Абу Ҳамза ал-Мухтор ибн Авф ал-Аздий ас-Салимий[1] – Ибодий қўзғолони даврида Макка ва Мадина устидан ҳокимиятни қўлга киритган Ибодий хорижий исёнчи етакчиси.

Ҳаёти

Ал-Мухтор Басралик бўлиб, ат-Табарий тарихига кўра Умавийлар халифалигининг мухолифи бўлган: „У ҳар йили Маккага бориб, одамларни [халифа Марвон ИИ] ва Марвонийларга қарши чиқишга чақирар эди“[1]. У Абу Убайда Муслим ибн Абу Карима бошчилигидаги Басрадаги Ибодий хорижийлар ҳаракатининг таниқли аъзоси бўлган .Абу Убайда уни қози Абдуллоҳ ибн Яҳё ал-Киндийнинг нуфузи ошиб бораётган Ҳадрамавт вилоятига юборган. Ал-Мухтор ва бошқа вакилларга Абдуллоҳни Умавийларга қарши қўзғолон кўтаришга ундаш вазифаси топширилган[2].

Абдуллоҳ 746 йилда қўзғолон кўтариб, Ҳадрамавт ва Яманни тезда қўлга олди[2]. 747-йилнинг ўрталарида, ҳаж сафари пайтида, Абдуллоҳ 900-1000 кишини ал-Мухторга ишониб топширди ва уни Исломнинг икки муқаддас шаҳри ҳисонланмиш Макка ва Мадинани эгаллашга юборди[2]. Ал-Мухтор 747-йилнинг августида Маккани жанг қилмасдан[1] эгаллади. Лекин Мадинага маҳаллий кучларга дуч келди ва уларни 747-йил октябрида катта йўқотишлар билан уни мағлуб этди[1].

Ибодийлар қўзғолонининг кенгайиши Умавийлар халифаси Марвон ИИ ни хавотирга солди. У 748-йил январда ўзининг лашкарбошчиси Абдулмалик Атийяни 4000 аскар билан қўзғолонни бостириш учун юборди. Умавий лашкарбошчиси Мадина яқинида Абу Ҳамзани мағлуб этиб ўлдирди ва Ҳижоз устидан назоратни қайта ўрнатди[2].

Адабиётлар

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Wиллиамс 1985.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Франcесcа 2004.