Ad-Damashqiy

Шайх Шамсиддин ал-Ансарий ад-Дамашқий ёки оддийгина ад-Дамашқий (арабча: شمس الدين الأنصاري الدمشقي‎‎) (1256–1327) ўрта аср араб географи бўлиб, ўзининг асосий асарини 1300-йилда тугаллаган. У Дамашқда туғилган – бу унинг „ад-Дамашқий“ нисбасидан маълум ва асосан ўз ватани, Катта Сурия (Билод аш-Шом) ҳақида, Салбчиларининг бутунлай чиқиб кетганидан сўнг ёзган. У Мамлук султони Байбарснинг замондоши бўлди, Байбарс салбчиларга қарши урушда мусулмонларга раҳбарлик қилган саркарда эди. Унинг асарлари салбчилар хроникалари билан боғлиқ эканлиги сабаб қимматли ҳисобланади. У 1327-йилда Сафад шаҳрида вафот этган.

Шамсиддин ал-Ансарий ад-Дамашқий شمس الدين الأنصاري الدمشقي
Унвони	ад-Димасқий
Шахсий маълумотлар
Таваллуди	1256
Вафоти	1327
Дини	Ислом
Эра	Мамлук
Ҳудуд	Катта Сурия
Асосий қизиқиш(лар)и	Тарих ва География
Касби	Араб географ

Ад-Дамашқий (1325) Денгизорти Жануби-Шарқий Осиё ороллари, уларнинг аҳолиси, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда урф-одатлари ҳақида батафсил маълумот беради. У „Чампа мамлакати… мусулмонлар ва бутпарастлар яшайдиган юрт. Ислом у ерга халифа Усмон даврида… ва Алининг даврида кириб борган; Уммавийлар ва Ал-Ҳажжаж томонидан қувғинга учраган кўплаб мусулмонлар у ерга қочиб борган ва шундан бери чампаларнинг кўпчилиги исломни қабул қилган“, дея қайд этади.

Уларнинг рақиблари бўлган кхмерлар ҳақида ад-Дамашқий (1325) шундай дейди: улар Комор (Кхмер) оролида яшайдилар, бу орол Малай ороли деб ҳам аталади; бу ерда кўплаб шаҳар ва қишлоқлар, бой ва зич ўрмонлар, улкан, баланд дарахтлар ҳамда оқ филлар бор; улар савдо йўлларидан келадиган даромадни нафақат фил суяги ва алоэ экспорти ҳисобига, балки мусулмон ва хитой кемаларига талончилик ва қароқчилик ҳужумлари орқали ҳам тўлдирганлар.

Ад-Дамашқийнинг Сурия ҳақидаги асарлари 1866-йилда Санкт-Петербургда М. А.Ф Мерен томонидан нашр этилган ва бу нашр кейинчалик 1890-йилда Гуй Ле Странге томонидан тайёрланган инглизча таржима учун асос бўлиб хизмат қилган.

Адабиётлар

• Ле Странж, Гий. Мусулмонлар давридаги Фаластин: Милодий 650-йилдан 1500-йилгача Сурия ва Муқаддас ер тавсифи. Фаластинни тадқиқ этиш жамғармаси қўмитаси, 1890. , Лондон,

Ҳаволалар

• Ад-Димасқий. Сурия ва Фаластин, араб географидан ўрганиш [Шамс ад-Дîн Димасқий] (Даниш). Копенгаген: Г.Э.C.Гад, 1862. 
• Ад-Димасқий. Космография (Арабиc). Сен-Пербург: л'Аcадéмиэ Имприале дес Сcиэнcес, 1866. 
• Ад-Димасқий. Ўрта аср космографияси қўлланмаси (Френч). C. А. Реитзел, 1874. 
• Филāḥа матнлари лойиҳасида ад-Димасқийнинг таржимаи ҳоли