Ziyosfera

Abu Shama

Абū Шāма Шиҳāбиддин ал-Мақдисий[а] (10-январ 1203 – 13-июн 1267)[б] араб тарихчиси бўлган.

Абū Шāма Дамашқда туғилган бўлиб, бутун умрини шу ерда ўтказган, бундан мустасно фақат бир йил Мисрда, бир неча кун Қуддусда ва икки марта Ҳижозга ҳаж сафарида бўлган[1]. У 1229-йил май–июн ойларида бўлиб ўтган Дамашқ қамалининг бевосита гувоҳи бўлган ва у ҳақда энг аниқ маълумотларни беради[2]. У турфа қиррали сунний таълим олган ва турли мавзуларда ёзган. 1263-йилда у Дамашқдаги ал-Рукнийя ва ал-Ашрафийя мадрасаларида мударрис бўлган. Беш йил ўтиб, Дамашқда вафот этган[1].

Абū Шāманинг беш асари бизгача етиб келган. Бошқа асарлари йўқолган, уларнинг баъзилари унинг кутубхонасини вайрон қилган ёнғинда йўқ бўлган. У бугун асосан учта тарихий асари, хусусан, Суриянинг Зангийлар ва Айюбийлар даврига бағишланган икки жилдлик асари билан танилган:[1].

  • Китāб ар-равдатайн фī ахбāр ад-давлатайн ан-Нūрийя ва-с-Ṣалāḥийя (Икки боғ китоби: Нūр ад-Дин ва Салоḥ ад-Дин салтанатлари ишлари ҳақида)[3], бу асар Нūриддин (1146–1174) ва Салоḥиддин (1174–1193) ҳукмронликларига бағишланган хронологик баёндир. У манбаларини эҳтиёткорлик билан келтиради. Унинг асосий манбалари: Имод ад-Дин ал-Исфаҳонийнинг ал-Барқ аш-Шомий асари, Ибн Аби Таййнинг Сирот Салоḥ ад-Дини ва ал-Қозий ал-Фозилнинг рисолалари (Расāил). У одатда манбаларини сўзма-сўз келтиради, фақат Имод ад-Дин бундан мустасно[1].
  • аз-Зайл ʿала-р-раwдатайн (Икки боғга илова)[3], аввалги асарнинг замонавий воқеаларгача бўлган давомини ташкил этади. Унинг биринчи қисмдаги асосий манбаси Сибт ибн ал-Жавзийнинг Миръат аз-замон асари, иккинчи қисмда эса у ўзи воқеалар гувоҳи сифатида манба бўлган[1].
  • Таърих Димашқ (Дамашқ тарихи), бу асар 1175-йилда вафот этган Ибн Асокирнинг шу номли асарининг қисқартмасидир. У икки таҳрирда бизгача етиб келган[1].

Абū Шāманинг асарлари Салиб юришлари тарихини ўрганиш учун муҳим манбадир[3]. Уларнинг франсуз[c] ва немис тилларига қисман таржималари мавжуд[3]. Абū Шāма, шунингдек, қуйидаги асарларга шарҳлар ёзган:

  • аш-Шотибий (1194-йилда вафот этган)нинг Қасида аш-Шотибийясига[1].
  • устозлари Алам ад-Дин ас-Сахавий (1245-йилда вафот этган) қаламига мансуб, Муҳаммадга бағишланган етти шеърга[1].

Изоҳлар

  1. ↑ Тўлиқ исми: Абū Шāма Шиҳāбиддин Абул-Қосим Абдураҳмон ибн Исмоил ибн Иброҳим ибн Усмон ибн Абу Бакр ибн Иброҳим ибн Муҳаммад ал-Мақдисий (ёки ал-Мақдисий).
  2. ↑ Аҳмад 1960 унинг вафоти учун 23 Раби ус-соний 599 – 19 Рамазон 665 ҳижрий саналарини беради, аммо унинг ўлимига оид грегориан йилини 1268 деб беради.
  3. ↑ Реcуэил дес Ҳисториэнс дес Cроисадес тўпламида, Ҳисториэнс Ориэнтаух 4 (Париж, 1898).

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Аҳмад 1960.
  2. ↑ Ҳумпҳрейс 1977, с. 448 н22.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Антрим 2009.

Адабиётлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Abu_Shama" dan olindi