Abdu Jamil
 | Бу мақолада бир қанча муаммолар мавжуд. Илтимос, уларни тузатиб ёрдам қилинг ёки шу муаммоларни мунозара саҳифасида муҳокама қилинг.
|
Абду Жамил лақаби — Усто Кури (18- аср охири, Риштон, Қўқон хонлиги, 19- аср охири, Риштон, Қўқон хонлиги) — ХИХ аср Риштоннинг машҳур кулолчиси. Улар укаси Абду Жалол (Усто Жалил) билан биргаликда Эроннинг Қашғар шаҳрида фаянс — чинни ясаш техникаси ўрганганлар ва бу қадимий йўқолган ишлаб чиқариш техникасини Риштонда тиклаганлар. Улар чинни таомлар тайёрлаш рецептини Абдулла Кулол (Кали Абдулло)нинг шогирдига беришган. Улуғ уста Фарғона водийсидаги барча кулоллар учун Усто оқсоқолдир.
| Абду Жамил | |
|---|---|
| Таваллуди | 18-аср охири |
| Вафоти | 19-аср охири |
| Касби | кулол |
Биография
Абду Жамил — Усто Кури ХВИИИ аср охирида Риштон (Рошидон)да Қўқон хонлари ҳукмронлиги даврида ирсий кулол оиласида туғилган. Улар акаси Абду Жалол (Усто Жалил) билан бирга Риштоннинг кўплаб усталарига кулолчиликдан сабоқ берганлар, уларга Усто (Устоз) бўлганлар.
Риштон кулоллари ижодининг жонли намунаси сифатида ХИХ асрда Қўқон ҳукмдори Худоёрхоннинг бошпанаси бўлган Ўрда саройининг меъморий ёдгорлигини айтиш мумкин. Саройнинг қурилиши 1863-йилдан 1870-йилгача амалга оширилган, унда 16 мингдан ортиқ киши ишлаган.
Фасаднинг кошинли қопламали дизайни ака-ука Абду Жамил (Усто Кури) ва Абду Жалол (Усто Жалил) ва Абдулла Кулол (Кали Абдулло) ларга топширилган, улар ўз шогирдлари билан саройни юзлашда асосий уста бўлган ва бу ишни 1873-йилда якунлашган.
Сопол безакнинг умумий бадиий эффектини яратишда риштонлик ҳунармандлар сарой қурилишига нафақат ўзларининг севимли техникаларини, балки юқори технологик сифатдаги лой ҳам ишлатишган. Риштон усталари қўллаган кулолчилик техникасининг бойлиги ана шундай қисмлардан иборат бўлган. Бу безаклар турли хил шаклдаги — чўзинчоқ, квадрат, ромбоид, юлдузлар кўринишидаги рангли сирланган ғиштларнинг мозаикасидан иборат бўлган. Ўнлаб каллиграфик ёзувлар дизайнга ажойиб гўзаллик бағишлаган бўлса, унинг куфий ёзуви сувли ултрамарин фонида оқ ғиштларда ётқизилган. Бундан ташқари, гулли нақшли сирланган маёлика плиталари ҳам муҳим ўринни эгаллайди.
Худоёрхон Абду Жамил (Усто Қурий) ва Абду Жалол (Усто Жалил) ва Абдулла Кулол (Кали Абдулло) ижодини юксак баҳолаган, моддий мукофотлардан ташқари, унинг кўрсатмаси билан жанубий қанотда куфий ёзуви сўзлари акс эттирилган. Сарой фасадининг:"Санъати Беҳзод санъатидек санъаткор, зийнатланган тош плиталар" асари Риштон усталарига бағишланган бўлиб. Улар Худоёрхон ва Ўрда саройи билан бирга Ўрта Осиё тарихига кирган.
Абду Жамил (Усто Кури) асарлари Ўзбекистон Давлат санъат музейи фондидан жой олган.