Abu Hanifa masjidi
Абу Ҳанифа масжиди (арабча: مسجد أبي حنيفة), Буюк Имом масжиди (арабча: جامع الإمام الأعظم) номи билан ҳам танилган, сунний масжид ва зиёратгоҳ бўлиб, Ироқнинг Бағдод вилояти Бағдод шаҳрининг шимолий қисмидаги Аъзамия туманида жойлашган. Мажмуа Бағдоддаги энг машҳур масжидлардан бири бўлиб, ислом олими, Ҳанафийлик мазҳаби асосчиси Абу Ҳанифа ан-Ну’мон қабри атрофида бунёд этилган.
| Масжид | |
Абу Ҳанифа масжиди
مسجد أبي حنيفة | |
![]() | |
| Мамлакат | |
| Ҳудуд | Бағдод вилояти |
| Жойлашуви | Бағдод шаҳри, Аъзамия тумани |
| Йўналиши | сунний |
| Масжид тури | Жомеъ-Масжид |
| Меъморий услуб | Ислом меъморчилиги |
| Ўлчами | 5000 намозхон |
| Гумбазлар сони | 4 |
| Гумбазлар сони | 4 |
| Миноралар сони | 2 |
| Миноралар сони | 2 |
| Миноралар баландлиги | 35 м (115 фт) |
| Қурилиш материали | мармар, тош, сувоқ, олтин, темир, алюминий |
Асрлар давомида мажмуа кўплаб ўзгаришларни бошдан кечирган. Жумладан, ташқи кучлар томонидан вайрон қилинган, қайта қурилган ва кенгайтирилган. Масжид Абу Ҳанифанинг эҳтиром билан айтиладиган тахаллуси ал-имāм ал-аʿдҳам („Буюк пешво“) номидан олинган Аъзамия туманида жойлашган.
Тавсифи ва меъморчилиги
Масжиднинг умумий майдони 10 0000 м2 бўлиб, 5 000 нафар ибодатчини сиғдира олади. Жума намозларида одатдаги ибодатчилар сони 1 000 нафарни ташкил этади, кундалик оддий намозларда эса масжидга 200–250 нафар ибодатчи ташриф буюради[1].
Асосий зал ва йўлаклар
Асосий зал майдони 578 м2 бўлган улкан тўртбурчак зал. У 8 та мармар устундан иборат бўлиб, уларнинг устида катта гумбаз ўрнатилган. Қандилларни ушлаб туриш учун темир занжирлар осилган[2], унинг атрофида тош ва ганчдан ясалган 3 та тўртбурчак устун устига қурилган яна 3 та гумбаз мавжуд. Асосий зал гумбази эшиклар ва устунлар сингари майда, аниқ безаклар билан безатилган[2]. Деворлар ҳам ер сатҳидан 3 метр баландликкача Иордания мармари билан қопланган. Асосий залда геометрик нақшлар билан қопланган, атрофида 4 та устун қурилган 2 та меҳроб бўлган. Улар нафис безаклар ва Бақара сураси ёзувлари билан безатилган[3].
Масжидда асосий зални ўраб турадиган икки йўлак бўлган: бири шарқ томонда, иккинчиси шимол томонда. Ҳар бирининг майдони 800 м2. Йўлаклар тепасида 12 та устунга таянадиган 26 та гумбаз қурилган. Уларнинг ҳар бири орасидаги масофа 4.5 м[4]. Йўлакларга олиб кирадиган 3 та эшик бўлган: бири турар жой мавзеси томондан, иккитаси бозорларга қараган томондан қурилган[5].
Қабр хонаси
Асосий гумбаз остида жойлашган қабр хонаси кенг. Абу Ҳанифа хона ўртасига дафн этилган, унинг қабри металл панжарали ёғоч зариҳ билан ёпилган.
- Масжиднинг асосий унсурлари
-
Асосий кириш қисмлардан бирининг рўпарасидаги намоз зали
-
Гипостил услубида қурилган намоз йўлаклари устидаги ғумбазлардан бири
-
Гумбаз ички қисмларидан бири, батафсил безаклар билан безатилган
-
Муқарнас безаклар билан безатилган гумбаз ости, гумбаз билан қопланган асосий намоз залининг ички қисми
-
Абу Ҳанифанинг зариҳи
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Абу Ҳанифа Мосқуэ“. Масажид ал-Ирақ. 2016-йил 17-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-июн.
- ↑ 2,0 2,1 Ал-А'дҳами 1964, с. 37.
- ↑ Ал-А'дҳами 1964, с. 40.
- ↑ Ал-А'дҳами 1964, с. 42.
- ↑ Ал-А'дҳами 1964, с. 43.
Адабиётлар
- Ал-А'дҳами, Ҳашим. Буюк Имом масжиди ва ал-А'замия масжидлари тарихи (ар). Багҳдад ал-Ани Пресс, 1964.
- Ал-Аззаwи, Аббас. Икки босқин оралиғидаги Бағдод тарихи, 5тҳ, 1936.
Ҳаволалар
Викиомборда „Абу Ҳанифа масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
- ZiyoSfera:Geografik kordinatalari koʻrsatilmagan masjidlar
- Alifbo boʻyicha masjidlar
- 11-asr masjidlari
- Abbosiylar masjidlari
- Abbosiylar xalifaligi davrida Bag‘dod
- Osiyodagi soat minoralari
- Hanafiy masjidlari
- Iroqdagi gumbazli masjidlar
- Iroqdagi minorali masjidlar
- Bagʻdoddagi masjidlar
- Iroqdagi Usmoniylar masjidlari
- Saljuqiylar masjidlari
- Iroqdagi sunniy masjidlar
