Absheron tumani
Абшерон тумани (озарбайжонча: Абşэрон раёну) — Озарбайжон Республикасидаги маъмурий ҳудудий бирлик. Маъмурий маркази Хирдалан шаҳри.
| туман | |
|---|---|
| Маъмурий маркази | Хирдалан |
| Йирик шаҳари | Хирдалан |
| Асос солинган санаси | 4-январ 1963-йил |
| ' | İрадə Гüлмəммəдова[1] |
| Расмий тиллар | Озарбайжон |
| Аҳоли | 212 600[2] |
| Динлар таркиби | мусулмонлар |
| Майдони | 3,730[3] км² |
| Баландлиги денгиз сатҳидан Баланд чўққиси |
293 м |
| Вақт минтақаси | УТC+3 |
| Код ИСО 3166-2 | АЗ-АБС |
| Телефон коди | (+994) 012 |
| Почта индекси | АЗ 0100 |
| Интернет домени | .аз |
| Расмий сайти | абшерон.гов.аз/ |
| Харитада | |
Тарихи
Абшерон тумани 1963-йил 4-январда ташкил этилган. Абшерон тумани сўнгги йилларда Боку ва Сумқайит маъмурий ҳудудларидаги колхозлар ва совхозларни, паррандачилик саноатини, қишлоқ хўжалиги соҳасига хизмат кўрсатувчи идора ва корхоналарни, қишлоқ қурилиш ва мелиорация ташкилотларини, аграр илмий-тадқиқот институтлари ва лабораторияларини юқори малакали бошқариш билан таъминлаш учун ташкил этилган. Унинг олдига ҳар иккала саноат марказининг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига бўлган эҳтиёжини тўлиқроқ қондириш вазифаси қўйилди.
Географияси
Абшерон тумани Каспий денгизининг ғарбий қисмида жойлашган.
Абşэрон тумани шимолдан Сумқайит шаҳри, шимолий-ғарбдан Хизи вилояти, ғарбдан Қобустан вилояти, жануби-ғарбдан Ҳожиқабул вилояти ва шарқдан Боку шаҳри билан чегарадош.
Табиати
Абшерон ярим оролида қора тутнинг кўплаб навлари ўсади, уларнинг энг яхшиси хартут деб номланади. Озарбайжонликлар оқ тут билан бир қаторда қора тутдан мураббо пиширадилар. Шунингдек, Абшерон ярим оролида писта, бодом ва зайтун дарахтлари етиштирилади.
Абшеронда етиштириладиган озуқа экинлари қуйидагилардир: шувоқ, туксиз қизилмия, беда, қаттиқ ўт, қирғоқ ўтлари, дашт мушукчаси, бармоқли ўтлоқ, помидор, бақлажон, сабзи, пиёз[4].
Таркиби
Туманда 1 та шаҳар (Хирдалан), 8 та аҳоли пункти (Жейранбатан, Сарой, Меҳдиобод, Дигаҳ, Қобу, Қуздек, Ҳокмалий, Ашаги Қуздек) ва 6 та қишлоқ (Масазир, Фатмайи, Мамадли, Қорилил, Пиракашкул ва Новхани) мавжуд.
Аҳолиси
2006-йил 1-апрел ҳолатига кўра аҳолиси 102,5 минг кишини ташкил қилди ва асосан Озарбайжон туркларидан иборат. Арманистон Республикасидан келиб чиққан этник тозалаш натижасида ушбу ҳудудга 3327 нафар қочқин ва босиб олинган вилоятлардан 16872 нафар қочқин вақтинча жойлаштирилди.
Иқтисодий хусусиятлари
Совет Иттифоқи даврида Абшерон тумани ривожланган саноат-аграр минтақа эди. Айни пайтда туманда 148 савдо ва умумий овқатланиш хизматлари, 22 саноат ишлаб чиқариш, ёнилғи қуйиш, 27 дорихона, 4 транспорт ва 21 қишлоқ хўжалиги корхоналари мавжуд.
Маданий-маърифий муассасалар
Ҳозирги кунда Абшерон туманида қадимий тарихий обидалар билан бир қаторда замонавий истироҳат боғлари, 2 та музей ва 4 та маданият уйлари аҳолига хизмат кўрсатмоқда.
Таълим соҳасида 1 та университет, 2 та техник лицей, 1 та коллеж, 36 та умумтаълим мактаби, 22 та болалар боғчаси, „болалар ва ўсмирлар“ спорт мактаби мавжуд.
Моддий ва маданий мерос
Гуздек аҳоли пунктида ХИХ асрга оид тўртта фермер хўжалиги биноси "Девалик" деб номланган. Теймур Ҳамидов, Малик ва Мамад Рзаевларга тегишли ушбу бинолар иқтисодий мақсадларда фойдаланилмаса ҳам сақланиб қолинган.
Манбалар
- ↑ İ.А.Гüлмəммəдованıн Абşэрон Раён İcра Ҳакимиййəтинин баşçıсı тəйин эдилмəси ҳаққıнда Азəрбайcан Республикасı Президентинин Сəрəнcамı
- ↑ ҳттпс://www.стат.гов.аз/соурcе/демоқрапҳй/ап/аз/популатион_2019.зип
- ↑ [1]
- ↑ Э.К.Əлизадə Қ.İ.Рüстəмов Э.C.Кəримова. Абşэрон ярıмадасıнıн мüасир ландşафтларıнıн экогеокимйəви хüсусиййəтлəри.Моноқрафия.Бакı."Авропа".2015.245 сəҳ.