Abdulloh al-Misriy
Абдуллоҳ ал-Мисрий (тахм. ХВИИИ аср охири туғилган – ХИХ аср бошларида вафот этган) араб-малай ёзувчиси бўлган. У 1799-йилда Голландия Шарқий Ҳиндистон компанияси банкротга учраганининг оқибатларини ўз кўзи билан кўрган; унинг мулклари Голландия тахти тасарруфига ўтиши каби кенг кўламли ўзгаришлар содир бўлиб, бунинг натижасида сиёсий ҳаётда катта ўзгаришлар юз берди. Голландларнинг Индонезиядаги фаолияти савдо ширкати тусидан чиқиб, мустамлакачи давлатга айланди[1].
Ҳаёти
У Суматранинг Палембанг шаҳрида туғилган, аслида эса оиласи Кедаҳдан бўлган. Унинг аждодлари Усмонлилар бошқарган Мисрдан келган бўлиб, бу уни одатда Ҳадрамий наслидан бўлган креоллардан фарқларди. Туҳфат ал-Нафис асарига кўра, у креол ҳадрамийларга, хусусан ал-„кадрилар“ ва Понтианак ҳукмдорларига яқин бўлган[2]. ХИХ аср бошларида у бир муддат Шарқий Яванинг Бесуки ҳудудида яшаган. Унинг амакиваччаси шайх Абдурраҳмон Индонезиянинг муҳим уламоси бўлган Усмон бин Яҳёнинг она томондан бобоси эди[1].
Асарлари
Унинг асарларида Қуръондан кенг иқтибос келтирилади. Асарларидан бирида ўз давридаги ижтимоий иерархия масалалари ёритилган бўлиб[2], у бой ва қудратли насаб эгалари ўзларини бошқалардан устун қўядиган ижтимоий тизимни танқид қилади[1]. Унинг ёзганлари малай дунёсидаги арабларнинг насл-насаб билан ҳаддан ташқари фахрланишини масхара қилади ва оролдаги араблар ҳаётидаги тенгсизлик масаласини кенгайтириб ёритади[2].
Унинг машҳур асарларидан бири Ҳикоят Марескалек (Марескалек қиссаси) бўлиб, унда у Ҳерман Вилжем Даэнделснинг (1808–1811) тажовузкор бошқарувини танқид қилади[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Мандал, Сумит К. „А Cреоле Малай Wорлд“, . Беcоминг Араб: Cреоле Ҳисториэс анд Модерн Идентитй ин тҳе Малай Wорлд, Асиан Cоннеcтионс (эн). Cамбридге Университй Пресс, 2017 — 23–42-бет. ИСБН 978-1-108-19414-3.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Таглиаcоззо, Эриc. Соутҳеаст Асиа анд тҳе Миддле Эаст: Ислам, Мовемент, анд тҳе Лонгуэ Дурéэ (эн). НУС Пресс, 2009. ИСБН 978-9971-69-424-1.
Адабиётлар
- Мандал, Сумит. 2017. Беcоминг Араб: Cреоле Ҳисториэс анд Модерн Идентитй ин тҳе Малай Wорлд. Cамбридге Университй Пресс. 23–42-бетлар.
- Таглиаcоззо, Эриc. 2009. Соутҳеаст Асиа анд тҳе Миддле Эаст: Ислам, Мовемент, анд тҳе Лонгуэ Дурéэ. Станфорд Университй Пресс.
| Викиманбада бу мақолага оид асл матн мавжуд: |