Абиогенез (юн. а– инкор қўшимчаси, био… ва генесис — келиб чиқиш, пайдо бўлиш) — тирик табиатда мавжуд бўлган органик бирикмаларнинг организм иштирокисиз нобиологик йўл билан ҳосил бўлиши. Кенг маънода Абиогенез – тирик мавжудотларнинг пайдо бўлиши, яъни ҳаётнинг вужудга келиши ҳақидаги замонавий назариядир. Абиогенез тўғрисидаги энг қадимги тушунчалар жуда содда бўлиб, тирик мавжудотлар анорганик ёки органик ўлик моддалардан ўз-ўзидан пайдо бўлади, деган фаразга асосланган эди. Тирик мавжудотларнинг ўз-ўзидан пайдо бўлиши тўғрисидаги тушунчаларга 1861-йилда Л. Пастер узил-кесил зарба берди. Аммо Абиогенез тўғрисидаги замонавий назария органик моддаларнинг анорганик моддалардан синтезланиши, пировард натижада ҳаётнинг Абиогенез орқали пайдо бўлишини инкор этмайди. А. И. Опарин ва бошқа кўпгина олимларнинг фикрича, ерда ҳаёт узоқ давом этган кимёвий жараёнлар натижасида Ер тараққиётининг муайян босқичида пайдо бўлган. Қадимги геологик даврларда Ердаги шароит (температура, атмосфера таркиби, нурланиш) органик моддаларнинг Абиогенез синтезланиши учун қулай бўлган. ХХ аср ўрталарида оқсил ва бошқа органик бирикмаларнинг Ернинг қадимги геологик даврлардаги шароитида абиоген йўл билан синтезланиши тажрибада исбот этилди (қаранг Ҳаёт, Биогенез).[1]

Манбалар

  1. ↑ Файл:Натионал Энcйcлопедиа оф Узбекистан лого.пнг „Абиогенез“, Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (А-ҳарфи). Тошкент: „Ўзбекистон миллий энсиклопедияси“ Давлат илмий нашриёти, 2000–2006-йиллар.

Адабиётлар