Ziyosfera

Abbos Aliyev

Аббос (Аббас) Алиев (тожикча: Аббоси Алӣ; 1899-йил, Бухоро, Бухоро амирлиги – 1958-йил 16-январ, Олмаота, Қозоғистон ССР) – тожик совет сиёсий ва давлат арбоби, Тожикистон АССР биринчи халқ таълими халқ комиссари (1924—1927), олим, тарихчи, таржимон, биринчи тожик профессори, тарих фанлари доктори[1][2].

Аббос Алиев
тожикча: Аббоси Алӣ
Таваллуди 1899-йил
Бухоро, Бухоро амирлиги
Вафоти 16-январ 1958-йил
Олмаота, Қозоғистон ССР, СССР
Иш жойлари Садриддин Айний номидаги Тожикистон давлат педагогика университети
Илмий даражаси Фан доктори
Мукофотлари Қизил Юлдуз ордени

Биографияси

Алиев 1899-йил Бухорода туғилган. Отаси 1916-йилда инқилобий фаолияти учун Бухоро амири томонидан ўлдирилган. Рус болшевиклари оиласида тарбияланган, амирликка қарши инқилобий ҳаракатга қўшилган.

Тожик совет энсиклопедияси ва Ўзбек совет энсиклопедияси маълумотларига кўра, 1917-йилдан КПСС аъзоси, 1917—1918-йилларда Бухоро Коммунистик партияси тузилишида қатнашган. 1918-йилдан Бухоро Компартияси аъзоси бўлган.

1918—1920-йилларда Бухоро ва Когоннинг яширин коммунистик ташкилотларида ишлаган. 1920-йил 2-сентябрда Бухородаги инқилоб ва Бухоро амири ҳокимиятининг ағдарилишида иштирок этган.

Бухоро Халқ Совет Республикасининг асосчиларидан бири ва Бухоро ХСР атоқли арбоби. 1920-йилги инқилобдан кейин Бухоро Компартияси Марказий Комиссияси аъзоси. Тарғибот бўлимини бошқарган. Партия ва давлат институтларини яратишда қатнашган, кейин „Қутулуш“, „Озод Бухоро“, „Бухоро пролетари“, „Бухоро ҳақиқати“ газеталарида муҳаррир бўлиб ишлаган.

Бухоро Халқ Республикаси Қаҳрамонларидан бири. 1922-йилда „Қизил Юлдуз“ ордени билан тақдирланган.

Бухоро комсомоли МК аъзоси, сўнгра Бухоро комсомолининг биринчи котиби бўлган. Бухоро халқ таълими халқ комиссарининг ўринбосари бўлиб ишлаган.

1924-йилда Бухоро Халқ Совет Республикаси тугатилгандан сўнг, 1924—1927-йилларда Тожикистон АССР Халқ таълими халқ комиссари лавозимида ишлаган. Шу билан бирга – Тожикистон Коммунистик партияси Марказий Комитети аъзоси бўлган.

1936-йилда беш йилга қамалди. 1941-йилдан Сталинободдаги педагогика институтида умумий тарих ва СССР тарихидан маърузалар ўқиган.

1945-йилда Фрунзега кўчиб ўтди ва у ерда Педагогика институтининг тарих факултетида ишлаган.

1947-йилгача Қирғизистонда, ундан кейин Днипрода ишлаган. 1947—1953-йилларда – профессор, Днепропетровск давлат университетининг тарих кафедраси мудири. 1953—1954-йилларда Оржоникидзе номидаги педагогика институтида ўқитувчи бўлиб ишлаган.

1954-йилда Олмаотага кўчган.

1958-йил 16-январда бўлиб ўтган йиғилиш пайтида тўсатдан вафот этган. Олмаота марказий қабристонига дафн этилган[3].

Илмий фаолияти

Тожиклар ва Марказий Осиёнинг бошқа халқлари тарихига оид бир қатор асарлар муаллифи. Унинг „История Древнего Востока“ (1933) ва „История народов Сентралной Азии“ (1935) илмий асарлари юқори баҳоланди, СССР Маориф кенгаши ва аттестация комиссияси қарори билан Аббос Алиев 1947-йилда тарих фанлари доктори илмий даражасини олди. 29 дан ортиқ илмий мақола ва мақолалар ёзган.

Мукофотлари

Манбалар

  1. ↑ „ВКЛАД АББОСА АЛИЕВА В РАЗВИТИЕ СИСТЕМЫ НАРОДНОГО ОБРАЗОВАНИЯ ТАДЖИКИСТАНА“.
  2. ↑ „Китобҳо. Таъриху мардумшиносӣ“.
  3. ↑ Место захоронения

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Abbos_Aliyev" dan olindi