Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy sahifasining manbasini koʻrish

{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi
| religion           = [[Islom]]
| name               = Abu Ismoil Muhammad ibn Ismoil 
ibn Yusuf as-Sulamiy at-Termiziyal-Bag‘dodiy
| death_date         = milodiy 893-894-yil ([[Hijriy taqvim|hijriy]] 280-yil)
| death_place        = 
| known_for          = [[muhaddis]], [[hadis]] [[hofiz]]i
}}

'''Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy''' ({{lang-ar|ابو إسماعيل محمد الترمذي}} — Abu Ismoil Muhammad ibn Ismoil ibn Yusuf as-Sulamiy at-Termiziy al-Bag‘dodiy) — [[muhaddis]], [[hadis]] [[Hofiz|hofizi]].

So‘z va rivoyatlari ishonchli hadis hofizlaridan sanalgan Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy asli termizlik bo‘lib, [[Bag‘dod]] shahrida yashagan. Olimning tavallud sanasi nomaʼlum. [[Hijriy yil hisobi|Hijriy]] 280-yilning [[ramazon]] oyida vafot etgan.

== Qiroat va hadis ilmi ==
Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy [[qiroat]] ilmida ham o‘z zamonasining bilimdonlaridan bo‘lgan. Ibn Zakvondan qiroat ilmiga oid hadislarni rivoyat qilgan. Hadis talabida dunyoning [[Hijoz]], [[Shom]], [[Misr]] va [[Iroq]] yurtlariga safar qilib, Muhammad ibn Abdulloh al-Ansoriy, Abu Nuaym, Qosiba ibn Uqba, Muslim ibn Ibrohim, al-Humaydiy, Saʼid ibn Abu Maryam, Hammod ibn Molik al-Harastoniy, Ishoq ibn Arkun, Nuaym ibn Hammod va ularning safdoshlaridan hadis tinglagan. O‘z navbatida, Abu Ismoil Muhammad at-Termiziydan Abu Dovud, Imom at-Termiziy, Imom an-Nasoiy, Ibn Abu Daryo, Muso ibn Horun, Ibn Soʻid, Ibn Maxlad, al-Mahomiliy, Ismoil Saffof, Ahmad ibn Komil, Xaysama ibn Sulaymon, Abu Sahl ibn Ziyod, Abu Bakr ash-Shofe’iy, Abu Bakr Najjod, Abu Abdulloh ibn Muhrim va boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Manbalarda Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy ko‘proq [[imom]] Muhammad ash-Shofeʼiy fikr-qarashlarini bayon qiluvchi roviy sifatida zikr qilinadi. Abu Iso at-Termiziy „''Sunan at-Tirmizӣ''“da aytishicha, unga ash-Shofeʼiydan [[tahorat] va [[namoz]] bilan bog‘liq mavzularni Abu-l-Valid al-Makkiy bayon qilgan, Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy va Yusuf ibn Yahyo al-Qurashiy al-Buvaytiylar ham ash-Shofeʼiydan naql qilganlar. Imom at-Termiziy o‘zining „''Kitāb al-’ilal''“ asarida ham Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy nomini eslab o‘tgan.

== Iqtiboslar ==
Ad-Doniy aytadi: {{Quote|Abu Ismoil hadis roviylari va olimlarning buyuklaridandir.}}

Ibn Hajar al-Asqaloniyning zikr qilishicha, hofiz Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy hadis rivoyatida siqa roviy bo‘lgan.

Xatib al-Bag‘dodiy u haqda: {{Quote|Fahmi o‘tkir, rivoyatlari aniq, ahli sunna val-jamoaning mashhur peshvolaridan edi}}
, — deb aytgan.

Manbalarda hofizning hadis ilmiga oid qator asarlar muallifi ekani zikr qilinsa-da, ularning nomi keltirilmagan<ref>{{Kitob manbasi|title=Ислом энциклопедияси|year=2020-yil|language=[[oʻzbek tili|oʻzbekcha]],|isbn=978-9943-59-267-4}}</ref>.

== Adabiyotlar ==

# Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. — Bayrut-Lubnan: „Dor al-kutub al-’ilmiyya“, 1998. II, 135; 
# Ibn al-Asir. Al-Kāmil. — Bayrut-Lubnan: „Dor al-kutub al-’arabiy“, 1998. VI, 479; 
# Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. — Bayrut: „Dor ihyo at-turos“. IX, 62; 
# Abu Iyso Muhammad at-Termiziy. Sunani at-Termiziy. — T.: „Adolat“, 1999; 
# Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati. — T.: „Hilol-nashr“, 2017; 
# Mirzo Kenjabek. „Sunani at-Termiziy“ kitobida nomlari zikr qilingan Termiziylar // Buyuk Termiziylar. — T.: „O‘zME DIN“, 2017. 313.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Islom ensiklopediyasi}}
{{Islom-shaxsiyat-stub}}

{{no iwiki}}