Мавлоно Муҳаммад Абдус (бенгалча: মাওলানা মুহাম্মদ আব্দুস সুবহান; 1936-йил 19-феврал[1] — 2020-йил 14-феврал)[2] — бангладешлик сиёсатчи. Бангладеш Жамоати Исломий Марказий ишчи қўмитасининг аъзоси эди. 1991– ва 2001-йиллардаги сайловларда Пабна-5 сайлов округидан икки марта депутат этиб сайланган[3][4]. 1971-йилда Бангладеш озодлик уруши пайтида содир этилган уруш жиноятлари билан алоқаси учун судга тортилди.

Мавлоно Муҳаммад Абдус Собҳан
5-Жатия Сангсад, Пабна-5 аъзоси
Мансаб даври
1991 – 1995
Парламент Жатия Сангсад
8-Жатия Сангсад, Пабна-5 аъзоси
Мансаб даври
2001 – 2006
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 1936-йил 19-феврал
Сужанагар, Пабна
Вафоти 14-феврал 2020-йил(2020-02-14)
(83 ёшда)
Дҳака Медиcал Cоллеге Ҳоспитал
Фуқаролиги Бангладеш
Миллати Бангладешлик
Сиёсий партияси Бангладеш Жамаат-э-Ислами
Ота-онаси Мунси Наеэм Уддин Аҳмад (отаси)
Нурани Бегум (онаси)
Касби Сиёсат
Машҳур ишлари Исломий сиёсат & диний шахс
Дафн этилган жойи Пабна Садар Арифпур қабристони

Биографияси ва таълими

Абдус Собҳон 1936-йил 19-февралда[5][1] Пабна туманининг Сужанагар тҳанасидаги Мўминпара қишлоғида туғилган. Отаси Мунший Найим Уддин Аҳмад ислом олими эди. 1965-йилда оиласи билан Пабнадаги Гопалпур шаҳрига кўчиб ўтиб, у ерда доимий яшади[6]. Рамчандрапур мактабига ўқишга кирди.  Кейин Манихаат ва Мачпара бошланғич мактабида бошланғич таълимни тугатди. 1941-йилда Улат мадрасасига ўқишга кириб, 1947-йилгача ўқишни тамомлаган. 1950-йилда олимлик сертификатини олди.  1952-йилда Сиражганж Алиа мадрасасида фозил илмий даражасини олди. 1954-йилда шу мадрасада имтиёзли равишда комил илмий даражасини олди ва мадраса ҳай’атининг биринчи сессиясида 7-ўринни эгаллади[6].

Меҳнат фаолияти

Ўқитувчилик

Фозил таҳсилини тугатгач, Пабна Алия мадрасасига ишга киради. Шундан сўнг Гопалчандра институтида, Арифпур Улат катта мадрасасида ва Магура Барория Фозил мадрасаларида дарс берган. Ўқитувчилик фаолияти 1952-йилдан 1962-йилгача 10 йил давом этган[6].

Сиёсат

Абдус Собҳон талабалик давриданоқ сиёсатда фаол иштирок этган. Шарқий Покистон Жамият Талаба Арабиянинг Пабна тумани котиби эди. 1951-йилда „Жамоат-и Исломий“га қўшилди ва вақт ўтиши билан Пабна тумани амири этиб тайинланди. Бангладеш Жамоати Исломий Марказий Мажлис-э-Шўро марказий ишчи қўмитаси ва ижроия қўмитаси аъзоси бўлган. Шунингдек, партиянинг Наеб-э-Амири эди[6].

Парламент аъзоси

1962-йилда ва яна 1965-йилда Шарқий Покистон Таъсис Ассамблеяси аъзоси этиб сайланган ва охирги муддатда мухолифат етакчисининг биринчи ўринбосари вазифасида ишлаган[6]. 1991-йилда Пабна-5 сайлов округидан „Жамоат“ депутатлар гуруҳи раҳбари ўринбосари бўлиб 47.31 фоиз овоз билан депутатликка сайланган[7]. 2001-йилда ўз сайлов округида 56,78 фоиз овозни қўлга киритиб, 4-партиявий алянсдан номзод сифатида яна депутат этиб сайланди[8]. 1996-йилда аёлларнинг билим даражасини ошириш платформасида сайловолди ташвиқотини олиб борди[9].

Ҳибсга олиниши ва суд

Абдус Собҳан 2012-йил 20-сентабрда Даккадан Пабнага кетаётганида Бангабандҳу кўприги ҳудудида ҳибсга олинган. Кейинчалик, 2003-йилда қўзғатилган иш бўйича унга қарши ордер берган судга қатнашиш учун Пабна шаҳрига олиб кетилди[10][11].

Ҳибсга олинганидан бир кун ўтиб, 1971-йилда Бангладеш озодлик уруши пайтида содир этилган инсониятга қарши жиноятларда айбланиб, Даккадаги Халқаро Жиноят Трибуналига (Бангладеш) келди[12]. Халқаро Жиноятлар Трибунал-1 (ИCТ) 1971-йилда Абдус Собҳанга қарши уруш давридаги инсониятга қарши жиноятларда айбланган тўққизта айбловни илгари сурди[13][14]. Собҳан ўзига қўйилган айбловларни рад этиб, Тинчлик қўмитасида Покистон кучларига қарши Мукти Баҳини учун воситачи бўлиб хизмат қилганини даъво қилди[15].

Ўлими

Собҳан 2020-йил 14-февралда Дакка тиббиёт коллежи касалхонасида 83 ёшида вафот этди[2]. Эртаси куни 15-февралда Пабна Садар Арифпур қабристонига дафн қилинди[16].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Натион аwаиц диспосал оф фоур пендинг аппеалс | Даилй Сун“. даилй-сун. Қаралди: 2020-йил 14-феврал.[сайт ишламайди]
  2. ↑ 2,0 2,1 „бн:মানবতাবিরোধী অপরাধে মৃত্যুদণ্ডপ্রাপ্ত আব্দুস সুবহানের মৃত্যু“ (бн). Амадер Шомой (2020-йил 14-феврал). Қаралди: 2020-йил 14-феврал.
  3. ↑ „Лист оф 5тҳ Парлиамент Мемберс“ (бн) (ПДФ). Жатия Сангсад. 2023-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 9-апрел.
  4. ↑ „Лист оф 8тҳ Парлиамент Мемберс“ (бн). Жатия Сангсад. 2022-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-июн.
  5. ↑ „бн:মাওলানা আব্দুস সুবহানের ইন্তিকাল“ (бн). Даилй Ная Диганта. 2023-йил 10-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 14-феврал.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 „Чаирман'с Cорнер, Имам Газзали Труст, Пабна, Бангладеш“. Имам Газзали Труст. 2014-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  7. ↑ „Элеcторал Ареа 72, Пабна-5 cонституэнcй, 1991“. Амар Деш. 2007-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  8. ↑ „Элеcторал Ареа 72, Пабна-5 cонституэнcй, 2001“. Амар Деш. 2014-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  9. ↑ Шеҳабуддин, Элора. Решапинг тҳе Ҳолй: Демоcраcй, Девелопмент, анд Муслим Wомен ин Бангладеш, 2, Cолумбиа Университй Пресс, 2012 — 135-бет. ИСБН 978-0231512558. 
  10. ↑ „Жамаат леадер Абдус Собҳан детаинед“. Тҳе Финанcиал Эхпресс (2012-йил 21-сентябр). Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  11. ↑ „Жамаат леадер Собҳан аррестед“. Даилй Сун (2014-йил 21-сентябр). 2014-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  12. ↑ „Нехт репорт агаинст Абдус Собҳан он Жулй 14“. Дҳака Трибуне (2013-йил 14-июн). Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  13. ↑ „Чаргес фрамед агаинст Жамаат леадер Маулана Абдус Собҳан-триал старт он Жан 28“. БдЧрониcле (2013-йил 31-декабр). 2014-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  14. ↑ „Чаргес прессед агаинст Маулана Собҳан“. Дҳака Трибуне (2013-йил 16-сентябр). Қаралди: 2014-йил 10-октябр.
  15. ↑ „Собҳан Триал: Трибунал режеcц индиcтмент ревиэw“. Тҳе Бангладеш Чрониcле (2014-йил 27-март). 2016-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 24-декабр.
  16. ↑ „бн:জামায়াত নেতা আব্দুস সুবহানের দাফন সম্পন্ন“ (бн). Тҳе Даилй Инқилаб (2020-йил 15-феврал). Қаралди: 2020-йил 16-феврал.