Ад-Даҳҳак ибн Махлад (الضحاك بن مخلد; ҳижрий 123-йил — ҳижрий 212-йил; Абу Осим ан-Набил أبو عاصم النبيل номи билан ҳам танилган) — уламоси ва ҳадис ровийиси. Ишончлилиги ва илмий ҳиссаси билан танилган бўлиб, ҳадисларни сақлаш ҳамда ривоят қилишда муҳим рол ўйнаган. Унинг ривоятлари машҳур ҳадис тўпламларида тез-тез келтирилади, бу эса у яшаган давр уламолари орасидаги эътиборли мавқеини кўрсатади. Ад-Даҳҳакнинг мероси ислом илми, айниқса ҳадис ва фиқҳ соҳаларида ҳануз таъсир кўрсатиб келади. У Маъмун халифалиги даврида ҳижрий 212-йилда Басрада вафот этган.

Ад-Даҳҳак ибн Махлад
Унвони Абу Осим ан-Набил
Шахсий маълумотлар
Таваллуди
Ад-Даҳҳак ибн Махлад ибн Ад-Даҳҳак ибн Муслим ибн Ад-Даҳҳак

740/ҳижрий 123-йил
Вафоти 828/ҳижрий 212-йил, Зулҳижжанинг 14-куни
Дини Ислом
Ота-онаси
  • Мухтлид бин Ад-Даҳҳак бин Муслим аш-Шайбоний (отаси)
Эра 8–9-асрлар
Ҳудуд Басра, Шайбоний қабиласи
Имом Сунний
Асосий қизиқиш(лар)и Ҳадис, фиқҳ
Машҳур иш(лар)и Саҳиҳ ал-Бухорийдаги ва Сунан ибн Можадаги ривоятлар
Касби Ҳадис олими

Илк ҳаёти

Ад-Даҳҳак ибн Махлад (Абу Осим ан-Набил номи билан ҳам танилган) ҳижрий 123-йилда туғилган. Унинг тўлиқ исми Ад-Даҳҳак ибн Махлад ибн Ад-Даҳҳак ибн Муслим ибн Ад-Даҳҳак ( الضَّحاك بن مَخلَد بن الضحاك بن مسلم بن الضحاك) бўлган. У Шайбоний ва басралик ҳудудлар билан боғлиқлиги билан машҳур эди[1].

Ҳадисга қўшган ҳиссаси

Ад-Даҳҳак ибн Махлад ҳадисларни ўрганиш ва ривоят қилишда машҳур шахс бўлган. Бир неча ҳадисларни танилган иснодлар орқали ривоят қилган. Масалан, у Ибн Журайждан Ато ибн Абу Рабоҳ орқали, у эса Ибн Аббас орқали ривоят қилган[2].

Яна бир муҳим ривоят занжири: ал-Аббос ибн Абд ал-Азим ал-Анбарий — Ад-Даҳҳак ибн Махлад — Муҳаммад ибн Рифўа — Суҳайл ибн Абу Солиҳ — унинг отаси — Абу Ҳурайра. Бу ривоят Сунан ибн Можада қайд этилган[3].

Илмий эътироф

Ад-Даҳҳак ишончли ва билимдон фақиҳ сифатида эътироф этилган. Ҳадис ва фиқҳни ўрганишга бағишланганлиги унга ўз даври уламолари орасида ҳурматли мавқе келтирган. Асарлари ва ривоятларига турли ҳадис тўпламларида мурожаат қилинади[4].

Вафоти ва мероси

Ад-Даҳҳак ибн Махлад ҳижрий 212-йил Зулҳижжанинг 14-куни пайшанба кечаси Маъмун халифалиги даврида Басрада вафот этган[4]. Ҳадис илмидаги ҳиссаси кўплаб олимлар томонидан эътироф этилган. У тақводорлиги, илмга садоқати ва замондошлари орасида жуда эъзозлангани билан эслаб қолинади[5].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Рашеэди, М. Аюб „Сервиcес оф Ҳанфис ин Ҳадитҳс Студиэс: Урду“.
  2. ↑ „Энcйcлопедиа оф Саҳиҳ Ал-Букҳари“ (2023-йил 21-июн).
  3. ↑ 1000 Қудси Ҳадитҳс: Ан Энcйcлопедиа оф Дивине Сайингс. Арабиc Виртуал Транслатион Cентер, 11 Май 2019. ИСБН 978-0-359-65422-2. 
  4. ↑ 4,0 4,1 Саʻд, Муḥаммад Ибн. Тҳе Мен оф Мадина. Та-Ҳа Публишерс, 1997. ИСБН 978-1-897940-62-4. 
  5. ↑ Рашеэди, М. Аюб. Сервиcес оф Ҳанфис ин Ҳадитҳс Студиэс: Урду. Урду Мовиэс.