Abu Sahl Hamdaviy sahifasining manbasini koʻrish

'''Abu Sahl Hamdaviy''' (shuningdek '''Hamduniy''', '''Hamdaviy''' va '''Hamduiy''' shakllarida yoziladi) — [[Forslar|eroniy]]{{sfn|Bosworth|2001|pp=578-583}} davlat arbobi va [[Gʻaznaviylar]]ning harbiy amaldori boʻlgan. Abu Sahl 1030-yilda qisqa muddat [[sulton]] [[Muhammad Gʻaznaviy]]ning ''[[vazir]]i'' lavozimida xizmat qilgan.
== Oilasi ==
Hamdaviy aslzoda va badavlat oilaga mansub boʻlib, oʻz saroyiga ega edi. [[Abulhasan Farruxiy]]ning yozishicha, uning saroyi [[Toq Kasra|Kisro saroyi]]dan ham „nafísroq“ boʻlgan. Bu holat soʻnggi davr ayrim tadqiqotchilarini Hamdaviyning nasabi qadimgi eroniy zodagon oilalarga borib taqalishi mumkin, degan fikrni ilgari surishga undagan{{citation needed|date=April 2023}}.
== Biografiyasi ==
Hamdaviy yoshlik davrida Gʻaznaviylar qoʻshinida xizmat qilgan hamda [[Ahmad Maymandiy]]ning shogirdi (yoki yordamchisi) boʻlgan. Keyinchalik [[Mahmud Gʻaznaviy]] saroyiga kirib, qisqa vaqt ichida Gʻaznaviylar poytaxti [[Gʻazna]] va [[Hindiston]]dagi moliyaviy boshqaruv (moliya noziri) lavozimiga tayinlandi. 1030-yilda Mahmud vafot etgach, oʻrniga oʻgʻli [[Muhammad Gʻaznaviy|Muhammad]] taxtga oʻtirdi. Muhammad Hamdaviyni oʻz vaziri etib tayinladi. Biroq, Muhammadni tez orada tajribaliroq akasi [[Masʼud Gʻaznaviy]] taxtdan agʻdardi. Masʼud Ahmad Maymandiyni yana vazir etib tayinladi, Hamdaviyni esa butun Gʻaznaviylar imperiyasining moliyaviy boshqaruvchisi lavozimiga qoʻydi.
[[Fayl:Mas'udIGhaznavidCoin.jpg|thumb|right|250px|[[Masʼud Gʻaznaviy]] tangasi.]]
1033-yilda Hamdaviy [[Jibal]] viloyatiga hokim etib tayinlandi. Bu hudud oʻsha paytda Gʻaznaviylarga vassal boʻlgan [[Kakuyiylar]] hukmdori [[Muhammad ibn Rustam Dushmanziyor]] qoʻl ostida edi. Biroq, Muhammad Masʼudga qarshi tez-tez isyon koʻtargan va Hamdaviy qisqa fursatda uni jilovlash uchun yuborilgan hamda bu vazifani uddalagan{{sfn|Yusofi|1983|pp=369–370}}. Shu davrda Hamdaviy [[Xorazm]] shimolidagi dashtlardan kelib, Jibal hududiga bostirib kirgan talonchi [[oʻgʻuzlar]]ga qarshi ham kurash olib bordi. Hamdaviy turk qoʻshinlarini magʻlub etishga muvaffaq boʻldi hamda ularning boshligʻi va guruhdagi yana bir muhim shaxsni asir oldi{{sfn|Richards|2014|pp=15–16}}.

Biroq, Gʻaznaviylar Kakuyiylar qudratini butunlay yoʻq qila olmadilar. Ushbu sulola oʻz hududlarini Gʻaznaviylarga vassal sifatida saqlab qolishga muvaffaq boʻldilar. 1036/1037-yilda Muhammad Hamdaviyni Jibaldan siqib chiqardi va [[Nishopur]]ga chekinishga majbur qildi. Bu shahar ham oʻsha paytda oʻgʻuz turklarining doimiy bosqinlariga duch kelayotgan edi.

1038-yilda oʻgʻuzlar [[Nishopur]]ni egalladilar. Natijada, shahar hokimi [[Abulfadl Suriy]] va Hamdaviy [[Goʻrgon]]ga qochdilar. Shu davrda Masʼud I Hamdaviyni oʻzining bosh maslahatchisi etib tayinladi{{sfn|Yusofi|1983|pp=369–370}}. 1040/1041-yildan keyin Hamdaviy manbalarda tilga olinmaydi va uning keyingi taqdiri nomaʼlumligicha qolgan{{sfn|Yusofi|1983|pp=369–370}}.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{cite encyclopedia | article = ABŪ SAHL ḤAMDOWĪ | last = Yusofi | first = G. H. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/abu-sahl-hamdowi-or-hamdui-ahmad-b | encyclopedia  = Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 4 | pages = 369–370 | year = 1983 }}
* {{cite book | title = The Annals of the Saljuq Turks: Selections from al-Kamil fi'l-Ta'rikh of Ibn al-Athir | year = 2014 | publisher = Routledge | last = Richards | first = D.S. | pages = 1–320 | isbn = 978-1-317-83254-6 | url = https://books.google.com/books?id=J5hIAwAAQBAJ&q=false}}
* {{cite encyclopedia | article = GHAZNAVIDS | last = Bosworth | first = C. Edmund | author-link = C. Edmund Bosworth | url = http://www.iranicaonline.org/articles/ghaznavids | encyclopedia  = Encyclopaedia Iranica, Vol. X, Fasc. 6 | pages = 578–583 | location = London et al. | year = 2001 }}
{{s-start}}
{{s-bef|before=[[Hasanak Mikaliy]]}}
{{s-ttl|title=[[Gʻaznaviylar davlati]] ''[[vazir]]i''|years=1030}}
{{s-aft|after=[[Ahmad Maymandiy]]}}
{{s-bef|before=[[Tash Farrash]]}}
{{s-ttl|title=[[Jibal]] hokimi|years=1033 — 1036/7}}
{{s-aft|after=[[Kakuyiylar]] istilosi}}
{{s-end}}

[[Turkum:11-asrda vafot etganlar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:11-asr eronliklari]]
[[Turkum:Gʻaznaviylar vazirlari]]
[[Turkum:Gʻaznaviylar sarkardalari]]
[[Turkum:Gʻaznaviylar hokimlari]]