Abu Amra Qayson
Абу Амра Қайсон (арабча: كيان أبو عمرة) – Иккинчи фтина даврида машҳур форс мавлоси.
Қайсон мусулмонлар Эронни босиб олганидан кейин исломни қабул қилган ва араб қабиласининг Бажила бўлими Урайна уруғига мансуб мавлога айланган[1]. Қайсон бошданоқ Алийлар ҳаракатини қўллаб-қувватлаган. Охир-оқибат ал-Мухтор ас-Сақафий (685–687) бошчилигидаги Алавийларга хайрихоҳ ҳаракатнинг мавлолар етакчисига айланган ва ал-Мухторнинг шахсий қўриқчилари сардори лавозимида хизмат қилган[1][2]. Қайсон бу лавозимга ал-Мухторнинг унга бўлган юксак ишончи ёки ўзининг Куфа мавлолари орасидаги юқори таъсири сабабли тайинланган[3]. У, шунингдек, ал-Мухторнинг содиқ тарафдорларидан бири сифатида машҳур саркарда Иброҳим ибн ал-Аштарни Алавийлар ҳаракатини қўллаб-қувватлашга кўндирган[3]. Қайсон Куфанинг араб зодагонларини, жумладан, Умар ибн Саъд ибн Абу Ваққос ва Шимр ибн Зил ал-Жавшан каби шахсларни, 680-йилда Алининг ўғли Ҳусайн ибн Алининг ўлдирилишига алоқадор воқеаларда иштирок этганликларнинг жазолаш ишларига бошчилик қилган[3]. У шунчалик кучли обрўга эга бўлганки, куфалик зодагонлар бойлигидан маҳрум бўлган кишилар ҳақида „уни Абу Амра (яъни Қайсон) йўқлабди“ деган иборани қўллашган[3]. Қайсоннинг кейинги тақдири маълум эмас, бироқ у 686-йил ўрталарида бўлиб ўтган Мадҳар жангида ал-Мухторнинг қўшинидаги мавлоларга қўмондонлик қилган ва айнан шу жангда ҳалок бўлган бўлиши мумкин, чунки жангдан кейинги манбаларда Қайсон ҳақида маълумотлар учрамайди[4].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Антҳонй, Сеан W.. Тҳе Cалипҳ анд тҳе Ҳеретиc: Ибн Саба' анд тҳе Оригинс оф Ши'исм. Леиден: Брилл, 2012 — 283–284-бет. ИСБН 978-90-04-20930-5.
- ↑ Ҳаwтинг, Г. Р. Тҳе Фирст Дйнастй оф Ислам: Тҳе Умайяд Cалипҳате АД 661-750. Роутледге, 2002 — 51-бет. ИСБН 978-1-134-55059-3.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 "Энcйcлопаэдиа оф Ислам (12 волс.)" (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. 1960–2005. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.
- ↑ Дихон, ʹАбд ал-Амеэр ʹАбд. Тҳе Умайяд Cалипҳате, 65-86/684-705: (а Политиcал Студй). Лондон: Лузаc, 1971 — 71-бет. ИСБН 978-0718901493.