AQShdagi qozoqlar
АҚШ қозоқлари-Америка қитъасининг қозоқ аҳолиси, асосан Канада ва АҚШ фуқаролари (қозоқ америкаликлар).Қозоқлар бу давлатларнинг расмий халқларидан бири ҳисобланади.
| АҚШ қозоқлари | |
|---|---|
| Ўз номи | АҚШ қазақтары |
| Ҳозирги жойлашув ареали ва аҳоли сони | |
|
Жами: 54,000 (Қозог'истон асли, 2021 йил АҚСҲ ҳисоби) 245 636 (Қозог'истонда туг'илганлар, таҳмини 2021)АҚШ | |
| Тил | Американ инглизча, Қозоқча |
| Дини | Ислом |
| Келиб чиқиши | Туркий |
Тарихи
Қозоқлар Иккинчи жаҳон урушидан кейин АҚШга кўчиб кета бошладилар.Тадқиқотчилар бир нечта гуруҳларни ажратиб кўрсатишади:
- Иккинчи жаҳон уруши йилларида асирга олинган, иттифоқчи кучлар томонидан Германиядаги конслагерлардан озод қилинган, ўз хоҳиши билан Туркияга жўнатилган, кейин эса штатларга кўчиб келган собиқ СССР фуқаролари;
- Турк меҳнат иммиграциясининг ажралмас қисми бўлган Туркиядан келган қозоқлар Қўшма Штатларда ишга жойлашди ва мамлакатда беш йил доимий яшашдан сўнг АҚШ фуқаролари мақоми;
- Хитойдан Япония, Тайван орқали АҚШга келган қозоқлар Тинч океанини кесиб ўтиб, Тинч океани соҳилида ўқиш ёки ишлаш учун қолиб, кейин мамлакатда яшаш имкониятини қўлга киритадилар;
- СССР мавжуд бўлган даврда СССРдан кўчиб кетган қозоқлар;
- Қозоғистон Республикасидан ўқиш ёки ишлаш учун келган қозоқлар;[1]
- АҚШ фуқаролари билан миллатлараро никоҳлар туфайли фуқаролик.
Қўшма Штатлар 1960-йилларнинг ўрталарида иммиграция қонунлари либераллаштирилгандан кейин қозоқ эмигрантларининг эътиборини ўзига жалб қила бошлади.Ўша йилларда мамлакатда 20 га яқин қозоқ оиласи бўлган.Бугунги кунда, расмий маълумотларга кўра, Америкада уч минггача қозоқ истиқомат қилади.[2]
Америка қозоқларида ҳам моноэтник, ҳам миллатлараро никоҳлар мавжуд. Бундан ташқари, иккинчиси катта авлодга кўпроқ хосдир.Ёшлар қозоқ муҳитидан ўз этник ўзлигини сақлаб қолган ҳолда умр йўлдош топишга ҳаракат қилмоқда.
1996-йилда Индиана университетида Қозоқ талабалар уюшмаси ташкил этилган бўлиб, у ҳар йили Наврўз байрамини нишонлайди, қозоқ халқининг анъана ва урф-одатлари билан таништиради, анжуманлар ўтказади.Қўшма Штатлардаги қозоқ диаспораси миллатлараро никоҳлар, шунингдек,Америка ҳукумати томонидан Қозоғистонлик олимлар ва мутахассисларга яшаш ва ишлаш имкониятини тақдим этиш туфайли ўз сафларини тўлдирмоқда.[3] Ҳозир Қўшма Штатларда қозоқ талабалар уюшмаларидан ташқари қозоқ миллий маркази аллақачон фаолият кўрсатмоқда
Демографияси
1960-йилларда Қўшма Штатлардаги қозоқ миллатига мансуб аҳоли сони 3000 киши деб ҳисобланган бўлса, 2000-йилги аҳоли рўйхатига кўра, 300 кишидан кам бўлган.Америcан Cоммунитй Сурвей маълумотларига кўра, 2010-2012-йилларда Қозоғистонда 23 000 дан ортиқ одам туғилган, аммо уларнинг ҳаммаси ҳам қозоқ этник гуруҳига мансуб эмас.
Шахслар
- Омарова Сауле Тариховна - Қозог'истонда туг'илган адвокат ва валюта назоратчиси лавозимига номзод
- Кен Алибек - собиқ совет шифокори, микробиолог ва биологик уруш бо'йича мутахассис
- Санжар Султонов - асли қозоқ кинорежиссёр, продюсер ва ссенарий муаллифи
Манбалар
- ↑ „Казакҳ Аул оф тҳе Унитед Статес - Эвенц“. Казакҳ-аул-ус.орг. 2014-йил 1-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 6-феврал.
- ↑ „Казакҳ Америcан Ассоcиатион“. Тҳе Профиле Энгине. 2018-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 6-феврал.
- ↑ Алексей Пименов. „Казахская диаспора США: традиции и перспективы“. Воанеwс.cом (2010-йил 19-апрел). Қаралди: 2014-йил 6-феврал.
Ҳаволалар
- Қозоғистон АҚШда(ингл.) )
- Чет элдаги қозоқлар (мавжуд ҳавола)
-->