Адича (саха.: Адыаччы) (Боронг юқори оқимида) — Сахадаги дарё, Яна дарёсининг ўнг ирмоғи.

Адича


Давлат

Географияси

Узунлиги 715 км, сув ҳавзаси майдони 89,8 минг км² ни ташкил қилади. Черский тизмасининг ғарбий ён бағирларидан бошланади. Томпонский ва Верхоянск туманлари ҳудуди орқали кенг водий бўйлаб оқади[1]. Яна дарёсига унинг 648-километрида қуйилади.

Гидрология

Қор ва ёмғир сувларидан тўйинади. Йиллик ўртача сув сарфи бошланишидан 26 км узоқликда 512,5 м³/с[2], 212 км.да — 327,76 м³/с[3], 334 кмда — 300,92 м³/с[4] ни ташкил қилади. Йилнинг октабр ойида музлашни бошлайди, қишда 1 ойдан 4,5 ойгача музлайди; май ойининг охирида фойдаланиш учун очилади. Катта ҳажмда музлар учраб туриши билан ўзига хосдир.

Асосий ирмоқлари

(қуйилиш масофаси)

  • 68 км — Туостах дарёси (ўнг ирмоқ)
  • 222 км — Борулах дарёси (чап)
  • 338 км — Чарки дарёси (ўнг)
  • 351 км — Нелгесе дарёси (чап)
  • 429 км — Дербеке дарёси (чап)
  • 463 км — Делакаг дарёси (ўнг)

Хўжаликда фойдаланиш

Адича дарё транспорти учун жуда қулай. Оюн-Хомото қишлоғидан бошланувчи 223 км узунликдаги қисми Россия Федерациясининг[5] ички сув йўллари рўйхатига киритилган.

Совет даврининг охирида дарёда Адичан гидро электро станцияси қуриш режалаштирилган эди, аммо мамлакатдаги қайта қуриш ва иқтисодий қийинчиликлар бу лойиҳани бекор қилинишига олиб келди.

Сув реэстри маълумотлари

Россия сув ресурслари федерал агентлиги томонидан Россия давлат сув реэстри ҳамда РФ ҳудудларидаги сув хўжаликларини геоахборотлаштириш тизими маълумотларига кўра тайёрланган:

  • Ҳавза ҳудуди — Ленский
  • Дарё ҳавзаси — Яна
  • Дарё қуйи ҳавзаси — Адича
  • Сув хўжалиги участкаси — Адича

Манбалар

  1. ↑ „Адыча“. Публичная кадастровая карта. 11-июн 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-апрел 2013-йил.
  2. ↑ „Адйча Ат Юрдук-Кумакҳ“. Статистика на сайте Р-АрcтиcНЕТ. — Данные наблюдений 1937—1999 гг. 30-апрел 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-апрел 2013-йил.
  3. ↑ „Адйча Ат Оиун-Кҳомото“. Статистика на сайте Р-АрcтиcНЕТ. — Данные наблюдений 1942—1999 гг. 30-апрел 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-апрел 2013-йил.
  4. ↑ „Адйча Ат Уст'-Чаркй“. Статистика на сайте Р-АрcтиcНЕТ. — Данные наблюдений 1943—1997 гг. 30-апрел 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-апрел 2013-йил.
  5. ↑ „Приказ Минтранса РФ от 17 августа 2012 г. № 316 «Об определении бассейнов внутренних водных путей Российской Федерации»“. Қаралди: 25-апрел 2013-йил.

Адабиётлар

  • Адича // Болшая совецкая энсиклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-э изд. — М. : Совецкая энсиклопедия, 1969—1978.
  • Адича // Словар современних географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. сентр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
  • Адича // Энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.