Abbos ibn Ali
Аббос ибн Али ибн Абу Толиб (арабча: ٱلْعَبَّاس ٱبْن عَلِيّ ٱبْن أَبِي طَالِب) (647-йил 15-май ― 680-йил 10-октабр), Абу ал-Фадл (арабча: أَبُو ٱلْفَضْل, ўз. "фазилатлар отаси") ва Қамари Бани Ҳошим (арабча: قَمَر بَنِي هَاشِم, "Бани Ҳошимнинг ойи") номлари билан ҳам танилган[6][7]) Али (мусулмон халифаси ва имоми) ва Фотима бинти Ҳизомнинг ўғли бўлиб, у одатда Умм ал-Банин номи билан машҳур (арабча: أُمّ ٱلْبَنِين, (ўз. „О'ғилларнинг онаси“). Аббос акаси Ҳусайн ибн Алига содиқлиги ва Аҳли Байтга байроқдор бўлган Карбало жангидаги иштироки учун Ислом оламида катта ҳурматга сазовор. Аббос Ироқнинг Карбало шаҳридаги Ал-Аббос зиёратгоҳида дафн этилган ва у ерда Ашуро куни Карбало жангида шаҳид бўлган[8]. У ўзининг чиройли кўриниши учун мақтовга сазовор бўлган[9], шунингдек, араб жамиятида ўзининг жасурлиги, куч-қудрати ва жангчи сифатида машҳурдир. Ибн Манзур ўзининг „ал-Айн“ асарида Ал-Аббос бошқа шерлар қўрққан шер бўлиб, унинг жангчи сифатидаги мақтовига гувоҳлик сифатида ривоят қилади[10]. Шайх ат-Турайҳий Аббоснинг қиёфасини бетакрор отлиқ ва қўрқмас қаҳрамонлик фазилатлари туфайли тебранмас тоққа ўхшаган, қалби мустаҳкам илдиз отган, деб таърифланади.
Ал-Аббос ибн Али
ٱلْعَبَّاس ٱبْن عَلِيّ
| |
|---|---|
| Таваллуди | 4 Ша'бан, ҳижрий 26-йили[1]: 39-40 ≈ 15-май 647 |
| Ўлими | 10 Муҳаррам, 61 АҲ ≈ 10-октабр 680 (33 ёш) |
| Ўлим сабаби | Шаҳидлик |
| Дафн жойи | Ал-Аббас зиёратгоҳи, |
| Миллати | Рашидун |
| Танилган | Карбало жанги |
| Асарлар |
|
| Душмани | Язид И |
| Турмуш ўртоғи(лар)и | Лубаба бинт Убайд |
| Болалари |
|
| Ота-онаси | |
| Қариндошлари | Руқайя бинт Али (синглиси)[4] Ҳасан ибн Али (ўгай укаси) Ҳусайн ибн Али (ўгай укаси) Зайнаб бинт Али (ўгай синглиси) Умм Култҳум бинт Али (ўгай синглиси) |
| Оиласи | |

Туғилиши ва ёшлиги
Аббос ҳижрий 26-йилнинг шаъбон ойида (тахминан милодий 647-йил майи) Мадина шаҳрида Али ва Умм ал-Банин оиласида туғилган. Аббоснинг учта туғишган укаси бўлган. Булар: Абдуллоҳ, Жаъфар ва Усмон. Аббос узоқдаги амакиваччаси Лубоба бинти Убайд зллоҳ ибн Аббосга уйланди. Уларнинг Фазл, Муҳаммад ва Убайд Аллоҳ исмли учта ўғиллари бор эди[11]. Онаси унга ҳасад қилганларнинг ёмонлигидан даф бўлсин деб дуо қилиб машҳур шеърлар ўқирди[12][13].
Сиффин жанги
Аббос 657-йилда отаси Али ва Муовия ўртасидаги курашнинг асосий тўқнашувларидан бири бўлган (8-13) ёшида Сиффин жангида аскар сифатида сафарбар қилинди. Аббос буюк жангчи сифатида танилган отасининг кийимларини кийиб, кўплаб душман аскарларини ўлдирди. Муовиянинг кучлари уни Али деб адашган. Шу боис, Али жанг майдонида пайдо бўлганида, Муовиянинг аскарлари уни кўриб ҳайратда қолишди ва бошқа аскарнинг кимлигини билмай довдираб қолишди. Шунда Али Аббосни шундай деб таништирди:
У Аббос, Ҳошимийларнинг ойидир[14][15].
Аббос отаси ва катта акаси Ҳасан ибн Али томонидан жанговар санъатни ўргатилган, бу унинг жанг майдонида отасига ўхшаб кетишининг сабабларидан бири бўлиши мумкин. Унинг жанг майдонидаги жангларини тасвирлаганда, кўплаб тарихчилар уни жасорати, қўрқмаслиги ва ҳужумчи сифатидаги кучлилиги учун „ғазабланган шер“ деб аташади. Кейин Аббос катта акаларининг аксарият ўғилларига жанг санъатида мураббий бўлди. Ҳусайн ибн Али ўғли Али ал-Акбарнинг жасорати бунга мисол бўла олади[16]. Қосим ибн Ҳасан, Авн ибн Абдуллоҳ ибн Жаъфар ва Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Жаъфарга ҳам дарс берган.
Карбало жанги
Аббос Ҳусайнга содиқлигини Карбало жангида кўрсатди. Отаси Муовия И нинг ўрнига халифа бўлганидан кейин Язид И Ҳусайндан унга бай‘ат қилишни талаб қилди, лекин Ҳусайн рози бўлмади[17] ва деди:
Язид одамларни сабабсиз ўлдирадиган зотдир, мен каби шахс у каби кишига бай’ат қилмайди…[18]
Язиднинг хулқ-атвори Исломда (ҳали ҳам) таъқиқланган бўлгани учун, Ҳусайн Язидга бай’ат қилганида эди, унинг қилмиши Ислом асосларини бузган бўлар эди[19]. Ҳусайннинг катта акаси Ҳасан ибн Али Аҳли Байт диний қарорлар учун мас’ул бўлиб, бошқа ишларга аралашмайди, деб аҳд қилган эди. Ҳусайн келишилган нарсани қилмоқчи эди, лекин Язид И бутунлай назорат қилишни хоҳларди.
Убайдуллоҳнинг ёрдами билан Язид уни Куфага келиб, уларни тўғри йўлга кўрсатишга таклиф қилди, Ҳусайн бу таклифни қабул қилди. Аммо бу мактублар аслида Куфа аҳли томонидан юборилгани, улар кейинчалик Муслим ибн Ақилнинг (Ҳусайннинг Куфага юборган элчиси) жасади Язид қўшини томонидан Куфа марказидаги бинодан улоқтирилганда унга хиёнат қилгани айтилади.
Ҳижрий 60-йилда (680) Ҳусайн оз сонли саҳобалари ва оила аъзолари билан Мадинадан Маккага жўнаб, Куфага йўл олди. Олдиндан амакиваччаси Муслим ибн Ақилни қандай кутиб олишларини кўриш учун юборди, сўнгра амакиваччаси маслаҳатига кўра Куфага киришга қарор қилди. Аммо Ҳусайн Куфа яқинига етиб келганида амакиваччаси ўлдирилган эди.
Куфага кетаётганда Ҳусайн ва унинг гуруҳи тўхтатилди[20]. Улар айланиб ўтишга мажбур бўлдилар[21] ва ҳижрий 61-йилнинг 2-муҳаррамида Карбалога етиб келишди[22]. Ҳусайннинг қароргоҳи қуршаб олинган ва Фурот дарёсидан узилганди. Қамалда 7-муҳаррамда сув тугаб қолди[23].
Ўлими
Аббос Ҳусайн ибн Али қўшинининг „штандарт ва байроқдори“ бўлишидан ташқари, чанқаган Аҳли Байт фарзандлари ундан дарёдан сув олиб келишни сўраганлар[24]. Язид И қўшини Ҳусайн қароргоҳига сув бермаслик учун Фурот дарёсини эгаллаб олди. Аббосга фақат ҳимоя қилишга рухсат берилганди, чунки Ҳусайн унинг жанг қилишини хоҳламаган. Унга фақат сув олишга рухсат берилди.
Ниҳоят, Аббос Ҳусайннинг оромгоҳидаги болаларга сув олиш учун дарёга борди[25]. Аммо қайтиб кетаётиб, Аббосдан қўрқиб кетаётган душман аскарлари аввалига унинг бир кўзини тешиб ўтган ўқларни ёғдира бошлашди, сўнгра унинг орқа тарафидан ҳужум қилиб, бир қўлини кесиб олдилар (у отга миниб турганда). Уларни даф қилмоқчи бўлганда, кейин унинг иккинчи қўлини кесиб ташлайдилар. Сўнгра бир ўқ мешга ёки сув кўзасига тегди ва у аввал от юзидан йиқилиб, имоми Ҳусайнга сўнгги саломини айтади. Ҳусайн унинг овозини эшитиб, Аббос ярадор ва ўлим ёқасида ётган Фурот томон югуради. Ҳусайн Аббоснинг олдига етиб боради ва Аббос сўнгги нафас олаётганда акасининг бошини бағрига қўяди. Аббос ўлимидан олдин акаси ва раҳбари Ҳусайндан опа-сингиллари учун жасадини чодирга қайтармасликни сўраган ва аёллар тинчланмайди (яъни, у умид билан кутаётган чанқаган болаларга сув олиб келолмагани учун уялганди). Аббос ҳижрий 61-йил муҳаррам ойининг 10-жума куни Фурот дарёсининг қирғоғи яқинида вафот этди. Кейинроқ унинг танасидан боши кесилди ва бошига бошоқлар кўрсатилди ва Карбалонинг бошқа шаҳидлари билан бирга дафн қилинди.
Шунинг учун уни „Фурат Қаҳрамони“ деб аташади. Шиа мусулмонлари Муҳаррам ойида, асосан, ойнинг биринчи ўн кунлигида Ҳусайн билан Карбало жангида ҳалок бўлганларнинг барчаси учун мотам тутадилар. Аббоснинг вафоти одатда Муҳаррам ойининг саккизинчи кечасида хотирланади. Фазл ибн Аббос ва Қосим ибн Аббос ҳам Карбалода жонларини фидо қилдилар. Убайд Аллоҳ ибн Аббос Аббоснинг насл-насабини давом эттириш учун ўзининг беш ўғли билан яшади.
Аббос Ироқнинг Карбало шаҳрида отдан йиқилган жойига дафн этилган. Унинг қабри атрофида Ал-Аббос зиёратгоҳи қурилган бўлиб, ҳар йили миллионлаб зиёратчилар уни зиёрат қиладилар[26].
Авлодлар

Аббос ибн Алининг беш ўғли бор эди. Булар Убайд Аллоҳ, Фазл, Ҳасан, Қосим, Муҳаммад ва яна 2 қизи бўлган[27]. Кўзга кўринган тарихчи Ибн Шаҳрашуб: „Муҳаммад ибн Аббос отаси билан Карбалода шаҳид бўлди“, деб қайд этган. Убайд Аллоҳ ва Фазлнинг онаси Лубоба бинти Убайд Аллоҳ ибн Аббос эди. Генеаологлар Аббоснинг насли унинг ўғли Убайд Аллоҳдан келган деб ҳисоблашади. Шайх ал-Футуний эса Ҳасан ибн Аббоснинг ҳам ўғиллари ва авлодлари бўлганлигини эслатиб ўтади. Ҳижрий 155-йилда вафот этган Убайд Аллоҳ ибн Аббос ўзининг гўзаллиги, комил ахлоқи ва гўзал шахсияти билан машҳур бўлган машҳур олим эди. Унинг учта хотини бор эди[27]
Али ибн Ҳусайн (Зайн ал-Обидин) амакиси Аббосни жуда ҳурмат қилар эди. У кўзи Убайд Аллоҳга тушганида кўп йиғларди ва отасининг ўша куни Карбалода қилган қаҳрамонлик ва фожиали ўлимини эслатганини тушунтирарди.
Абдуллоҳ Авн ХИ асрда Ҳиротда ҳукмронлик қилган Аббоснинг авлоди эди[28].. У сўфий, мусулмон воизи ва диний олим ҳам эди[29][30].

Аббоснинг оти
Аббосга „Ашал“ („Нур“) номли от берилди[31]. Шиа манбаларида бу от Муҳаммад ва Али томонидан ишлатилганлиги ва бу отни Муҳаммадга Яман шоҳи Сайф ибн Зи Язон Абдулмутталиб орқали совға қилгани айтилади. Подшоҳ отни жуда муҳим деб ҳисоблаган ва унинг бошқа отлардан устунлиги унинг насл-насаби ҳам сақланиб қолганлигидан кўриниб турарди. У дастлаб „Муртажиз“ деб номланган, бу арабча „Рижиз“ момақалдироқ (чақмоқ) деган маънони англатади[31][32][33].
-
Томор тоғидаги Аббос ибн Алининг зиёратгоҳи
-
Томор тоғидаги Аббос ибн Алининг зиёратгоҳи
-
2014-йил 23-августдаги зиёрат саҳнаси
Яна қаранг
- Ўн тўртта маъсум
- Ҳусайн ибн Али
- Сакина бинти Ҳусайн
- Биби Пак Даман
Библиографияси
- Эугèне Аубин, Ла Персе д’аужоурд’ҳуи, Париж, 1908, 376-бет.
- Ивар Ласси, Кавказ озарбайжон турклари орасида мухаррам сирлари, Хелсингфорс, 1916, 38ф., 52, 113 ва б. Жаффур Шуреэф, Ҳиндистондаги Ислом ёки Қонун-и Ислом, тр. Ҳерклоц, Оксфорд, 1921, 160, 162-бетлар.
- Анри Массе, Антҳологиэ персане, Париж, 1950, 390-92-бетлар.
- Этторе Росси ва Алессио Бомбаcи, Эленcо ди драмми религиоси персиани (фондо мсс. Ватиcани Cерулли), Ватикан шаҳри, 1961-йил (Чодзко, Пеллй ва Литтен тўпламлари ҳақида, индексга қаранг, 354ф-бет. [1]
- Петер Челкоwски, Тāрīḵ ва ǰанба-е адабī-э таʿзīа (дис., Теҳрон университети, 1347 Š./1968), 180-92-бетлар.
- Ҳасан ул-Амин, Ислом шиа энсиклопедияси ИВ, Байрут, 1973, 172-бет, 180ф., 192, 197, 209ф.
- Жеан Cалмард, Ле cулт де л' Имом Ҳусайн: éтуде сур ла cоммéморатион ду драме де Карбала данс л’Иран прé-сафавиде (дисс., Париж университети [Сорбонна], 1975), 347, 364, 363-бетлар. индекс (кечки машҳур ҳикоялар учун). Дастлаб нашр этилган: 1982-йил 15 декабр. Охирги янгиланган: 2011-йил 13 июл. Ушбу мақола босма нашрларда мавжуд. жилд. Мен, Фасc. 1, 77-79-бетлар.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 ат-Табризи, Абу Талиб (2001). Аҳмед Ҳанеэф (эд.). Ал-Аббас Пеаcе бе Упон Ҳим. Абдуллаҳ Ал-Шаҳин. Қум: Ансариян Публиcатионс.
- ↑ Лаллжеэ, Ёусуф Н. (2003).
- ↑ „شبكة رافــد للتنمية الثقافية“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-08-11 санасида архивланган). рафед.нет.
- ↑ [Филе:Наме плате Зариҳ Саййида Руқайя.жпг]
- ↑ „Брооклйн Мусеум: Арц оф тҳе Исламиc Wорлд: Баттле оф Карбала“. Брооклйн Мусеум. Қаралди: 2013-йил 7-июл.
- ↑ „Аббас мартйрдом“. ҳаwзаҳ.не. 2017-йил 31-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 5-март.
- ↑ „Ал-'Аббас (а)“. 2016-йил 19-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 21-ноябр.
- ↑ Cалмард, Ж. (13 Жулй 2011). "ʿАББĀС Б. ʿАЛĪ Б. АБŪ ṬĀЛЕБ". Энcйcлопæдиа Ираниcа. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/аббас-б-али-б-абу-талеб.
- ↑ Булоокбаши, Али А.; Негаҳбан, Тр. Фарзин (2008). "Ал- ʿАббāс б. ʿАлī". Ал- ʿАббāс б. ʿАлī. Брилл. дои:10.1163/1875-9831_исла_CОМ_0009.
- ↑ Шаҳин, Бадр. Ал-Аббас. Қум, Иран: Ансариян Публиcатионс, 2001 — 22-бет. ИСБН 978-1494329235.
- ↑ Cалмард, Ж. (13 Жулй 2011). "ʿАББĀС Б. ʿАЛĪ Б. АБŪ ṬĀЛЕБ". Энcйcлопæдиа Ираниcа. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/аббас-б-али-б-абу-талеб.
- ↑ Шаҳин, Бадр. Ал-Аббас. Қум, Иран: Ансариян Публиcатионс, 2001 — 22-бет. ИСБН 978-1494329235.
- ↑ Абу Ҳанифа Динаwари. Китаб Ал-Акҳбар ал-Тиwал. Cарио: Дар Садер, 1888 — 254-бет. ИСБН 978-9953138282.
- ↑ „Ҳазрат Абул Фазл Ал Аббас“. 2006-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 8-январ.
- ↑ Лаллжеэ, Ёусуф Н.. Кноw Ёур Ислам. Неw Ёрк: Таҳрике Тарсиле Қуръан, 2003 — 161-бет. ИСБН 978-0-940368-02-6.
- ↑ Шаҳин, Бадр. Ал-Аббас. Қум, Иран: Ансариян Публиcатионс, 2001 — 22-бет. ИСБН 978-1494329235.
- ↑ „Имам Ҳуссаин дидн'т пледге аллегианcе то Язид“. Тебян. 2022-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 31-август.
- ↑ „Язид демандс аллегианcе оф Ҳусайн“. ал-ислам.орг. Қаралди: 2019-йил 26-феврал.
- ↑ „Иф Имам Ҳуссаин (а.с.) wоулд пледге аллегианcе то Язид ...“. машрегҳнеwс.ир. Қаралди: 2019-йил 26-феврал.
- ↑ „Wҳо wас Ҳурр?.“. .алкаwтҳартв.cом. 2019-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-март.
- ↑ „Детоур, фром Куфа то Карбала“. карбобала.cом. 2022-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 31-август.
- ↑ „Муҳаррам cаме.“. фарснеwс.cом. Қаралди: 2019-йил 10-март.[сайт ишламайди]
- ↑ „Тҳе cрисис оф wатер“. фарснеwс.cом. Қаралди: 2019-йил 10-март.[сайт ишламайди]
- ↑ „Армй стандард беарер“. ҳаwзаҳ.нет. Қаралди: 2019-йил 12-март.
- ↑ „Тҳе Греат Саcрифиcе“. 2007-йил 13-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 30-июл.
- ↑ КараÌравиÌ, НажмулҳÌ£асан. Биограпҳй оф Ҳазрат Аббас. Пеэрмаҳомед Эбраҳим Труст, Жануарй 1, 1974. АСИН Б0007АИWҚW.
- ↑ 27,0 27,1 „Десcенданц оф Ал-Аббас“. ал-ислам.орг. Қаралди: 2019-йил 5-март.
- ↑ Баҳри, Ҳардев. Лаҳнди Пҳонетиcс, wитҳ Спеcиал Референcе то Аwáṇкáрí. Бҳарати Пресс Пракашан, 1963 — 10 анд 11-бет.
- ↑ Сарwар Кҳан, Муҳаммад. Тареэкҳ Э Аwан (ур). Лаҳоре: Ал- Фаисал Нашран, 2009. ИСБН 9695037496.
- ↑ Моҳаммад Сарwар Кҳан Аwан, Wади Соон Сакасер публишер Лок Вирса Исламабад Пакистан 2002, ИСБН 969-503-285-0.
- ↑ 31,0 31,1 Теҳрани, Аллама Аҳҳсан. Зиндаги-э-Аббас Ланг. Урду — 83-бет.
- ↑ Пинаулт, Давид. Ҳорсе оф Карбала: Муслим Девотионал Лифе ин Индиа. Палграве Маcмиллан, Фебруарй 3, 2001. ИСБН 978-0-312-21637-5.
- ↑ Нақви, Аллама Замир Акҳтар. Имам аур Уммат. Марказ-э-Улоом-э-Исламиа, 2007.
Ҳаволалар
- АЛ- АББОС: Абу Толиб Ат-Табризий, Абдуллоҳ аш-Шаҳин таржимаси, Аҳмад Ҳаниф таҳрири
- Ҳазрати Аббоснинг қурбонлиги ва жасорати
- ҲАЗРАТИ АББОС ҲАЗРАТ АББАС ИБН АЛИ
- Ҳазрати Аббоснинг шахси
- 18-ноябр-191335/ҳттп://эн.шафақна.cом/видео-пҳото/пҳото/итем/23394 Ҳазрати Аббоснинг муқаддас зиёратгоҳидаги қабр тошлари
- Ҳазрати Аббос зиёратгоҳининг ертўласи (ертўласи).