Ziyosfera

Abigail Adams

Абигаил Адамс (Абигаил Смит; 1744-йил 11-ноябр — 1818-йил 28-октябр) Жоҳн Адамснинг рафиқаси ва энг яқин маслаҳатчиси, шунингдек Жоҳн Квинси Адамснинг онаси эди. У Қўшма Штатлар асосчиси бўлган ва Америка Қўшма Штатларининг биринчи иккинчи хоними ва Қўшма Штатларнинг иккинчи биринчи хоними эди, лекин ўша пайтда бундай унвонлар ишлатилмаган[1].

Абигаил Адамс

Бенжамин Блйтҳ портрети, 1766-йил
Америка Қўшма Штатларининг биринчи хоними
Мансаб даври
1797-йил 4-март – 1801-йил 4-март
Президент Жоҳн Адамс
Ўтмишдоши Мартҳа Wашингтон
Вориси Мартҳа Рандолпҳ
Америка Қўшма Штатларининг иккинчи хоними
Мансаб даври
1789-йил 21-апрел – 1797-йил 4-март
Вице-президент Жоҳн Адамс
Ўтмишдоши Янги лавозим
Вориси Анн Геррй
Шахсий маълумотлари
Таваллуди
Абигаил Смитҳ

1744-йил 11-ноябр
Веймут, Массачусец кўрфази, Британия Америкаси
Вафоти 1818-йил 28-октабр
Қуинcй, Массачусетц, АҚШ
Турмуш ўртоғи Жоҳн Адамс (никоҳ 1764)
Болалари 5
Имзоси

Адамснинг ҳаёти биринчи хонимларнинг энг кўп ҳужжатлаштирилганларидан бири: у Континентал Конгресслар пайтида Пенсилвания штати Филаделфияда бўлганида эрига ёзган кўплаб мактублари билан сақланиб қолган. Жоҳн тез-тез Абигаилдан кўп масалаларда маслаҳат сўраб турарди. Уларнинг мактублари ҳукумат ва сиёсат ҳақидаги интеллектуал мунозараларга тўла. Абигаилнинг мактублари, шунингдек, Америка инқилобий уруши ички фронтининг гувоҳи бўлиб хизмат қилади.

Эрта ҳаёт ва оила

Абигаил Адамснинг туғилган жойи Массачусец штатининг Веймут шаҳрида

Абигаил Адамс Массачусец штатининг Веймут шаҳридаги Шимолий Париш жамоат черковида Wиллиам Смит (1707-1783) ва Элизабет (Қуинcй) Смит оиласида туғилган[2]. Онаси томондан у Массачусец колониясидаги таниқли сиёсий оила бўлган Қуинcй оиласидан чиққан. Онаси орқали Жоҳн Ханкок билан турмуш қурган Дороти Квинсининг амакиваччаси бўлган. Адамс, шунингдек, Массачусец штатидаги Хингемдаги Олд Шип черковининг асосчиси бўлган Жоҳн Нортоннинг невараси. Смит 1740-йилда Элизабетҳ Қуинcй га уйланди. Уларнинг учта қизи бор эди: 1741-йилда туғилган Мери, 1744-йилда Абигаил ва 1744-йил 22-ноябрда Элизабет туғилган[3]. Адамснинг бир қанча ота-боболари сингари, отаси ҳам либерал жамоат вазири бўлган: Янки жамиятида ўз руҳонийларини юксак ҳурмат қилган лидер эди. Смит ўз ваъзини олдиндан белгилаш ёки асл гуноҳни авф этишга қаратмаган, аксинча, у ақл ва ахлоқнинг муҳимлигини таъкидладиМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. 1775-йил июл ойида 35 йил турмуш қурган рафиқаси Элизабетҳ чечакдан вафот этди. 1784-йилда 77 ёшида Смит вафот этди.

Абигаил расмий таълим олмаган; у болалигида тез-тез касал бўлган, бу унинг таълим олишига тўсқинлик қилган бўлиши мумкин[4]. Кейинчалик, Адамс ўзини таълимдан маҳрум деб ҳисоблайди, чунки аёлларга бундай имконият камдан-кам ҳолларда берилган[4]. У расмий таълим олмаган бўлса-да, онаси уни ва унинг опа-сингиллари Мери (1739-1811) ва Элизабетҳни (1742-1816, Беци номи билан танилган) ўқиш, ёзиш ва шифрлашни ўргатган. Отасининг, амакисининг ва бобосининг катта кутубхоналари опа-сингилларга инглиз ва франсуз адабиётини ўрганиш имконини берди[5]Манба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. Унинг бувиси Элизабет Квинси ҳам Адамснинг таълим олишига ҳисса қўшган[4]. Адамс вояга етганда, билимини ошириш учун бошқалар билан ўқиди[4]. У биринчи хоним сифатида хизмат қилган энг билимдон аёллардан бирига айланган[6].

Никоҳ ва болалар

Абигаил Смит биринчи марта Жоҳн Адамс билан 1759-йилда 15 ёшида учрашган. Жоҳн ўзининг дўсти Ричард Cранч билан Смит хонадонига меҳмонга келган. Cранч Абигаилнинг опаси Марй Смит билан унаштирилган эди. Кейинчалик улар федерал судя Wиллиам Cранчнинг ота-онаси бўлишади[7].

Woman with deep black hair and dark eyes wearing a blue and pink dress
Абигаил Смитҳ Адамс портрети. Бенжамин Блйтҳ томонидан 1766-йилда чизилган.
Man in dark gray clothing with dark hair
Жоҳн Адамс портрети. Бенжамин Блйтҳ томонидан 1766-йилда чизилган.
Woman with bonnet and dark eyes
Абигаил Смитҳ Адамс - Гилберт Стуарт. 1800-1815-йиллар
Man in dark gray clothing with white hair
Жоҳн Адамс - Гилберт Стуарт. 1800-1815-йиллар

Гарчи Адамснинг отаси ниҳоҳни маъқуллаган бўлса-да, онаси қизи қишлоқ хўжалигига хос бўлган адвокатга турмушга чиқишидан қўрқиб кетди, лекин охир-оқибат розилик берди. Эр-хотин 1764-йил 25-октябрда Смитларнинг Веймутдаги уйида турмуш қуришди. Абигаилнинг отаси Смит Жоҳн Адамс қизининг никоҳ маросимини бошқарган[8]. Қабулдан сўнг, эр-хотин битта отга миниб, ўзларининг янги уйига , Массачусец штатининг Браинтри шаҳридаги Жоҳн отасидан мерос бўлиб қолган фермага йўл олишган[5] (ҳозир Қуинcйнинг бир қисми бўлган жой). Кейинчалик улар Бостондаги иккинчи уйга кўчиб ўтишди, у ерда Жоҳннинг адвокатлик амалиёти кенгайди. Эр-хотин тўққиз ойлик никоҳдан кейин биринчи фарзандларини бағирларига босишди[5].

12 йил ичида у олти фарзандни дунёга келтирган:

  • Абигаил („Набби“; 1765-1813)
  • Жоҳн Квинси Адамс (1767-1848)
  • Грейс Сюзанна („Сусанна“, „Суки“ лақабли)[9] (1768-1770)
  • Чарлз (1770-1800)
  • Томас Бойлстон Адамс (1772-1832)
  • Элизабет (1777-йилда туғилган)[10]

Унинг фарзанд тарбиялаш услуби болаларнинг фазилат ва Адамс оилавий анъаналарига қандай қарздор эканлиги ҳақида тинимсиз ва доимий эслатмаларни ўз ичига олади[11]. Эри узоқ сафарларда бўлганида Адамс оила ва фермер хўжалиги учун мас’ул эди. „Афсуски!“, — деб ёзган 1773-йил декабрда у: „Сени ва мени қанча қорли қатламлар ажратади“ бир мактубида. Абигаил ва Жоҳннинг никоҳи уларнинг ёзишмалари ва бошқа ёзувлари орқали яхши ҳужжатлаштирилган. Жоҳннинг сиёсий мажбуриятлари давомида алмашилган мактублар унинг Абигаилнинг билимига ишонганини кўрсатади. Эрига ўхшаб, Абигаил ҳам мактубларида адабиётлардан иқтибос келтирарди. Тарихчи Девид Маккаллонинг таъкидлашича, у буни турмуш ўртоғига қараганда „кўпроқ“ қилган. Уларнинг ёзишмалари уларнинг ўзаро ҳиссий ва интеллектуал ҳурматини ёритиб берган.

1768-йил апрел ойида у оиласини Бостонга кўчиб ўтди ва Браттле кўчасида маҳаллий „Оқ уй“ сифатида танилган уйни ижарага олди. У, Абигаил ва болалари у ерда бир йил яшаб, кейин Cолд Лейнга кўчиб ўтишди, орадан бироз вақт ўтиб, улар яна шаҳар марказидаги Браттле майдонидаги каттароқ уйга кўчиб ўтишди[12].

Жоҳннинг ўсиб бораётган қонунчилик амалиёти оила учун ўзгаришларни талаб қилган. 1771-йилда у Абигаил ва болаларини Браинтреэга кўчирди, лекин у оиласидан узоқда бўлган вақт унинг ишига эътибор қаратиш имконини беради деб умид қилиб, офисини Бостонда сақлаб қолди. Шунга қарамай, пойтахтда бир мунча вақт ўтгач, у ўз оиласи учун уй сифатида оддий Браинтреэдан кўнгли тўлди. 1772-йил августда Адамс оиласини Бостонга кўчирди. У ўз офисидан унчалик узоқ бўлмаган Қиролича кўчасида катта ғиштли уй сотиб олди[13]. 1774-йилда Абигаил ва Жоҳн Бостондаги вазият тобора нотинч бўлгани сабабли оилани фермага қайтаришди ва Браинтреэ Массачусецдаги доимий уйи бўлиб қолди[14].

Абигаил, шунингдек, оиланинг молиявий масалалари, жумладан, инвестициялар учун мас’улиятни ўз зиммасига олган. Яқинда пайдо бўлган тадқиқотлардан бири ҳатто Жоҳннинг умрининг охиригача Адамс оиласини бойлик билан таъминлашда Абигаилнинг молиявий қобилиятини юқори баҳолайди[15].

Европа

1784-йилда у қизи Наббй билан эри ва катта ўғли Жоҳн Квинси билан эрининг дипломатик лавозимига тайинлангани учун Парижга жўнади. Абигаил узоқ денгиз саёҳатидан қўрқарди, лекин аслида саёҳат у учун қизиқарли бўлди. Аввалига у Париждаги ҳаётни қийинлаштирди ва хизматкорлар билан катта уйни бошқаришнинг янги тажрибасидан ҳайратда қолди. Бироқ, ойлар ўтиши билан у завқлана бошлади: у кўплаб дўстлар орттирди, театр ва операга меҳр қўйди ва Париж аёлларининг модасига қизиқди, гарчи у „ҳеч қачон бу ерда қола олмаслигини“ афсус билан тан олди.

1785-йилдан кейин у Сент-Жеймс судида (Британия) биринчи АҚШ вазирининг рафиқаси ролини бажарди. Париждан фарқли ўлароқ, Абигаил Лондонни ёқтирмасди, у ерда унинг кам дўстлари бор эди ва умуман олганда, хушмуомала жамият унга совуққон туйилди. Ёқимли тажрибалардан бири унинг Томас Жефферсоннинг кичик қизи Мери (Полли) га вақтинчалик ҳомийлиги бўлди, у учун Абигаил чуқур ва умрбоқий муҳаббатни ҳис қилди.

Адамс ва Жоҳн 1788-йилда Қуинcй, Пеаcефиэлд (шунингдек, „Эски уй“ номи билан ҳам танилган) уйларига қайтиб келишди. Абигаил уйни катталаштириш ва қайта қуришни бошлади. У ҳали ҳам мавжуд ва Адамс миллий тарихий боғининг бир қисми сифатида жамоатчиликка очиқ[16].

Биринчи хоним

Абигаил Адамс ҳаётининг сўнгги йиллари. Гилберт Стюарт томонидан чизилган.

Жоҳн Адамс 1797-йил 4-мартда Филаделфияда АҚШнинг иккинчи президенти сифатида инаугурация қилди[5]. Абигаил эрининг инаугурациясида иштирок этмади, чунки у вафот этаётган онасига ғамхўрлик қилаётган эди[5]. Жоҳн Америка Қўшма Штатлари Президенти этиб сайланганида, Абигаил ўйин-кулгини расмий тарзда давом эттирди[17]. У ҳар ҳафта катта кечки овқат уюштирди, тез-тез омма олдида чиқиш қилди ва ҳар тўртинчи июлда Филаделфия шаҳри учун байрам уюштирди[18][19].

У Марта Вашингтоннинг сокинлигидан фарқли ўлароқ, сиёсатда катта рол ўйнади. Сиёсий жиҳатдан жуда фаол эди, унинг сиёсий рақиблари уни „Президент Хоним“ деб аташган"[5]. Жоҳннинг ишончли вакили сифатида Абигаил кўпинча эрининг маъмурияти олдида турган муаммолар ҳақида яхши маълумотга эга бўлган, баъзида синглиси Мери ва унинг ўғли Жоҳн Квинсига йўллаган мактублари ҳали жамоатчиликка маълум бўлмаган кўпгина воқеалар тафсилотларини ўз ичига олган[18]. Баъзи одамлар Абигаилдан президент билан боғланиш учун фойдаланган[18]. Баъзида Абигаил матбуотда эри ҳақида ижобий воқеаларни эълон қилиб турган[18]. Абигаил эрининг сиёсий фаолиятининг содиқ тарафдори бўлиб, унинг сиёсатини, масалан, Чет эллик ва фитна тўғрисидаги қонунларни қабул қилишни қўллаб-қувватлади[18].

Адамс эрининг президентлиги даврида акаси Wиллиам Смит, қайноғаси Жоҳн Шоу ва ўғли Чарлзнинг фарзандларини Президент уйида яшаш учун олиб келди, чунки болаларнинг оталари ичкиликбозликка қарши курашган. Чарлзнинг ўлимидан бир неча кун олдин Адамс уни Филаделфиядаги Президент уйига олиб келганида, Чарлзнинг қизи Сюзанна атиги 3 ёшда (1800-йилда) эди[20].

1800-йилда пойтахт Вашингтонга кўчирилиши билан у Оқ уйда ёки ўша пайтда маълум бўлган Президент уйида истиқомат қилувчи илк биринчи хонимга айланди[21]. Адамс 1800-йил ноябр ойида Оқ уйга кўчиб ўтди ва у ерда тўрт ойда яшади[5]. Абигаил яқин атрофдаги қалин ўрмонларга қарамай, Вашингтондаги қурилиши тугалланмаган саройни „яшашга яроқли“ ва жойлашувини „чиройли“ деб топди. Фақат биринчи оила учун ўтин чопиш ва ташийдиган одам топа олмаганидан шикоят қилди. Абигаил кир ювиш учун Оқ уйнинг Шарқий хонасидан фойдаланган[22]. Адамснинг соғлиғи Вашингтонда қониқарли эмасди.

Кейинги ҳаёти

Абигаил ва Жоҳн Адамс Жоҳннинг президентлигидан кейин Пеаcефиэлдга қайтиб кетишди

Жоҳннинг президентликка қайта сайланиш кампаниясида мағлубиятга учраганидан сўнг, оила 1800-йилда Қуинcйдаги Пеаcефиэлдга қайтиб кетишди. Абигаил ўғлининг сиёсий фаолиятини диққат билан кузатиб борган, бу унинг замондошларига ёзган мактубларидан кўриниб турибди. Кейинги йилларда у Томас Жефферсон билан ёзишмаларини янгилаб, қизи Мария Жефферсон Эппес (Полли) вафоти муносабати билан унга ҳамдардлик билдирди, Абигаил Жефферсоннинг қизи Поллйни Лондонда кичкиналигида парвариш қилган ва севиб қолган эди. Жефферсоннинг эрига нисбатан сиёсий қаршилиги уни қаттиқ хафа қилган эди[5]. У набираси Сюзаннани тарбиялашда давом этди[5]. Шунингдек, катта невараларини, жумладан, Жорж Вашингтон Адамс ва кичик Жоҳн Адамсни тарбиялаган, чунки уларнинг отаси Жоҳн Квинси Адамс Россияга элчи қилиб тайинланган. Адамснинг 48 ёшли қизи Наббй 1813-йилда[23] кўкрак бези саратонидан уч йиллик азиятни бошдан кечириб кейин вафот этди.

Вафоти

Массачусец штатидаги Қуинcй, Бирлашган Биринчи Париш черковидаги Абигаилнинг қабри

Адамс 1818-йил 28-октябрда[2] тиф иситмасидан уйида вафот этди. У Массачусец штатининг Қуинcй шаҳрида Бирлашган Биринчи Париш черковида (шунингдек, „Президентлар черкови“ сифатида ҳам танилган) эрининг ва ўғли Жоҳн Квинси ёнида дафн этилган. У 73 ёшда эди, 74 ёшга тўлишига роппа-роса икки ҳафта қолди. Унинг сўнгги сўзлари шундай бўлди: „Қайғурма, дўстим, энг қадрдон дўстим. Мен кетишга тайёрман. Ва Жоҳн, бу узоқ давом этмайди“ деган эди. Саккиз йил ўтмай, 1826-йил 4-июлда, Мустақиллик декларациясининг эллик йиллиги муносабати билан унинг эри 90 ёшида юрак етишмовчилигидан вафот этди. У марҳум рафиқаси билан ёнига дафн этилган ва Жоҳннинг қабри уларнинг ўғли Жоҳн Квинсининг қабридан унчалик узоқ эмас.

Сиёсий қарашлар

Адамснинг таржимайи ҳоли муаллифи Лин Уи унингконсерватизми ҳақида гапирарди, чунки у: „инқилобдан қўрқарди, у барқарорликни қадрларди, оила ва дин ижтимоий тузумнинг муҳим таянчи эканлигига ишонган ва тенгсизликни ижтимоий зарурат деб билган“[24]. Унинг ХВИИИ асрдаги тафаккури „аёлларнинг ҳуқуқий ва ижтимоий мавқеини яхшилаш уларнинг шахсий ҳаётдаги ролига зид эмас“ деб ҳисоблаган[25].

Аёллар ҳуқуқлари

Абигаил Адамс ХВИИИ аср аёли сифатида бошидан кечирган муаммолари ва ташвишлари ҳақида ёзган. У турмуш қурган аёлларнинг мулкий ҳуқуқлари ва аёллар учун кўпроқ имкониятлар, хусусан, таълим соҳасида ҳимоячи эди. Унинг фикрича, аёллар ўз манфаатларини кўзламаган қонунларга бўйсунмасликлари ва эрларига ҳамроҳ бўлишдек оддий рол билан кифояланмасликлари керак. Улар ўзларини тарбиялашлари ва шу тариқа ўзларининг интеллектуал қобилиятларини тан олдиришлари керак, шунда улар ўз фарзандлари ва эрларининг ҳаётига раҳбарлик қилиши ва таъсир қилиши мумкин. Адамс 1776-йил март ойида Жоҳн ва Континентал Конгрессга ёзган мактуби билан машҳур бўлиб, унда у „хонимларни эслаб қолишни ва ота-боболарингиздан кўра уларга нисбатан сахийроқ ва қулайроқ бўлиши“ ҳақида ўйланг деган. Чексиз кучни эрларнинг қўлига берманг. Эсингизда бўлсин, ҳамма одамлар золим бўлишади. Агар аёлларга алоҳида эътибор ва ғамхўрлик қилинмаса, биз қўзғолонни қўзғатишга қатъий қарор қилдик ва ўзимизни овозимиз ёки вакиллигимиз бўлмаган қонунлар билан боғлаб қўймаймиз"[26] дея Америкада аёллар ҳуқуқлари учун курашган.

Томас Жефферсон томонидан Монтиcеллода Абигаил Адамсга юборилган охирги хатлардан бири, 1817-йил май.

Қуллик

Адамс қуллик ёвузлик ва Америка демократик эксперименти учун таҳдид деб ҳисобларди. Унинг 1776-йил 31-мартда ёзган мактубида у виржинияликларнинг кўпчилиги ўзлари айтганидек „Озодлик иштиёқи“ борлигига шубҳа қилишини тушунтирди, чунки улар „ўз виждонларини“ эркинликдан маҳрум қиладиларМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме.

1791-йилда Филаделфияда бу билан боғлиқ диққатга сазовор воқеа содир бўлди, унинг уйига бир қора танли йигит қандай ёзишни ўргатишини сўраб келди. Кейинчалик у қўшнисининг эътирозисиз болани маҳаллий кечки мактабга жойлаштирди. Адамс жавоб берди: „У ҳар қандай ёш йигит каби эркин одам ва унинг юзи қора бўлгани учун унга кўрсатма берилмайдими? Қандай қилиб у тирикчиликка эга бўлиб, оила боқади керак ахир? . . . Уни ўз хонамга олиб кириб, ўқишни ҳам, ёзишни ҳам ўргатишни ўзим учун шармандалик деб ўйламаганман“[27] деганди.

Диний эътиқодлар

Адамс 1753-йилга келиб таълимотда унитарий бўлган Қуинcйдаги Бирласган биринчи черковининг фаол аъзоси эди[5]. Унинг теологик қарашлари ҳаёти давомида ривожланди. Умрининг охирига яқин ўғлига 1816-йил 5-майда ёзган мактубида у ўзининг диний эътиқоди ҳақида шундай ёзади: {{Қуоте|техт=Мен ўзимни бирлик деб тан оламан - Ота ёлғиз олий Худо эканлигига ва Исо Масиҳ Ўзининг борлигини, барча куч ва шарафларини Отадан олганига ишонаман ... Мени ишонтирадиган ҳеч қандай далил йўқ. менинг ҳисларим, бу учтаси бирда, бири учтада. Шунингдек, у Луиза Адамсдан 1818-йил 3-январдаги мактубида шундай деб сўради: „Инсоният қачон чинакам дин инсон ва унинг яратувчиси ўртасида бўлиб, инсоннинг ўзи ёки ақида ва синовлари эмас, балки юракдан эканлигига амин бўлади?“[28].

Мероси

Тарихчи Жосепҳ Эллис Жоҳн ва Абигаил ўртасидаги 1200 та хат „Америка тарихини таниқли америкалик эр ва хотин ўртасидаги бошқа ёзишмалардан кўра кўпроқ очиб берувчи кутилмаган яқинлик ва самимийлик хазинасини ташкил этганини“ аниқлади[29]. Эллис (2011)нинг айтишича, Абигаил ўзини ўзи тарбиялаган бўлса-да, Жоҳн ўз даврининг энг яхши мактуб муаллифларидан бири бўлса-да, Жоҳнга қараганда яхшироқ ва ранг-баранг мактублар битарди. Эллиснинг таъкидлашича, Абигаил анча чидамли ва ҳиссий жиҳатдан мувозанатли бўлган ва уни Америка тарихидаги энг ғайриоддий аёллардан бири деб атайди[29].

Ёдгорликлар

Ташқи медиафайллар
"Фирст Ладй Абигаил Адамс", Фирст Ладиэс: Инфлуэнcе & Имаге, C-СПАН[30]

Вашингтонда Адамс, унинг эри, ўғли ва бошқа оила аъзоларини шарафлаш учун Адамс мемориалини ўрнатиш таклиф қилинди.

Ню-Хемпширдаги Адамс тоғининг пастки чўққиларидан бири (асосий чўққиси эри шарафига номланган) унинг шарафига номланган[31].

Оммавий маданият

Адамснинг эрига ёзган мактубларидан парчалар 1776-йилги Бродвей мусиқий қўшиқларида тилга олинганМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. Виржиния Вестофф 1969-йилда 1776-йилги Бродвей продюсерида Адамс ролини ўйнади ва 1972-йилда филм версияси учун ролни қайта яратди. Телевизорда Кетрин Wалкер ва Леора Дана 1976-йилда ПБС мини-сериясида Адамснинг йилномаларидаги Адамсни тасвирлашди. 2008-йил март ойида ҲБО телеканалида премераси бўлган Жоҳн Адамс мини-сериалида уни Лаура Линней ижро этган. Линней Адамсни тасвирлашдан завқланиб, „у ҳам иштиёқли, ҳам принсипиал аёл“ деб айтган[11]. Инқилоб давридаги Абигаил образи (тахминан 1781-йил), Мишел Трахтенберг томонидан „Слеэпй Ҳоллоw“ телесериалида, „Питтура Инфаманте“ 2-мавсумида (2015-йил 19-январ) тасвирланган. Адамс Жуди Чикагонинг Тҳе Диннер Партй ўрнатиш қисмидаги таниқли шахс бўлиб, Ҳеритаге Флоор’да 999 та номдан бири сифатида тақдим этилган[32]. Барбара Ҳамилтон сифатида ёзган романчи Барбара Хамбли 1770-йилларнинг бошларида Абигаил Адамс нуқтаи назаридан (ва детектив ролида Абигаил иштирок этган) учта тарихий сирни ёзган: Тҳе Нинтҳ Даугҳтер (2009), А Маркед Ман (2010), анд Суп wитҳ тҳе Девил (2011).

Валютадаги сур’ат

Президентнинг 1 долларлик тангалар дастури доирасидаги Америка Қўшма Штатларининг биринчи турмуш ўртоқларини ҳурмат қилиш учун Америка Қўшма Штатлари зарбхонасига 10 долларлик олтин тангалар ва бронза медаллар дубликатларини[33] чиқаришга рухсат беради. Абигаил Адамс тангаси 2007-йил 19-июн куни чиқарилган ва бир неча соат ичида сотилган. У танганинг орқа томонида Жоҳн Адамсга ёзган энг машҳур мактуби битилган. 2009-йил феврал ойида Cоин Wорлд нашри 2007-йилги Абигаил Адамс медаллари 2008-йилги Луиза Адамс медалининг тескарисини ишлатиб, хато туфайли урилганини хабар қилди[34]. Хачирлар (танга) деб аталадиган бу қисмлар 2007-йилда биринчи турмуш ўртоғи медаллари тўпламига киритилган[34]. АҚШ зарбхонаси қанча хачир қилингани ҳақида ҳисоб-китобларни эълон қилмаган.

  • Old yuzi
    Олд юзи
  • Old avers (bronza medali)
    Олд аверс (бронза медали)

Манбалар

  1. ↑ „Барбара Буш, матриарч оф Буш дйнастй, диэс ат 92“. Давид Cоҳен. Политиcо (2018-йил 17-апрел). Қаралди: 2019-йил 27-ноябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 Cуллен-ДуПонт, Катҳрйн. Энcйcлопедиа оф wомен'с ҳисторй ин Америcа. Инфобасе Публишинг, 2000 — 3–4-бет. ИСБН 978-0-8160-4100-8. 
  3. ↑ „Америcан Эхпериэнcе | Жоҳн & Абигаил Адамс | Пеопле & Эвенц“. ПБС. 2016-йил 16-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-сентябр.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Ҳолтон, Wоодй. Абигаил Адамс. Симон анд Счустер, 2010. ИСБН 9781451607369. 
  5. ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 „Абигаил Адамс Биограпҳй“. Фирстладиэс.орг. Натионал Фирст Ладиэс' Либрарй. 2019-йил 31-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-сентябр.
  6. ↑ Wитҳей, ч. 1
  7. ↑ МcCуллоугҳ 2001.
  8. ↑ „Абигаил Адамс Биограпҳй – Адамс Натионал Ҳисториcал Парк“. www.нпс.гов. У.С. Натионал Парк Сервиcе. Қаралди: 2016-йил 16-ноябр.
  9. ↑ Гиллес, Эдитҳ Белле. Абигаил Адамс: А Wритинг ин Лифе. Роутледге, 2002 — хв-бет. ИСБН 978-0-415-93945-4. 
  10. ↑ Г. Ж. Баркер-Бенфиэлд (2012). „Стиллбиртҳ анд Сенсибилитй Тҳе Cасе оф Абигаил анд Жоҳн Адамс“. Эарлй Америcан Студиэс. 10-жилд, № 1. 2–29-бет. дои:10.1353/эам.2012.0003. ЖСТОР 23546680.
  11. ↑ 11,0 11,1 Гаррй Wиллс, Ҳенрй Адамс анд тҳе Макинг оф Америcа, 2005; п. 24; Wиллс cитес тҳе cритиcисмс оф Паул Нагел „анд отҳерс“
  12. ↑ Ферлинг, Жоҳн (1992). Жоҳн Адамс: А Лифе. Университй оф Теннессеэ Пресс. ИСБН 0-87049-730-8. [эбоок] ч. 3
  13. ↑ Ферлинг, Жоҳн (1992). Жоҳн Адамс: А Лифе. Университй оф Теннессеэ Пресс. ИСБН 0-87049-730-8. [эбоок] ч. 4
  14. ↑ „Америcан Эхпериэнcе – Жоҳн & Абигаил Адамс – Тимелине – ПБС“. пбс.орг. 2013-йил 30-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-сентябр.
  15. ↑ Сахтон, Мартҳа (Новембер 1, 2010). „Абигаил Адамс, Cапиталист“. Wомен'с Ревиэw оф Боокс. 2019-07-01да асл нусхадан архивланди. Қаралди: Оcтобер 27, 2017.
  16. ↑ „Басиc Информатион – Адамс Натионал Ҳисториcал Парк (У.С. Натионал Парк Сервиcе)“. www.нпс.гов. Қаралди: 2016-йил 16-ноябр.
  17. ↑ „Абигаил Смитҳ Адамс“. wҳитеҳоусе.гов (2014). 2021-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 17-ноябр.
  18. ↑ 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Сеале, Wиллиам. Тҳе Wҳите Ҳоусе: Аcторс анд Обсерверс. УПНЕ, 2002. ИСБН 9781555535476. 
  19. ↑ Энcйcлопæдиа Британниcа. Фоундинг Фатҳерс: Тҳе Эссентиал Гуиде то тҳе Мен Wҳо Маде Америcа. Ҳобокен: Жоҳн Wилей анд Сонс, 2007. ИСБН 978-0470117927. 
  20. ↑ Антҳонй, Cарл Сферразза. Америcа'с Фирст Фамилиэс: Ан Инсиде Виэw оф 200 Еарс оф Привате Лифе ин тҳе Wҳите Ҳоусе. Симон анд Счустер, 2000. ИСБН 9780684864426. 
  21. ↑ „Жоҳн Адамс мовес инто Wҳите Ҳоусе - Нов 01, 1800 - ҲИСТОРЙ.cом“. ҲИСТОРЙ.cом. Қаралди: 2016-йил 17-ноябр.
  22. ↑ „Абигаил Адамс усед тҳе Эаст Роом то дрй тҳе лаундрй“. Wҳитеҳоусеҳисторй.орг. Wҳите Ҳоусе Ҳисториcал Ассоcиатион. Қаралди: 2016-йил 7-сентябр.
  23. ↑ „Америcан Эхпериэнcе | Жоҳн & Абигаил Адамс | Пеопле & Эвенц | ПБС“. www.пбс.орг. 2016-йил 16-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-сентябр.
  24. ↑ Wитҳей, п. х.
  25. ↑ Wитҳей, п. 82.
  26. ↑ „Абигаил Адамс“ (2001-йил 21-апрел). 2001-йил 21-апрелда асл нусхадан архивланган.
  27. ↑ „Леттер фром Абигаил Адамс то Жоҳн Адамс, 13 Фебруарй 1797“. Адамс Фамилй Паперс: Ан Элеcтрониc Арчиве.. Массачусетц Ҳисториcал Соcиэтй. 2012-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-сентябр.
  28. ↑ „Фром Абигаил Смитҳ Адамс то Лоуиса Cатҳерине Жоҳнсон Адамс, 3 …“. Фоундерс.арчивес.гов (2016-йил 12-июл). Қаралди: 2016-йил 7-сентябр.
  29. ↑ 29,0 29,1 Cитед ин Wоод (2011)
  30. ↑ „Фирст Ладй Абигаил Адамс“. C‑СПАН (2013-йил 4-март). Қаралди: 2014-йил 2-ноябр.
  31. ↑ Тайлор, Бетҳанй (2011). „Абигаил Адамс Жоинс тҳе Пресидентиал Ранге“. Аппалачиа. 62-жилд, № 2. Аппалачиан Моунтаин Cлуб. 132-бет.
  32. ↑ Чиcаго, Жудй (2007). Тҳе Диннер Партй: Фром Cреатион то Пресерватион. Лондон: Меррелл. п. 169. ИСБН 1-85894-370-1
  33. ↑ У.С. Минт: Фирст Споусе Програм (Wайбаcк Мачине сайтида 2007-01-07 санасида архивланган). Аccессед Жуне 27, 2008. „Тҳе Унитед Статес Минт алсо продуcес анд маке аваилабле то тҳе публиc бронзе медал дуплиcатес оф тҳе Фирст Споусе Голд Cоинс“.
  34. ↑ 34,0 34,1 Гилкес, Паул (Фебруарй 16, 2009). „Фирст Споусе медалс сет ҳолдс Адамс муле“. Cоин Wорлд. 50-жилд, № 2549. 1-бет. „Соме cоллеcторс ҳаве бегун реcеивинг а Фирст Споусе медал муле – а пиэcе беаринг тҳе обверсе фор Абигаил Адамс анд а реверсе интендед фор тҳе Лоуиса Адамс медал. Тҳе мулес сурфаcед ин соме оф тҳе 2007 Фирст Споусе сец“

Адабиётлар

  • Абрамс, Жеанне Э. Республиканинг биринчи хонимлари: Марта Вашингтон, Абигаил Адамс, Доллей Мадисон ва Американинг машҳур ролини яратиш (НЙУ Пресс, 2018).
  • Баркер-Бенфилд, ГЖ Абигаил ва Жоҳн Адамс: Сенситивликни америкалаштириш (Чикаго Пресс университети; 2010).
  • Бобер, Натали С. 1995-йил. Абигаил Адамс: инқилоб гувоҳи Ню-Ёрк: Саймон ва Шустер болалар нашриёти бўлими.
  • Эллис, Жозеф Ж. Биринчи оила: Абигаил ва Жоҳн Адамс (Ню-Ёрк: Алфред А. Кнопф, 2010).
  • Геллес, Эдит Б. Портиа: Абигаил Адамс дунёси (Блоомингтон: Индиана Университй Пресс, 1991).
  • Биринчи фикрлар: Абигаил Адамснинг ҳаёти ва мактублари (Ню-Ёрк: Тwайне Публишерс, 1998), Абигаил Адамс сифатида қайта нашр этилган: Ёзувчи ҳаёт (Лондон ва Ню-Ёрк: Роутледге, 2002).
  • „Адамслар нафақага чиқди“. Эрта Америка тадқиқотлари 4.1 (2006): 1-15.
  • Абигаил ва Жоҳн: Никоҳ портрети (Ню-Ёрк: Уилям Морроw, 2009) — 2010 йилги Жорж Вашингтон китоб мукофоти финалчиси.
  • „Дўстлик ришталари: Абигаил Адамс ва Мерси Отис Уорреннинг ёзишмалари“. Массачусец тарихий жамияти материаллари (1996), жилд. 108, п35-71.
  • Холтон, Вуди. Абигаил Адамс: Ҳаёт (Ню-Ёрк: Фреэ Пресс, 2009) — 2010-йил Банcрофт мукофоти совриндори .
  • Жейкобс, Диане. Ҳурматли Абигаил: Абигаил Адамс ва унинг икки ажойиб опа-сингилларининг самимий ҳаёти ва инқилобий ғоялари . (2014)
  • Камински, Жоҳн П., Тҳе Қуотабле Абигаил Адамс муҳаррири (Кембриж, МА: Гарвард Университй Пресс оф Белкнап Пресс, 2009).
  • Левин, Филлис Ли. Абигаил Адамс: Биография (Сент-Мартин матбуоти. 1987). 575 бет
  • 978-1-4165-7588-7
  • Нагел, Пол C. 1987-йил. Адамс аёллари: Абигаил ва Луиза Адамс, уларнинг опа-сингиллари ва қизлари . Ню-Ёрк: {Охфорд Университй Пресс}.ИСБН 0-19-503874-6ИСБН 0-19-503874-6
  • Ориҳел, Мишел. „Хонимларни эсланг: Ижтимоий медиа асрида Жоҳн ва Абигаил Адамснинг ёзишмаларини ўргатиш“. Умумий жой: Американинг илк ҳаётининг интерактив журнали (2018) 18#1 п 3+
  • Соер, Кем Кнапп. Абигаил Адамс (2009) ўрта мактаблар учун.
  • Шилдс, Девид С. ва Фредрика Ж. Теуте. „Абигейл Адамс суди“. Эрта республика журнали 35.2 (2015): 227-235.
  • Абигаил Адамс: Американинг туғилишининг гувоҳи (2009), ўрта мактаблар учун. Тиме журнали.
  • Wалдстреичер, Девид, эд. Жоҳн Адамс ва Жоҳн Квинси Адамснинг ҳамроҳи (2013).
  • Ғолиб, Виола Хопкинс. „Абигейл Адамс ва“ Мода ғазаби ' . Либослар (Америка Костюмлар Жамияти). 2001, жилд. 28, 64-76-бетлар.

Тарихшунослик

  • Крейн, Элейн Форман. „Абигейл Адамс ва феминизм“. Давид Валдстреичерда, эд. Жоҳн Адамс ва Жоҳн Квинси Адамсга ҳамроҳ (2013) 199-бет
  • Хоган, Маргарет А. „Абигейл Адамс: Ҳаёт ва биографлар“. Давид Валдстреичерда, эд. Жоҳн Адамс ва Жоҳн Квинси Адамсга ҳамроҳ (2013) 218-38-бетлар.
  • Вуд, Гордон С. (2011-йил 12 май). „Ўша сентиментал америкаликлар“ . Ню-Ёрк китоблар шарҳи .

Бирламчи манбалар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Abigail_Adams" dan olindi