Abu Sahl Hamdaviy
Abu Sahl Hamdaviy (shuningdek Hamduniy, Hamdaviy va Hamduiy shakllarida yoziladi) — eroniy[1] davlat arbobi va Gʻaznaviylarning harbiy amaldori boʻlgan. Abu Sahl 1030-yilda qisqa muddat sulton Muhammad Gʻaznaviyning vaziri lavozimida xizmat qilgan.
Oilasi
Hamdaviy aslzoda va badavlat oilaga mansub boʻlib, oʻz saroyiga ega edi. Abulhasan Farruxiyning yozishicha, uning saroyi Kisro saroyidan ham „nafísroq“ boʻlgan. Bu holat soʻnggi davr ayrim tadqiqotchilarini Hamdaviyning nasabi qadimgi eroniy zodagon oilalarga borib taqalishi mumkin, degan fikrni ilgari surishga undagan[manba kerak].
Biografiyasi
Hamdaviy yoshlik davrida Gʻaznaviylar qoʻshinida xizmat qilgan hamda Ahmad Maymandiyning shogirdi (yoki yordamchisi) boʻlgan. Keyinchalik Mahmud Gʻaznaviy saroyiga kirib, qisqa vaqt ichida Gʻaznaviylar poytaxti Gʻazna va Hindistondagi moliyaviy boshqaruv (moliya noziri) lavozimiga tayinlandi. 1030-yilda Mahmud vafot etgach, oʻrniga oʻgʻli Muhammad taxtga oʻtirdi. Muhammad Hamdaviyni oʻz vaziri etib tayinladi. Biroq, Muhammadni tez orada tajribaliroq akasi Masʼud Gʻaznaviy taxtdan agʻdardi. Masʼud Ahmad Maymandiyni yana vazir etib tayinladi, Hamdaviyni esa butun Gʻaznaviylar imperiyasining moliyaviy boshqaruvchisi lavozimiga qoʻydi.
1033-yilda Hamdaviy Jibal viloyatiga hokim etib tayinlandi. Bu hudud oʻsha paytda Gʻaznaviylarga vassal boʻlgan Kakuyiylar hukmdori Muhammad ibn Rustam Dushmanziyor qoʻl ostida edi. Biroq, Muhammad Masʼudga qarshi tez-tez isyon koʻtargan va Hamdaviy qisqa fursatda uni jilovlash uchun yuborilgan hamda bu vazifani uddalagan[2]. Shu davrda Hamdaviy Xorazm shimolidagi dashtlardan kelib, Jibal hududiga bostirib kirgan talonchi oʻgʻuzlarga qarshi ham kurash olib bordi. Hamdaviy turk qoʻshinlarini magʻlub etishga muvaffaq boʻldi hamda ularning boshligʻi va guruhdagi yana bir muhim shaxsni asir oldi[3].
Biroq, Gʻaznaviylar Kakuyiylar qudratini butunlay yoʻq qila olmadilar. Ushbu sulola oʻz hududlarini Gʻaznaviylarga vassal sifatida saqlab qolishga muvaffaq boʻldilar. 1036/1037-yilda Muhammad Hamdaviyni Jibaldan siqib chiqardi va Nishopurga chekinishga majbur qildi. Bu shahar ham oʻsha paytda oʻgʻuz turklarining doimiy bosqinlariga duch kelayotgan edi.
1038-yilda oʻgʻuzlar Nishopurni egalladilar. Natijada, shahar hokimi Abulfadl Suriy va Hamdaviy Goʻrgonga qochdilar. Shu davrda Masʼud I Hamdaviyni oʻzining bosh maslahatchisi etib tayinladi[2]. 1040/1041-yildan keyin Hamdaviy manbalarda tilga olinmaydi va uning keyingi taqdiri nomaʼlumligicha qolgan[2].
Manbalar
- ↑ Bosworth 2001, ss. 578–583.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Yusofi 1983, ss. 369–370.
- ↑ Richards 2014, ss. 15–16.
Adabiyotlar
- Yusofi, G. H. (1983). "ABŪ SAHL ḤAMDOWĪ". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 4. 369–370 b. http://www.iranicaonline.org/articles/abu-sahl-hamdowi-or-hamdui-ahmad-b.
- Richards, D.S.. The Annals of the Saljuq Turks: Selections from al-Kamil fi'l-Ta'rikh of Ibn al-Athir. Routledge, 2014 — 1–320-bet. ISBN 978-1-317-83254-6.
- Bosworth, C. Edmund (2001). "GHAZNAVIDS". Encyclopaedia Iranica, Vol. X, Fasc. 6. London et al.. 578–583 b. http://www.iranicaonline.org/articles/ghaznavids.