Abdulkarim al-Halabiy

Абдулкарим ал-Ҳалабий (арабча: عبد الكريم الحلبي‎‎ – Абу Муҳаммад (Абу Али) Қутбуддин Абдулкарим ибн Абдуннур ибн Мунир ал-Ҳалабий) – ҳадис ва қироат олими.

Абдулкарим ал-Ҳалабий
Шахсий маълумотлар
Таваллуди	милодий 1265-1266-йил (ҳижрий 663-664-йил)
Вафоти	милодий 25.03.1335-йил (ҳижрий 30.07.735-йил) Миср
Дини	Ислом
Танилган соҳаси	ҳадис ва қироат олими

Ҳаёти

Абдулкарим ал-Ҳалабий 1265-66-йиллар (ҳижрий 663-64-йиллар)да Ҳалаб шаҳрида таваллуд топган. Манбаларда „Ибн ухт аш-шайх Наср ибн Сулаймон“ ёки „Ибн Умар ал-Манбижий“ деган кунялар билан халқ орасида танилгани келтирилади. Абдулкарим ал-Ҳалабийнинг қори бўлиб етишишида тоғаси Наср ибн Сулаймон ал-Манбижийнинг ҳиссаси катта бўлиб, ёшлигида ундан қироат илмини ўрганган. Кейинчалик илм талабида Қоҳира, сўнг Дамашқ ва Ҳижозга борган Абдулкарим ал-Ҳалабий ердаги кўплаб олимлардан таҳсил олган. Абу Тоҳир Исмоил ибн Ҳибатуллоҳ ал-Малижий, Сафий­­юддин Ҳалил ибн Абу Бакр ал-Мароғий, ас-Саховий, шайх Ҳасан ибн Абдуллоҳ ар-Рошидий, ал-Камол аз-Зарийр, аш-Шотибий каби устозлардан қироат илмини ўрганиш билан бир қаторда, Миср, Шом, Ҳижоз, Дамашқ ва бошқа минтақалик мингдан зиёд устозлардан ҳадис эшитган. Жумладан, Мисрнинг ҳанбалий мазҳаби қози ал-қузотлари Абу Бакр Муҳаммад ибн Иброҳим ал-Мақдисий, Ибн Дақиқ ал-Ийд, Абу-л-Ҳасан Али ибн Аҳмад ал-Мақдисий, Абу-л-Аббос Аҳмад ибн Абдулхолиқ, Зайнаб бинт ал-Маккий ал-Ҳарроний, Абу Муҳаммад Абдулазиз ал-Ҳарроний каби олимлардан ҳадис илмини ўрганган. Унинг олий иснод билан ҳадис ри­воят қилгани ва устозларининг адади минг ёки бир минг уч юз нафар бўлгани ҳақида маълумотлар мавжуд. Кўп маротаба ҳаж сафарига борган. Абдулкарим ал-Ҳалабий ва Шамсуддин аз-Заҳабий бир-бирларидан ҳадис ривоят қилганлар. Унинг шогирдлари ичидан Ибн ал-Мулаққин, Ибн Рофеъ, Ибн Балабон, Ибн Марзуқ ал-Хатиб ва Абдулқодир ал-Қураший каби олимлар етишиб чиққан. Манбаларда унинг ҳанафий мазҳабига мансуб тавозеъли, гўзал ахлоқли шахс бўлгани зикр қилинган.

Асарлари

• „Ал-Иҳтимāм би-талхӣс китāб ал-­илмāм“. Ибн Дақиқ ал-Ийднинг „Ал-­Илмāм би-аҳāдӣс ал-аҳкāм“ номли аса­рининг мухтасари;

• „Шарҳ саҳӣҳ ал-Бухāрӣ“;

• „Ал-Маврид ал-’азб ал-ҳанӣ фи-л-­калāм ’алā сӣра Абд ал-Ғанӣ“;

• Абдулғаний ибн Абдулвоҳид ал-Жаммоилийнинг „Ад-Дурра ал-музийя фи-с-сӣра ан-набавийя“ номли асарининг шарҳи;

• „Тарӣх Миср“. Мисрлик бўлган ёки Миср­да яшаган ҳадис ровийларининг биографияларига оид алифбо тартибида битилган асар;

• „Му’жам аш-шуйӯх“. Муаллиф устозлари биографиясига оид асар;

• „Ал-Арбаъӯн ат-тусā’иййāт“;

• „Ал-Арбаъӯн ал-мутабāйинāт“;

• „Ал-Арбаъӯн ал-булдāнийя“.

Вафоти

Абдулкарим ал-Ҳалабий 1335-йил 25-мартда (ҳижрий 30-июл 735-йил) Мисрда вафот этган.

Адабиётлар

• Аз-Заҳабий. Му’жам аш-шуйӯх. – Тоиф: 1988. И, 412;

• Ибн Ҳажар. Ад-Дурар ал-кāмина. ИИ, 398-399;

• Ибн ал-Жазарий. Ғāя ан-ниҳāя. И, 402;

• Али Токсарı. „Кутбüддин эл-Ҳалебî“. ТДВ İА. – Анкара: 2002. ХХВИ, 484.