Абеcедариум (Абеcедарй) — катехизм асосида ёзилган Cатечисмус ин дер wиндисченн Спрач (қисқача Cатечисмус) китобидан олдинроқ чоп этилган словен тилидаги биринчи босма китоб[1]. У одамларга алифбони ўрганишга ёрдам берадиган саккиз вароқли буклет ҳисобланади. Протестан ислоҳотчиси Примоž Трубар уни 1550-йилда счвабачер (готик ёзуви) да чоп эттирган ҳамда 1555 ва 1566-йилларда лотин ёзувида баъзи тузатишлар билан қайта нашр эттирилган. Унинг такомиллаштирилган версияси 1566-йилда Себастян Крелж томонидан чоп этилган. Абеcедариум ҳам, Cатечисмус ҳам словен тилининг ривожланишида муҳим аҳамият касб этади[1].

Абеcедариум

Биринчи нашрнинг илк саҳифаси
Муаллиф(лар) Примоž Трубар
Мамлакат Муқаддас Рим империяси
Тил Словен
Жанр(лар)и бошланғич даражани ўрганиш учун
Нашр этилган санаси 1550-йил Петер Френтз томонидан
Саҳифалар сони 8 вароқ

Тарихи

Бир неча ўн йиллар давомида Cатечисмус Тüбингенда босиб чиқарилган, деб тахмин қилинган бўлса-да, янги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, у 1550-йилда Петер Френтз томонидан Счwäбисч Ҳаллда чоп этилган экан[2].

1550-йилга қадар Примоž Трубар о'зининг Cатечисмус ва Абеcедариум асарларини Нюрнберг ва Швабиш залида цензура томонидан чиқарилган расмий тақиқ туфайли чоп эттира олмайди. Шу туфайли ҳам, олимлар бу иккала китобни ҳам Тüбингендаги Улрич Морхартнинг босмахонасида босилган деган хулосага келишган.

Замонавий нашр

Абеcедариум 2008-йил октябр ойида биринчи марта замонавий словен тилида нашр этилган. Ушбу илмий нашр Примоž Трубар давридаги словен тилидаги ёзувларни ва илмий эслатмалар билан бойитилган замонавий словен тилига ўгирилган таржима матнини ўз ичига олади. Худди шундай, Cатечисмус 2009-йил октябр ойида нашр этилган, яна бир „биринчи“ словен китоби ҳисобланади. Cатечисмуснинг „Придига о вери“ (Имон ҳақида ваъз) қисмининг словен, инглиз, немис ва эсперанто тилларидаги таржималари ҳам мавжуд.

Яна қаранг

Манбалар

Ҳаволалар