилиш каби кенг кўламли тадбирлар штатга сайёҳларни жалб қилди. 1930-йилларда архитекторлар Маями-Бичда Арт Деко услубидаги биноларни лойиҳалаштирган. Меҳмонлар ҳали ҳам Маямининг Арт Деко услубодаги туманларга қизиқиш билдирмоқда. Тез орада Флорида бўйлаб тематик парклар қурилди. Дунёдаги энг йирик курортлардан бири Wалт Дисней Wорлд Ресорт 1971-йилда Флорида штатининг Орландо шаҳри яқинида очилган. Биринчи йилида 28 000 акр (110 км2) парк Орландо иқтисодиётига 14 миллиард доллар қўшди[8].
ХХ аср охири
1945-1969-йиллардаги парвоз саёҳатларидаги инқилоб Қўшма Штатлардаги туризмга катта ҳисса қўшди. Чорак асрда тижорат авиацияси 28 йўловчига мўлжалланган самолётлардан соатига 200 миля (320 км/соат) дан камроқ тезликда учадиган 150 йўловчига мўлжалланган реактив лайнерлар 600 мил/соат (970 км/соат) тезликда қитъалар бўйлаб учиб кетди. Бу вақт ичида АҚШда ҳаво қатнови ихтироси бизнес саёҳатчилар ва дам олувчилар учун одатий ҳолга айланди. Авиация технологиясининг жадал ривожланиши, Қўшма Штатлардаги иқтисодий фаровонлик ва ҳаво қатновига бўлган талаб АҚШда тижорат авиациясининг бошланишига ёрдам берди. ХХ асрнинг дастлабки 40 йиллигида Американинг йирик шаҳарлари орасидаги узоқ масофали саёҳатлар поездлар ёрдамида амалга оширилди. 1950-йилларга келиб, ҳаво саёҳати кўплаб америкаликлар учун кундалик ҳаётнинг бир қисми эди. Бунга давлатлараро автомагистрал тизимининг ташкил этилиши ҳамда америкаликлар автомобилларни янги шахсий эркинлик ва завқ сифатида кўрган автомобилларга боғлиқлиги ҳам ёрдам берди. АҚШда сайёҳлар тез, ишончли ва мунтазам тизим ёрдамида деярли исталган жойга саёҳат қилишлари мумкин эди. Баъзилар учун Гавайида дам олиш узоқ муддатни олмас эди. Ҳаво қатнови ҳамма нарсани оилавий таътилдан тортиб Мажор Леагуэ Бейсболгача ўзгартирди[9]. Бу худди ХИХ ва ХХ аср бошларида буғда ишлайдиган поэздлар каби самара берди.
ХХ асрнинг охирига келиб, бутун дунёда туризм сезиларли даражада ўсди. Жаҳон сайёҳлик ташкилоти (ЖСТ, 1998) қайд этганидек, 1950-йилда чет элдан келган сайёҳлар бир кунлик ташрифларни ҳисобга олмаганда, тахминан 25,2 миллион кишини ташкил этган. 1997-йилга келиб бу кўрсаткич 612,8 миллионни ташкил этди. 1950-йилда халқаро ҳаракатлардан тушумлар 2,1 миллиард АҚСҲ долларини ташкил этган бўлса, 1997-йилда улар 443,7 миллиард долларга кўпайди[10]. Қўшма Штатлардаги саёҳат ва туризм саноати 11-сентабр хуружларидан кейин пасайди. Террористик ҳужумларда террорчилар тўртта тижорат лайнерини қирғин қуроли сифатида ишлатишди, уларнинг барчаси Ню Ёркка ҳужумга йўналтирилди. Сити, Вашингтон, Д.C ва Пенсилванияда 3000 га яқин ўлим юз берди. Парвозлар қайта тикланганидан кейинги биринчи ҳафтада йўловчилар сони қарийб 45 фоизга камайди, яъни 11-сентабргача бўлган ҳафтадаги 9 миллиондан 5 миллионгача тушди[11]. Меҳмонхоналар ва сайёҳлик агентликлари бутун дунё бўйлаб бекор қилинди. Ҳужумлардан кейинги тўрт кун давомида меҳмонхона саноати тахминан 700 миллион доллар даромадни йўқотди. Вазият кейинги ойларда тикланди. Чунки Федерал резерв молия тизимини барқарор ушлаб турди. АҚШ Конгресси мамлакатнинг авиакомпанияларига 5 миллиард доллар грант ва уларнинг парвозини давом эттириш учун 10 миллиард доллар кредит кафолати берди[12].
АҚСҲда туризм 29 штатдаги биринчи, иккинчи ёки учинчи йирик иш берувчи бўлиб, 2004-йилда 7,3 миллион кишини иш билан таъминлаган. 2005-йилда АҚШда сайёҳлардан 1,19 миллиардга яқин фойда кўрди[13]. 2001-йил 11-сентабрдаги ҳужумларнинг энг ҳайратланарли натижаларидан бири 2002-йил февралига келиб унинг орқага қайтиши эди. Бу тез тикланиш, одатда, кўп шарҳловчилар фақат беш ой олдин башорат қилганидан тезроқ эди[14].
Америка Қўшма Штатлари иқтисодиёти 2007-йилда сезиларли даражада секинлаша бошлади. Асосан кўчмас мулк, газ нархлари ва тегишли молиявий муаммолар туфайли ҳаёт кечириш қийинлашиб қолди. Кўпгина иқтисодчиларнинг фикрича, иқтисодиёт 2007-йил охирида ёки 2008-йил бошида таназзулга юз тутган[15]. Сайёҳлик маркетинги учун баъзи штат бюджетлари масалан, газ нархининг кескин ошиб кетишига дуч келаётган Коннектикут штати сайёҳлар учун бюджетларни камайтирди.
2015-йилда Флоридага 100 миллион сайёҳ ташриф буюрди, бу мамлакат учун рекорддир[16].
.jpg)
Бугунги кунда Қўшма Штатларда кўнгилочар боғлар, фестиваллар, казино ўйинлари, голф майдончалари, тарихий бинолар ва диққатга сазовор жойлар, меҳмонхоналар, музейлар, галереялар, очиқ ҳавода дам олиш, курортлар, ресторанлар ва спорт каби кўплаб сайёҳлик жойлари мавжуд[17].
Туризм статистикаси
2014-молия йилида, 2015-2016 ва 2017-йил январ-сентабр ойларида АҚШга сайёҳлар қуйидаги мамлакатлардан бўлган:
| Мамлакатлар | 2018 | 2017 | 2016 | 2015 | 2014 |
|---|---|---|---|---|---|
 Мексика |
 19,188,018 |
 18,101,904 |
18,420,891 |
19,175,345 |
18,889,281
|
 Канада |
12,313,327 |
11,616,347 |
11,366,670 |
11,671,122 |
11,289,743
|
 Буюк Британия |
4,930,013 |
4,786,421 |
4,930,593 |
4,691,874 |
4,549,934
|
 Япония |
3,493,313 |
3,697,844 |
3,717,029 |
3,750,667 |
3,933,941
|
 Хитой[18] |
2,991,813 |
2,630,300 |
2,587,968 |
2,309,654 |
2,001,302
|
 Жанубий Корея |
2,210,597 |
2,324,707 |
2,001,417 |
1,742,422 |
1,576,328
|
 Германия |
2,062,462 |
2,228,358 |
2,190,832 |
2,208,145 |
2,283,086
|
 Бразилия |
2,209,372 |
2,011,385 |
1,866,261 |
2,383,822 |
2,275,588
|
 Франсия[19] |
1,767,461 |
1,923,414 |
1,897,398 |
1,915,725 |
1,966,335
|
 Австралия[20] |
1,362,431 |
1,463,908 |
1,423,898 |
1,399,615 |
1,389,358
|
 Ҳиндистон |
1,378,035 |
1,264,598 |
1,206,225 |
1,175,153 |
1,111,738
|
 Италия |
1,073,383 |
1,282,989 |
1,262,691 |
1,229,115 |
1,282,485
|
 Испания |
1,151,956 |
1,037,798 |
1,012,133 |
953,969 |
955,737
|
 Аргентина |
994,035 |
1,085,461 |
943,224 |
765,576 |
730,089
|
 Колумбия |
942,617 |
926,855 |
885,763 |
928,424 |
924,916
|
 Нидерландия[21] |
725,283 |
796,945 |
766,691 |
749,826 |
766,936
|
| Умумий (дунё бўйлаб) | 70,056,257 |
69,128,433 |
69,025,896 |
67,519,113
|
| Америка Самоаси статистикаси[22] | |||
|---|---|---|---|
| Мамлакат | 2016 | 2015 | 2014 |
 Самоа |
22,371 | 21,251 | 20,786 |
 Америка Қўшма Штатлари |
17,560 | 17,053 | 14,487 |
 Янги Зеландия |
3,660 | 3,580 | 3,589 |
 Филиппин |
1,148 | 1,016 | 966 |
| Австралия |
974 | 860 | 978 |
| Хитой |
861 | 832 | 758 |
 Тонга |
707 | ||
 Фижи |
644 | 639 | 615 |
| Умумий | 50,159 | 48,197 | 45,326 |
| Гуам ороллари статистикаси[23] | ||||
|---|---|---|---|---|
| Мамлакат/Ҳудуд | 2017 | 2016 | 2015 | 2014 |
| Жанубий Корея |
684,443 | 544,957 | 427,900 | 308,037 |
| Япония |
620,547 | 745,680 | 773,019 | 810,856 |
| Америка Қўшма Штатлари |
77,058 | 77,706 | 70,246 | 55,192 |
 Тайван |
32,505 | 42,229 | 42,205 | 49,136 |
| Хитой |
21,856 | 27,013 | 23,698 | 16,280 |
 Шимолий Мариана ороллари |
19,316 | 17,579 | 14,334 | 14,761 |
| Филиппин |
19,129 | 21,652 | 12,427 | 12,079 |
| Умумий | 1,543,990 | 1,535,518 | 1,409,050 | 1,343,092 |
| Шимолий Мариана ороллари статистикаси[24] | |||
|---|---|---|---|
| Мамлакат/Ҳудуд | 2016 | 2015 | 2014 |
| Хитой |
206,538 |
186,509 |
170,121
|
| Жанубий Корея |
200,875 |
182,622 |
142,081
|
| Япония |
62,120 |
80,832 |
109,793
|
Америка Қўшма Штатлари анд  Гуам |
22,447 |
19,968 |
20,405
|
 Гонконг |
1,710 |
732 |
1,098
|
 Россия |
1,796 |
1,374 |
11,200
|
| Филиппин |
999 |
2,405 |
694
|
| Умумий | 501,469 |
478,592 |
459,240
|
Манбалар
- ↑ ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20150915054737/ҳттп://травел.траде.гов/тинеwс/арчиве/тинеwс2013/20130415_Интернатионал_Виситор_спендинг_Фебруарй2013.ҳтмл
- ↑ ҳттп://www.cбснеwс.cом/8301-505145_162-57594299/франcе-леарнс-то-спеак-тоуристе/
- ↑ ҳттпс://эсчоларшип.орг/cонтент/қт3бт0174х/қт3бт0174х.пдф?т=лнпйcw
- ↑ ҳттпс://тимесмачине.нйтимес.cом/тимесмачине/1868/07/19/78948670.пдф
- ↑ ҳттпс://эсчоларшип.орг/cонтент/қт3бт0174х/қт3бт0174х.пдф?т=лнпйcw
- ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/сеcтион/бусинесс/эcономй
- ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2008/05/18/нйрегион/нйрегионспеcиал2/18тоурисмcт.ҳтмл
- ↑ ҳттпс://www.прессреадер.cом/уса/чиcаго-сун-тимес/20160306/282192240078713
- ↑ ҳттпс://алпҳарагас.cом/плаcес-то-висит-ин-уса-буcкет-лист/
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-июн.
- ↑ „архив нусхаси“. 2018-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-июн.
- ↑ „архив нусхаси“. 2019-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-июн.
- ↑ ҳттпс://www.траде.гов/натионал-травел-анд-тоурисм-оффиcе
- ↑ ҳттпс://қз.cом/1682625/ус-масс-шоотингс-промпт-cоунтриэс-то-иссуэ-травел-wарнингс/
- ↑ ҳттпс://www.дҳс.гов/иммигратион-статистиcс/еарбоок/2016/табле28
- ↑ ҳттпс://www.дҳс.гов/иммигратион-статистиcс/еарбоок/2015/табле28
- ↑ ҳттпс://www.дҳс.гов/ситес/дефаулт/филес/публиcатионс/табле28д_7.хлс
- ↑ Чина инcлудес Ҳонг Конг, анд Маcау.
- ↑ Франcе инcлудес Франcе, Френч Гуиана, Френч Полйнесиа, Френч Соутҳерн анд Антарcтиc Ландс, Гуаделоупе, Мартиниқуэ, Маётте, Неw Cаледониа, Реунион, Саинт Бартҳелемй, Саинт Пиэрре анд Миқуэлон, анд Wаллис анд Футуна.
- ↑ Аустралиа инcлудес Норфолк Исланд, Чристмас Исланд, анд Cоcос (Кеэлинг) Исландс.
- ↑ Нетҳерландс инcлудес тҳе Нетҳерландс, Аруба, Бонаире, Cураcао, Саба, Синт Эустатиус, анд Синт Маартен.
- ↑ Статистиcал Еарбоок (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-02-11 санасида архивланган). У.С. Департмент оф Cоммерcе (2017-12-29). Ретриэвед он 2019-08-27.
- ↑ Виситор Арривал Статистиcс (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-07-07 санасида архивланган). Гуам Виситорс Буреау (2019)
- ↑ Cентрал Статистиcс Дивисион (CСД). CНМИ Департмент оф Cоммерcе. Нортҳерн Мариана Исландс