Abdullah Servet Akdağ
Шайх Абдуллоҳ Сервет Афанди (Фамилия қонунидан кейин, Абдуллоҳ Сервет Акдаğ) 1-Туркия Буюк Миллат Мажлиси. У давр Бурса ноиби, нақшбандия шайхи сифатида эса Иршод қўмиталари ва Яшил армия жамиятида фаолият олиб борган, Республика эълон қилинганидан кейин Туркия номидан чет элларда фаолият олиб борган руҳонийдир.
1880-йили Кастамону – Тўся туманида туғилган. У Шимолий Кавказдан Анадолуга кўчиб келган оиладан Аҳмет Афандининг ўғли. Бошланғич та’лимни Тося бошланғич мактабида тамомлаган. Ўрта та’лимни Тося ўрта мактабида тамомлагач, Кастамону ўрта мактабини тамомлаган. Истанбулдаги Аксарай мадрасасида ҳам таҳсил олган. У профессорлик гувоҳномасини Бурса мадрасаси профессорларидан бири Ҳожи Мустафо афандидан олган.
Таълим олгандан сўнг, 1899-йил 14-ноябрда Бурса вилояти хат идорасида сертификат билан давлат хизматига кирди. 1913-йил 1-декабрда Бурса воизи этиб тайинланди. Нақшбандия ложасининг шайхи сифатида у сулҳ якунида Миллий кураш тарафдори бўлган ва’з-ма’рузалари билан халқни ма’рифатли қилишга ҳаракат қилди. Шу сабабли у 1919-йил 30-июнда ишдан бўшатилди. Парламент 1. Давр 1920-йил 23-апрелдаги очилиш маросимида Бурса депутати сифатида қатнашган. Мажлисда Иршод, Шариат, Рўйхатга олиш, Кадастр, Халқ та’лими ва Лойиҳа комиссияларида ишлаган.
Бейпазари қўзғолони воқеасидан сўнг, бу воқеа бутун мамлакатнинг асосий саводсизлигининг зарраси эканлигини, жазони охирги чора сифатида кўриш кераклигини, маърифат ва уйғонишнинг энг муҳим чораси эканлигини айтиб, Иршод қўмиталарини тузишга раҳбарлик қилди. руҳонийларнинг муқаддас бурчлари.
Абдуллоҳ Сервет афанди ҳам Мустақиллик маҳкамасида хизмат қилган. 1920-йил 22-ноябрда Диярбакир Мустақиллик судига аъзо этиб сайланди. Бироқ, унинг вазифаси 1921-йил 22-январда тугатилди.
Бошқа томондан, Абдулла Сервет Афанди Мустафо Камол Пошонинг розилиги билан ташкил этилган Яшил Армия Жамиятининг асосчиларидан эди. Уюшмани ёпишга қарор қилинди, чунки у зарарли бўла бошлаган ва айниқса, Черкес Этҳем билан ҳамкорлик қилган. Бироқ Сервет Эфенди Токат депутати Назим Ресмор ва Афён депутати Меҳмет Шукру Коч каби депутатлар билан биргаликда жамият фаолиятини яширинча давом эттирди. Жамиятнинг бузғунчи фаолияти Анқара Мустақиллик Маҳкамасига ўтказилгандан сўнг, 1921-йил 21-мартдаги махфий йиғилишда Нозим ва Меҳмет Шукру Бейлар билан биргаликда суднинг илтимосини инобатга олиб, Сервет Афандининг депутатлик дахлсизлиги бекор қилинди. бу йўналиш. Суд жараёни якунида унинг айбсизлиги аниқланиб, оқланди. Шундан келиб чиқиб, бу сафар Ассамблея 1921-йил 9-майдаги мажлисида Меҳмет Шукру Коч билан биргаликда унинг воқеа учун мас'улияциз эканлигига қарор қилди.
Депутатлик даврида турли мавзуларда 14 та нутқ сўзлади, шундан иккитаси яширин сессияда бўлди. Унинг депутатлик муддати тугагач, у сиёсат билан алоқасини тўхтатди. Манбага кўра, у Мустафо Камол Отатуркнинг махсус буйруғи билан 1927-1937-йиллар оралиғида Туркияни Миср, Яман, Саудия Арабистони, Ҳиндистон ва Покистонда яхши ният элчиси сифатида тарғиб қилиш фаолиятини амалга оширган. Бу маълумотни ҳужжатлаштириш мумкин бўлмаса-да, 1937-йилда Ҳатайга жойлашиб, минтақанинг мустақиллиги ва Туркияга қўшилиши учун фойдали ишларни амалга оширгани маълум.
Абдулла Сервет Акдағ 1939-йил 18-октабрда Ҳатай муфтийлигига тайинланган ва 1942-йил 12-июнда бу лавозимдан нафақага чиққан. У умрининг қолган қисмини Анқара ва Истанбулда, 1950-йилдан эса Измирда ўтказди. 1962-йил 10-июнда вафот этди. У уйланган, ўн нафар фарзанди бор эди. У парламентда “Шайх Сервет афанди” номи билан машҳур эди.
Миллий курашдаги хизматлари учун “Яшил чизиқ” “Мустақиллик” медали билан тақдирланган.
Манбалар
- Дин ишлари бўйича раислик 2015 25 Эким 2015 тариҳинде