Abbos Mirzo

'Аббос мирзў (1789—1833) — Эрон қўмондон. Алишоҳ Қожарнинг ўғли, унинг Озарбайжондаги ноиби. Давлатни идора қилиш ишларида, хусусан Эрон ташқи сиёсатини юргизишда етакчи рол ўйнаган. Россия-Эрон урушлари (1804—1813 ва 1826—1828) ҳамда Эрон-Туркия уруши даври (1821—1823)да Эрон қўшинларига қўмондонлик қилган. Инглиз ва франсуз ҳарбий мутахассислари ёрдамида Эрон қўшинларини (хусусан Озарбайжонда) Европача тартибда қайта тузишга ҳаракат қилган. Туркманчой тинчлик шартномасини имзолаган (1828).

Аббос мирзо
Файл:Портраит оф Аббас Мирза Қажар.жпг Аббос Мирзо
Таваллуди	1789-йил Эрон
Вафоти	1833-йил

Ички сиёсат

Қожарларнинг аксарияти Аббосни қўллаб-қувватлагани учун Фатали Шоҳ Аббос Мирзони Озарбайжон губернатори этиб тайинлади. Инглиз ва франсуз инструкторлари ёрдамида Форс армиясини Европа намунасида қайта ташкил этишга ҳаракат қилди. Эрон ички ва ташқи сиёсати бошқармасига раҳбарлик қилган. Аббос Мирзо ёзни Табризда, қишни эса Хояда ўтказган. Унинг атрофи озарбайжонлардан иборат эди. Россия ва Британия элчихоналари унинг Табриздаги саройида жойлашган эди. Валиаҳд шаҳзода Аббос Мирзо Озарбайжон ҳукмдори этиб тайинлангандан ва уни ўз пойтахтига айлантиргандан сўнг, Табриз кичик шаҳарчага айланди. Бу шаҳарга кўчиб ўтгандан сўнг, у ерда 4 йил яшаб, русларга қарши давлат чегараларини ҳимоя қилган. Бу вақт ичида у шаҳар деворларини мустаҳкамлади ва безади, янги майдонга асос солди ва бир нечта янги биноларни қурди. Дарҳақиқат, шу пайтгача унинг яшаши учун муносиб жой йўқ эди ва унинг саройига бириктирилган барча амалдорлар ўзларига жойлаштириш учун уйлар қуришга мажбур эдилар. Аббос Мирзо муваффақиятли ислоҳотларни амалга оширди. Худди шу ислоҳотларни амалга оширган Афғонистон ва Бухоро амирлиги ҳам улардан илҳомланган.

Аббоснинг аксарият янгилик ва ислоҳотлари ҳарбий соҳага қаратилган эди. Янги армия асосан порох қуролларини, шу жумладан ўша даврнинг замонавий мушкетларини кенг миқёсда жорий этиш атрофида ташкил этилган эди. Қўшинлар армиянинг ядросини ташкил этган қизилбошлардан тўпланган[1]. Аббос унвон ва лавозим учун юқори маош, ер мукофотлари ва олтин ва кумуш медаллар билан мукофотлаш орқали аскарларнинг янги армияга муносабатини яхшилашга ҳаракат қилди. Аббос пиёда ва артиллерия машқларида қатнашганида ва қўшинларни тартибга солишда бу офицерларнинг тўлиқ ҳокимиятини тан олган ва ўзини чет эллик офицерлари қўмондонлиги сафига қўшган.

Ташқи сиёсат

Аббос Мирзо қизилбошларни душманга қарши моҳирлик билан йўналтирди ва унинг ҳарбий ютуқлари унга катта обрў-э’тибор берди. Янги қўшини билан Шарқда ўзбекларни тормор қилиб, Амударёда эски чегарасини тиклади, Ғарбда эса Усмонлиларни тормор қилди. У Боғдодни икки марта эгаллади. У ўз ғалабаларини мустаҳкамлаш учун янги чегараларни ҳимоя қилиш учун Хуросонга кўплаб қожарлар ва афшорлардан иборат қизилбошларни кўчирган.