Adamit
Адамит (Зн2АсО4(ОҲ)) — қўшимча гидроксил анионлари бўлган синк арсенатли иккиламчи минерал. Адамит франсуз минералоги Гилберт-Жозеф Адам (1795-1881) шарафига номланган[2]. Ромбик кристалл системада кристалланади. Бу одатда рух рудаси пайдо бўлишидан юқори оксидланган ёки нураш зонасида учрайди. Соф адамит рангсиз лекин одатда Фе аралашмалари туфайли сариқ рангга эга. Яшил ранглар ҳам пайдо бўлади ва минерал тузилишдаги мис алмашинуви билан боғлиқ[3]. Оливенит мис арсенат бўлиб, адамит билан изоструктурали бўлиб, рух ва мис ўртасида сезиларли даражада алмашинади, натижада купроадамит деб аталадиган оралиқ маҳсулот пайдо бўлади.
|
| |
| Асосий | |
|---|---|
| Формуласи | Зн2АсО4(ОҲ) |
| Физик хусусиятлари | |
| Ранги | Сариқ, яшил, оқ (камдан-кам), бинафша (камдан-кам) |
| Қирра ранги | оқ |
| Ялтироқлик | шишасимон |
| Шаффофлик | шаффоф |
| Қаттиқлик | 3,5[1] |
| Синиши | мўрт |
| Зичлиги | 4,3—4,5 г/см³ г/см³ |
| сингонияси | Ромбик (планаксиял) |
Ҳосил бўлиши
Адамит иккиламчи минерал сифатида рух ва мишяк ўз ичига олган гидротермал минерал конларнинг оксидланган зонасида учрайди[2]. Смицонит, ҳемиморфит, скоротит , оливенит , калцит, кварц ва темир ва марганец оксидлари билан боғлиқ ҳолда ҳосил бўлади. У юпқа қобиқ ёки друза шаклида ажратилади. Камроқ тарқалгани призматик кристаллар бўлиб, баъзида фанатларнинг ўзаро ўсишини ҳосил қилади. Асосан адамит темир гидроксидларида, лимонитда ўсади.
Кимёвий таркиби
- Зн — 56,78 %
- Каби — 26,13 %
- Ҳ — 0,35 %
- О — 27,90 %
Келиб чиқиши
Адамит биринчи марта Атакама чўлида (Чили) иккиламчи руда конларининг оксидланиш зоналарида оз миқдорда топилган. Россия (Далнегорск), Жазоир , Мексика (Мапими), Туркия , Греция ва Франсияда ҳам топилган. Дунёда адамит қазиб олинадиган Грециянинг жануби -шарқий соҳилидаги Лаврион , Роделграбен (Австрия) ва Монте Валерио (Италия) конлари мавжуд. Адамитнинг яхши намуналари АҚШнинг Намибия (Юта округи), Чили , Мапими (Мексика) да қазиб олинади. Адамит кристалларининг узунлиги камдан-кам ҳолларда бир сантиметрдан ошади аммо баъзилари масалан Мексикадаги Мапими конидаги адамит узунлиги 2,5 сантиметргача боради.
Тасвирлар
-
Голд Ҳилл туманидаги лимонит устидаги Адамит Юта АҚШ
Манбалар
- ↑ „Адамит“. wебминерал.cом. Қаралди: 13-июл 2022-йил.
- ↑ 2,0 2,1 „Адамит минералли“. миндат.орг. Қаралди: 13-июл 2022-йил.
- ↑ „Адамит минерали ҳақида“. м.минералс.не. Қаралди: 13-июл 2022-йил.