Aardonyx

Аардонйх (талаффузи: Ардоникс) — Сауроподоморпҳ турига мансуб ўтхўр динозаврлар туркуми, ҳозирги Жанубий Африка ҳудудида (тахминан 195 миллион йил олдин) юра даврида яшаган. Аардонйх cелестаэ номли ягона тур билан ифодаланади[1].
Тавсифи
Аардонйх cелестаэ тури 2009-йилда Жанубий Африкада илк юра даврига тегишли қолдиқлардан (Синемуриан — Плиэнсбачиан) топилган. Қазишмалар Эллиот геологик тузилмасида Марк карери (инглизча: Марc'с Қуаррй) деб номланувчи жойда олиб борилган. Палеонтологлар бир қанча суяклар ва уларнинг бўлакларини топишга муваффақ бўлишган. Қазилмалар икки хил турга тегишли эканлиги тахмин қилинади. Тур номи африкаанс тилидан „аард“ — ер ва юнонча „онйх“ — тирноқ деган маънони англатади. Муайян ном ушбу турни кашф этган ва биринчи фотоалбомларини тайёрлаган Cелесте Ятес шарафига қўйилган[2].
Динозавр қолдиқлари орқали олимлар унинг узунлиги ҳаётлигида тахминан 7 метр бўлганлигини аниқлаган. Унинг узун бўйни ва кичик боши, сауроподлар — улкан тўрт оёқли динозаврларнинг бошини эслатарди. У прозауроподлар ва сауроподларникига ўхҳшаш олд оёқларига эга. Жағларнинг таҳлили ушбу динозавр ўтхўр эканлигини аниқлаган.
Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, янги тур бизга тўрт оёқли динозаврлар эволюциясини ойдинлаштириш имконини беради[3].

Таснифлаш
Еац ва унинг ҳамкасблари тадқиқотига кўра, Аадронйхнинг сауроподоморпҳлар орасидаги ўрнини кўрсатадиган кладограмма:
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Аардонйх тетрапод базал сауроподоморпҳлар ва сауроподлар ўртасидаги ўтиш даври туфайли сауроподоморпҳларнинг қардош гуруҳига киради (Меланоросаурус + сауроподлар). Ятес таснифига кўра (2009), аардонйх Анчисауриа гуруҳига тегишли[4].
Манбалар
- ↑ Ятес, А. М.; Боннан, М. Ф.; Невелинг, Ж.; Чинсамй, А.; Блаcкбеард, М. Г. (2010). „А неw транситионал сауроподоморпҳ диносаур фром тҳе Эарлй Журассиc оф Соутҳ Африcа анд тҳе эволутион оф сауропод феэдинг анд қуадрупедалисм“. Проcеэдингс оф тҳе Роял Соcиэтй Б 277 (1682): 787—794
- ↑ Ятес, А. М.; Боннан, М. Ф.; Невелинг, Ж.; Чинсамй, А.; Блаcкбеард, М. Г. (2010). „А неw транситионал сауроподоморпҳ диносаур фром тҳе Эарлй Журассиc оф Соутҳ Африcа анд тҳе эволутион оф сауропод феэдинг анд қуадрупедалисм“. Проcеэдингс оф тҳе Роял Соcиэтй Б 277 (1682): 787—794
- ↑ Найдено переходноэ звено от двуногих к четирёхногим динозаврам — Лента.ру, 11.11.2009
- ↑ Ятес, А. М.; Боннан, М. Ф.; Невелинг, Ж.; Чинсамй, А.; Блаcкбеард, М. Г. (2010). „А неw транситионал сауроподоморпҳ диносаур фром тҳе Эарлй Журассиc оф Соутҳ Африcа анд тҳе эволутион оф сауропод феэдинг анд қуадрупедалисм“. Проcеэдингс оф тҳе Роял Соcиэтй Б 277 (1682): 787—794