Абулҳусайн ал-Басрий (тахминан ҳижрий 980; милодий 1044) – мутазилий фиқҳ олими, табиб ва мутакаллим эди. У „ал-Му’тамад фи Усул ал-Фиқҳ“ („Фиқҳ асослари қонуни“) асарини ёзган бўлиб, бу асар Фахриддинн ал-Розийнинг „ал-Маҳсул фи 'Илм ал-Усул“ („Қонуний фанлар асослари тўплами“) асари пайдо бўлгунга қадар Ислом ҳуқуқшунослиги асосларини шакллантиришда катта таъсирга эга бўлган[1].

У Рай шаҳрида мутазилий қози Абдулжабборнинг шогирди бўлган, шунингдек, табиб ҳам эди. У ўз устозининг баъзи таълимотларига қарши чиққан ва натижада Ислом илмий диний фанида қўлланилган далил ва ҳужжатларнинг улкан (икки жилд; 1500 бет) танқидий шарҳини тузди. У буни „ал-Му’тамад“ асарида умумлаштирди ва унда мужтаҳид малакаси ҳақидаги танқидни ҳам киритди. Унинг асарлари одатда тиббиёт талабалари орасида тарқалган ва унинг таълимотлари бир асрдан кейин Марказий Осиёдаги Хоразмда Ибн ал-Малаҳимий томонидан қайта тикланган ва қўллаб-қувватланган, улар мута-зилий диний фанининг мактаби сифатида тан олинган[2].

Манбалар

  1. ↑ ал-Басри, Абу-л-Ҳусаин Муҳаммад б 'Али б ал-Таййиб. Китаб ал-му'тамад фи усул ал-фиқҳ (ар). Институт Франçаис де Дамас, 1964. 
  2. ↑ Бадаwī, ʻАбд ал-Раḥмāн. Ҳистоире де ла пҳилосопҳиэ эн Ислам (фр). Ж. Врин, 1972. 

Адабиётлар

  • Маделунг, W анд Счмидтке, С (эдс) Абу-И-Ҳусайн ал-Басри’с Му’тазили Тҳеологй амонг тҳе Караитес ин тҳе Фатимид Аге БРИЛЛ Амстердам Септембер 2006 ИСБН 90-04-15177-Х