Afrodita
Афродита (АФ-рə-ДЙ-теэ, Аттиc Греэк талаффуз: [а.пʰро.дǐː.тɛː], Коинē Греэк: [а.ɸроˈди.те̝], Греэк талаффуз: [а.фроˈðи.ти]) — қадимги юнон маъбудаси, севги, шаҳват, гўзаллик, завқ, эҳтирос, насл билан боғлиқ ва унинг синкретланган Рим маъбудаси Венера сингари, истак, жинсий алоқа, унумдорлик, фаровонлик ва ғалаба рамзи. Афродита билан биргаликда қўлланадиган асосий элементларга денгиз чиғаноқлари, миртлар, атиргуллар, каптарлар, чумчуқлар ва оққушлар киради. Афродитага сиғиниш асосан Шарқий Сом маъбудаси Инаннанинг қариндоши бўлган Финикия маъбудаси Астартедан келиб чиққан бўлиб, унинг култи шумерларнинг Инанна култига асосланган. Афродитага сиғинадиганларнинг асосий диний марказлари Ситера, Кипр, Коринф ва Афина бўлган. Уларнинг асосий байрами Афродизия бўлиб, у ҳар йили ёз ўрталарида нишонланади. Лаконияда Афродитага жангчи маъбуда сифатида сиғинишган. Шунингдек, у фоҳишаларнинг ҳомий маъбудаси бўлган, бу уюшма қадимги олимларни юнон-рим маданиятида „илоҳий фоҳишалик“ тушунчасини киритишига олиб келган. Бугунги кунда мазкур ғоя нотўғри деб ҳисобланилади.
| Афродита | |
|---|---|
маъбуда | |
| Мембер оф Ўн икки олимпиячи | |
|
Афродита ҳайкали | |
| Яшаш жой(лар)и | Олимп тоғи |
| Сайёра | Венера |
| Жониворлар | делфин, чумчуқ, каптар, оққуш, қуён, ғоз, ари, балиқ, капалак |
| атиргул, денгиз чиғаноғи, марварид, ойна, камар, анемона, марул, нарcиссус | |
| пинк | |
| Шахсий маълумотлар | |
| Ота-онаси | Зевс ва Диона (Ҳомер бўйича) |
| Консортлари | |
| Болалари | Эрос, Фобос, Деимос, Гармония, Потҳос, Антерос, Ҳимерос, Гермафродит, Родос, Эрикс, Пеитҳо, Грейслар, Беролар, Голгос, Приапус, Эней |
| Эквивалентлари | |
| Римча эквиваленти | Венера |
| Cанааните эквиваленти | Астарте |
| Миср эквиваленти | Ҳатҳор, Исис |
Гесиоднинг Теогониясида Афродита Cйтҳера қирғоғида кўпикдан (ἀφρός ., апҳрóс) туғилгани айтилади. Унга кўра, бу кўпиклар Ураннинг ўғли Кронус кесиб, денгизга ташлаган, жинсий аъзоларидан ҳосил бўлган. Гомернинг Илиадасида эса, у Зевс ва Дионанинг қизи дея тарифланади. Платон ўзининг Симпозиумида бу икки келиб чиқишни аслида алоҳида шахсларга тегишли эканлигини таъкидлайди, улар: Афродита Урания („Самовий“ Афродита) ва Афродита Пандемос („барча одамлар“ учун умумий Афродита)дир[1]. Афродитанинг бошқа кўплаб эпитетлари бўлган, уларнинг ҳар бири айни бир маъбуданинг бошқа турли жиҳатларини ўизда намойиш қилади ёки бошқа маҳаллий маданият томонидан қўлланади. Шунингдек, у Cйтҳереа (Китҳера хоними) ва Cйприс (Кипр хоними) сифатида ҳам танилган, чунки иккала ҳудуд ҳам унинг туғилган жойи сифатида таърифланган.
Юнон мифологиясига кўра, Афродита олов, темирчилик ва металлга ишлов бериш худоси Гефестга турмушга чиқади. Афродита унга кўп бора хиёнат қилган. Шунингдек, унинг кўплаб ошиқлари бўлган. Одиссейда у уруш худоси Арес билан зино қилиб қўлга тушади. Афродита биринчи Ҳомерик мадҳиясида марҳум чўпон Анчисесни алдайди. Афродита, шунингдек, ёввойи чўчқа томонидан ўлдирилган чўпонлар ҳомийси Адониснинг суррогат онаси ва севгилиси ҳамдир. Афродита Афина ва Гера билан бирга троя урушининг бошланишига сабаб бўлган учта маъбудадан бири эди. У Илиадада муҳим рол ўйнайди. Афродита Ғарб санъатида аёл гўзаллигининг рамзи сифатида тасвирланган ва Ғарб адабиётининг кўплаб намуналарида ҳам тилга олинади. У замонавий неопаган динларида ҳам илоҳийлаштирилган, жумладан Афродита, Викка ва Элленисмос бу диндаги асосий худолардир.
Этимологияси
Гесиод Афродита исмини апҳрóс (ἀφρός) „денгиз кўпиги“ сўзидан олинган, деб ҳисоблаган[2], шунга кўра, маъбуда исми „кўпикдан вужудга келган“ деб талқин қилади[2][3]. Лекин кўпчилик замонавий олимлар буни сохта халқ этимологияси, деб ҳисоблашади[2]. Классик мифологиянинг дастлабки замонавий олимлари Афродитанинг номи юнон ёки ҳинд-европа тилларидан келиб чиққан бўлиши мумкинлиги ҳақида баҳслашишади, аммо ҳозиргача бу иддаоларнинг барчаси инкор қилинган[4]. Афродита номи юнонча бўлмаган (эҳтимол сом тили) тилдан келиб чиққан деб тахмин қилинади, аммо унинг аниқ келиб чиқиши ҳақида етарлича маълумот мавжуд эмас[4].
Кипр оролида милоддан аввалги ХИ асрдан ИВ асргача ишлатилган бўғин ёзувида маъбуданинг номи турли шаклларда ҳосил қилинган. Жумладан, 𐠀𐠡𐠦𐠭𐠃𐠂 (а-по-ро-та-ои, ўнгдан чапга томон ўқилади)[5], 𐠀𐠡𐠦𐠯𐠭𐠂 (а-по-ро-ти-та-и, ўнгдан чапга томон ўқилади)[6] ва 𐠀𐠡𐠦𐠯𐠪𐠈 (а-по-ро-ти-си-жо, „Апҳродисиан“, „Апҳродита билан боғлиқ“, ўнгдан чапга томон ўқилади)[7] сингари кўринишлари қўлланган.
Келиб чиқиши
Яқин Шарқда севги маъбудаси
Юнонистонда Афродита култи бошқа миллатлар маданиятидан ўтган ёки ҳеч бўлмаганда Финикиядаги Астарте култидан таъсирланган ҳолда пайдо бўлган деган қарашлар мавжуд[8]. Ўз навбатида, Месопотамиядаги маъбудаларга сиғиниш маданияти ҳам таъсир қилган бўлиши мумкин. Шарқий сом халқларининг „Иштар“ ва шумерларнинг „Инанна“ сингари маъбудалари бунга мисол бўла олади[9]. Паусаниаснинг таъкидлашича, Афродитага сиғинишни биринчи бўлиб оссурияликлар, кейин Кипр пафийлари, кейинчалик эса Аскалондаги финикияликлар амалга оширган. Финикияликлар, ўз навбатида, Китера халқига ўзлари сингари Афродитага сиғинишни ўргатишган[10].
Афродита Инанна-Иштарнинг шаҳвонийлик ва насл билан алоқалари сингари қобилиятларини ўзида намоён этади[8]. Бундан ташқари, у „самовий“ деган маънони англатувчи Оураниа (Οὐρανία) номи билан ҳам танилган[8]. Айни шу унвон Инаннанинг Осмон маликаси номига мос келади[11]. Афродитанинг дастлабки бадиий ва адабий тасвирлари Инанна-Иштарникига жуда ўхшаш[8]. Инанна-Иштар сингари, Афродита ҳам жангчи маъбуда бўлган[8]. Милодий иккинчи асрда яшаган юнон географи Паусаниаснинг қайд этишича, Спартада Афродитага Афродита Ареиа номи билан сажда қилишган, бу ном „жангчи“ деган маънони англатади[2]. У, шунингдек, Афродитанинг Спарта ва Китерадаги энг қадимий култ ҳайкалларида унинг қўллари кўтарилган ҳолдаги тасвирлари борлигини эслаб ўтади[2]. Замонавий олимлар Афродитанинг жангчи-маъбудалиги унга сиғинувчиларнинг энг қадимги қатламларида пайдо бўлганлигини таъкидлайдилар[12] ва буни унинг Яқин Шарқдан келиб чиққанлигининг белгиси сифатида кўришади[12].
Ҳинд-европа минтақасида тонг маъбудаси
Афродитанинг Яқин Шарқдан келиб чиқиши ҳақидаги ғояларга қарши бўлган баъзи илк қиёсий мифологлар, Афродита юнон тонг маъбудаси Эоснинг[13] айрим жиҳатларини ўзида намоён қилган илоҳа сифатида пайдо бўлган ва шунинг учун у прото-ҳинд-европа тонг маъбудаси *Ҳаéусōс (юнонча Эос, лотинча Аурора, Санскритча Ушас) дан келиб чиққан, деб таъкидлайдилар[13]. Ҳозирги замон олимларининг аксарияти соф ҳинд-европамаданиятига хос Афродита тушунчасини рад этишади[4]. Лекин асли сом худоси бўлган ҳинд-европа тонг маъбудасининг Афродитага таъсири бўлган бўлиши мумкин[2]. Афродита ҳам, Эос ҳам ўзларининг эротик гўзаллиги ва тажовузкор тарздаги шаҳвоний истаклари билан танилган[2]. Шунингдек, иккаласи ҳам ўлик ошиқлари билан жинсий алоқада бўлган[2]. Иккала маъбуда ҳам қизил, оқ ва олтин ранглар билан алоқадор ҳолда тасвирланади[2]. Мичаэл Жанда, Афродита исмини Эоснинг эпитети сифатида „[океан] кўпигидан кўтарилган“[14] маъносини англатади ва Гесиоднинг Теогониядаги Афродитанинг туғилиши ҳақидаги ҳикоясини ҳинд-европа афсонасининг архаик рефлекси сифатидаги намойиши, деб ҳисоблайди[14]. Кронус Уранни митема сифатида мағлуб этгандан сўнг сувдан кўтарилган Афродита Индранинг Вртрани мағлуб этиб, Ушасни озод қилиш ҳақидаги Ригведик афсонаси билан бевосита боғлиқ эканлиги иддао қилинади[15]. Афродита ва ҳинд-европа тонг маъбудаси ўртасидаги яна бир муҳим ўхшашлик унинг юнон осмон худоси билан яқин қариндошлигидир[2], чунки унинг оталигига асосий даъвогарлар (Зевс ва Уран) осмон худоларидир[2].
Эпитетлари
Афродитанинг энг кенг тарқалган култик эпитети „самовий“ деган маънони англатувчи Оураниа[2] ҳисобланади, лекин бу эпитет деярли ҳеч бир адабий матнларда учрамаган, бу эса илоҳанинг соф култик аҳамиятга эга эканлигини кўрсатади[2]. Афродитанинг яна бир умумий номи Пандемос („Барча халқ учун“) бўлган[2]. Афродита Пандемос ролида Пейтō (Πείθω „ишонтириш“ маъносини англатади) билан боғлиқ ҳолда тасвирланган[2]. Одамлар ундан васваса вақтида ёрдам сўраб, ибодат қилишган[2]. Платон симпозиумидаги Паусаниаснинг фикрларига биноан, Оураниа ва Пандемос, аслида, алоҳида маъбудалар эканлигини тасвирланади. Унинг таъкидлашича, Афродита Оураниа — Кронус Уранни кастрация қилганидан кейин денгиз кўпигидан туғилган самовий Афродита бўлиб, қолган икки маъбуданинг энг каттаси бўлган. Симпозиумдаги тарифга кўра, Афродита Оураниа эркак гомосексуал истаги, хусусан, эфебик Эрос ва Педерастиянинг илҳоми маҳсулидир. Афродита Пандемос, аксинча, Зевс ва Дионанинг бирлигидан туғилган оддий Афродита ва гетеросексуал истак ва жинсий фоҳишалик илҳомидан пайдо бўлган Афродита Ураниядан „кичик“дир[16][17]. Папҳиан (Παφία) Кипрдаги Пафосдан кейинги Афродитанинг эпитетларидан бири бўлган, Кипрда у туғилган вақтида денгиздан чиқиб келган[18]
Генеологияси
| Афродитанинг оила дарахти [19] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Яна қаранг
- Анчисес
- Ашера
- Амур
- Афродита камари
- Лакшми, Афродита каби океандан кўтарилган ва Иштар каби 8 қиррали юлдузга эга маъбуда.
Манбалар
- ↑ Тҳис cлаим ис маде ат Сймпосиум 180э. Ит ис ҳард то интерпрет тҳе роле оф тҳе вариоус спеэчес ин тҳе диалогуэ анд тҳеир релатионшип то wҳат Плато аcтуаллй тҳоугҳт; тҳерефоре, ит ис cонтроверсиал wҳетҳер Плато, ин фаcт, белиэвед тҳис cлаим абоут Апҳродите. Сеэ Фрисбеэ Шеффиэлд, "Тҳе Роле оф тҳе Эарлиэр Спеэчес ин тҳе „Сймпосиум“: Платўс Эндохиc Метҳод?" ин Ж. Ҳ. Лешер, Дебра Наилс & Фрисбеэ C. C. Шеффиэлд (эдс.), Платўс Сймпосиум: Иссуэс ин Интерпретатион анд Реcептион. Ҳарвард Университй Пресс (2006).
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 Cйрино 2010.
- ↑ Ҳесиод, Тҳеогонй, 190-97.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Wест 2000.
- ↑ О'Брйҳим, Шаwн Давид. А Студент'с Cомментарй он Овид'с Метаморпҳосес Боок 10. Унитед Статес: Wилей-Блаcкwелл, Жуне 22, 2021 — 80-бет. ИСБН 9781119770503.
- ↑ „Тҳе Cйприот Сйллабиc Сcрипт wорд а-по-ро-ти-та-и“. www.палаэолехиcон.cом. Қаралди: 2023-йил 24-апрел.
- ↑ Пестарино, Беатриcе. Кйприōн Политеиа, тҳе Политиcал анд Административе Сйстемс оф тҳе Cлассиcал Cйприот Cитй-Кингдомс. Леиден, тҳе Нетҳерландс: Брилл Публиcатионс, Аугуст 8, 2022 — 135-136-бет. ИСБН 9789004520332.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Бреитенбергер 2007.
- ↑ Буркерт 1985.
- ↑ Паусаниас, Десcриптион оф Греэcе, И. ХИВ.7
- ↑ Пенгласе 1994.
- ↑ 12,0 12,1 Иоссиф & Лорбер 2007.
- ↑ 13,0 13,1 Думéзил 1934.
- ↑ 14,0 14,1 Жанда 2010.
- ↑ Жанда 2005.
- ↑ Плато, Сймпосиум 181а-д.
- ↑ Ричард Л. Ҳунтер, Платўс Сймпосиум, Охфорд Университй Пресс: 2004, пп. 44-47
- ↑ „Суда, π, 825“.
- ↑ Бу диаграмма Гесиоднинг Теогония асарига асосланган
- ↑ Ҳомернинг Илиада достонига кўра 1.570–579, 14.338, Одйссей 8.312, Гефест Гера ва Зевснинг ўғли эди, Гантзга қаранг. п. 74.
- ↑ Гесиоднинг Теогония асарига кўра 927–929, Гефестни отаси бўлмаган Гера ёлғиз ўзи туғган, Гантзга қаранг. п. 74.
- ↑ Гесиоднинг Теогония асарига кўра 886–890, Зевснинг етти хотинидан бўлган болаларидан Афинага биринчи бўлиб ҳомиладор бўлинган, лекин у энг охирги туғилган фарзанд; Зевс Метисни ҳомиладор қилган, кейин уни ютиб юборган, кейинроқ Зевснинг ўзи Афинани „бошидан бошлаб“ туққан, Гантзга қаранг, пп. 51–52, 83–84.
- ↑ Гесиоднинг Теогония асарига кўра 183–200, Афродита Ураннинг кесилган жинсий аъзоларидан туғилган, қаранг Гантз, пп. 99–100.
- ↑ Ҳомер Илиада достонига кўра, Зевс 3.374, 20.105; Одиссей 8.308, 320) ва Дионанинг фарзанди (Илиада 5.370–71), Гантзга қаранг, пп. 99–100.
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- Ҳомер, Тҳе Илиад wитҳ ан Энглиш Транслатион бй А.Т. Муррай, ПҳД ин тwо волумес. Cамбридге, МА, Ҳарвард Университй Пресс; Лондон, Wиллиам Ҳеинеманн, Лтд. 1924. Онлине версион ат тҳе Персеус Дигитал Либрарй.
- Ҳесиод, Тҳеогонй, ин Тҳе Ҳомериc Ҳймнс анд Ҳомериcа wитҳ ан Энглиш Транслатион бй Ҳугҳ Г. Эвелйн-Wҳите, Cамбридге, МА., Ҳарвард Университй Пресс; Лондон, Wиллиам Ҳеинеманн Лтд. 1914. Онлине версион ат тҳе Персеус Дигитал Либрарй.
- Эвелйн-Wҳите, Ҳугҳ, Тҳе Ҳомериc Ҳймнс анд Ҳомериcа wитҳ ан Энглиш Транслатион бй Ҳугҳ Г. Эвелйн-Wҳите. Ҳомериc Ҳймнс. Cамбридге, Массачусетц, Ҳарвард Университй Пресс; Лондон, Wиллиам Ҳеинеманн Лтд. 1914.
- Пиндар, Одес, Диане Арнсон Сварлиэн. 1990. Онлине версион ат тҳе Персеус Дигитал Либрарй.
- Эурипидес, Тҳе Cомплете Греэк Драма', эдитед бй Wҳитней Ж. Оатес анд Эугене О'Неилл, Жр. ин тwо волумес. 2. Тҳе Пҳоэниссаэ, транслатед бй Э. П. Cолеридге. Неw Ёрк. Рандом Ҳоусе. 1938.
- Аполлониус Рҳодиус, Аргонаутиcа транслатед бй Роберт Cоопер Сеатон (1853–1915), Р. C. Лоэб Cлассиcал Либрарй Волуме 001. Лондон, Wиллиам Ҳеинеманн Лтд, 1912. Онлине версион ат тҳе Топос Техт Прожеcт.
- Аполлодорус, Аполлодорус, Тҳе Либрарй, wитҳ ан Энглиш Транслатион бй Сир Жамес Георге Фразер, Ф.Б.А., Ф.Р.С. ин 2 Волумес. Cамбридге, МА, Ҳарвард Университй Пресс; Лондон, Wиллиам Ҳеинеманн Лтд. 1921. Онлине версион ат тҳе Персеус Дигитал Либрарй.
- Паусаниас, Паусаниас Десcриптион оф Греэcе wитҳ ан Энглиш Транслатион бй W.Ҳ.С. Жонес, Литт.Д., анд Ҳ.А. Ормерод, М.А., ин 4 Волумес. Cамбридге, МА, Ҳарвард Университй Пресс; Лондон, Wиллиам Ҳеинеманн Лтд. 1918. Онлине версион ат тҳе Персеус Дигитал Либрарй.
- Диодорус Сиcулус, Библиотҳеcа Ҳисториcа. Вол 1-2. Имманел Беккер. Лудwиг Диндорф. Фриэдрич Вогел. ин аэдибус Б. Г. Теубнери. Леипзиг. 1888–1890. Греэк техт аваилабле ат тҳе Персеус Дигитал Либрарй.
- Овид, Метаморпҳосес. Транслатед бй А. Д. Мелвилле; интродуcтион анд нотес бй Э. Ж. Кенней. Охфорд: Охфорд Университй Пресс. 2008. ИСБН 978-0-19-953737-2.
- Ҳйгинус, Гаиус Жулиус, Тҳе Мйтҳс оф Ҳйгинус. Эдитед анд транслатед бй Марй А. Грант, Лаwренcе: Университй оф Кансас Пресс, 1960.
- Гаиус Жулиус Ҳйгинус, Астрономиcа фром Тҳе Мйтҳс оф Ҳйгинус транслатед анд эдитед бй Марй Грант. Университй оф Кансас Публиcатионс ин Ҳуманистиc Студиэс. Онлине версион ат тҳе Топос Техт Прожеcт.
- Амес-Леwис, Франcис (2000), Тҳе Интеллеcтуал Лифе оф тҳе Эарлй Ренаиссанcе Артист, Неw Ҳавен, Cоннеcтиcут: Яле Университй Пресс, ИСБН 0-300-09295-4
- Алехандер, Тимотҳй Жай (2007), Ҳелленисмос Тодай (Фирст-нашр), Лулу Пресс, Инc., ИСБН 978-1-4303-1427-1
- Андерсон, Граҳам (2000), Фаирйтале ин тҳе Анcиэнт Wорлд, Лондон: Роутледге, 131–32-бет, ИСБН 978-0-415-23702-4
- Арсcотт, Cаролине; Сcотт, Катиэ, муҳ. (2000), Манифестатионс оф Венус: Арт анд Сехуалитй, Cритиcал Перспеcтивес ин Арт Ҳисторй, Манчестер: Манчестер Университй Пресс, ИСБН 978-0719055225
- Блаcк, Жеремй; Греэн, Антҳонй (1992), Годс, Демонс анд Сймболс оф Анcиэнт Месопотамиа: Ан Иллустратед Диcтионарй, Лондон: Тҳе Бритиш Мусеум Пресс, ИСБН 0-7141-1705-6
- Боэдекер, Дебораҳ (1974), Апҳродите'с Энтрй инто Греэк Эпиc, Леиден, Германй: Брилл, 15–16-бет[ИСБН миссинг]
- Беэкес, Роберт С. П. (2009), Этймологиcал Диcтионарй оф Греэк, 1-жилд, Леиден анд Бостон: Брилл, ИСБН 978-90-04-17418-4
- Боннер, Cампбелл (1949), „КЕСТОС ИМАС анд тҳе Салтире оф Апҳродите“, Тҳе Америcан Жоурнал оф Пҳилологй, Тҳе Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс, 70 (1): 1–6, дои:10.2307/290961, ИССН 0002-9475, ЖСТОР 290961
- Бордес, Пҳилиппе (2005), Жаcқуэс-Лоуис Давид: Эмпире то Эхиле, Неw Ҳавен, Cоннеcтиcут: Яле Университй, ИСБН 0-300-10447-2
- Боттерwеcк, Г. Жоҳаннес; Ринггрен, Ҳелмер (1990), Тҳеологиcал Диcтионарй оф тҳе Олд Тестамент, ВИ-жилд, Гранд Рапидс, Мичиган: Wм. Б. Ээрдманс Публишинг Cо., ИСБН 0-8028-2330-0
- Бреитенбергер, Барбара (2007), Апҳродите анд Эрос: Тҳе Девелопмент оф Греэк Эротиc Мйтҳологй, Неw Ёрк анд Лондон: Роутледге, ИСБН 978-0-415-96823-2
- Броокс, Ричард А.; Алден, Доуглас W. (1980), А Cритиcал Библиограпҳй оф Френч Литературе, 6-жилд, Сйраcусе, Неw Ёрк: Сйраcусе Университй Пресс, ИСБН 0-8156-2207-4
- Булл, Малcолм (2005), Тҳе Миррор оф тҳе Годс: Ҳоw Ренаиссанcе Артисц Редисcоверед тҳе Паган Годс, Охфорд: Охфорд Университй Пресс, ИСБН 0-19-521923-6
- Буллоугҳ, Верн Л.; Буллоугҳ, Бонниэ (1993), Cросс Дрессинг, Сех, анд Гендер (репринт-нашр), Пҳиладелпҳиа: Университй оф Пеннсйлваниа Пресс, 29-бет, ИСБН 978-0812214314
- Будин, Степҳаниэ Л. (2010), „Апҳродите Эноплион“, ин Смитҳ, Амй C.; Пиcкуп, Садиэ (муҳ.), Брилл'с Cомпанион то Апҳродите, Брилл'с Cомпанионс ин Cлассиcал Студиэс (инглизча), Леиден, Тҳе Нетҳерландс: Брилл Публишерс, 85–86, 96, 100, 102–03, 112, 123, 125-бет, ИСБН 978-9047444503
- Буркерт, Wалтер (1985), Греэк Религион, Cамбридге, Массачусетц: Ҳарвард Университй Пресс, ИСБН 0-674-36281-0
- Буркерт, Wалтер (1998) [1992], Тҳе Ориэнтализинг Револутион: Неар Эастерн Инфлуэнcе он Греэк Cултуре ин тҳе Эарлй Арчаиc Аге, Ҳарвард Университй Пресс, ИСБН 978-0674643642
- Буркерт, Wалтер (2005), „Чаптер Тwентй: Неар Эастерн Cоннеcтионс“, ин Фолей, Жоҳн Милес (муҳ.), А Cомпанион то Анcиэнт Эпиc, Неw Ёрк анд Лондон: Блаcкwелл Публишинг, ИСБН 978-1-4051-0524-8
- Cамерон, Алан. Греэк Мйтҳограпҳй ин тҳе Роман Wорлд. Неw Ёрк Cитй, Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс, 2004. ИСБН 0-19-517121-7.
- Cларк, Нора (2015), Апҳродите анд Венус ин Мйтҳ анд Мимесис, Cамбридге, Энгланд: Cамбридге Счоларс Публишинг, ИСБН 978-1-4438-7127-3
- Cлифтон, Час С. (2006), Ҳер Ҳидден Чилдрен: Тҳе Рисе оф Wиccа анд Паганисм ин Америcа, Ланҳам, Марйланд: АлтаМира Пресс, ИСБН 978-0-7591-0201-9
- Cуннингҳам, Лаwренcе С.; Реич, Жоҳн Жай (2009), Cултуре & Валуэс, Волуме ИИ: А Сурвей оф тҳе Ҳуманитиэс wитҳ Реадингс, Cенгаге Леарнинг, ИСБН 978-0-495-56926-8
- Cйрино, Мониcа С. (2010), Апҳродите, Годс анд Ҳероэс оф тҳе Анcиэнт Wорлд, Неw Ёрк анд Лондон: Роутледге, ИСБН 978-0-415-77523-6
- Делcоурт, Мариэ (1961), Ҳермапҳродите: Мйтҳс анд Ритес оф тҳе Бисехуал Фигуре ин Cлассиcал Антиқуитй, Ничолсон, Женнифер томонидан таржима қилинган, Лондон: Студио Боокс, 27-бет
- Думéзил, Георгес (1934), Оуранос-Вàруна: Èтуде де мйтҳологиэ cомпáреэ индо-эуропéэне, Парис: Маисоннеуве[ИСБН миссинг]
- Дунанд, Франçоисе (2007), „Тҳе Религиоус Сйстем ин Алехандриа“, ин Огден, Даниэл (муҳ.), А Cомпанион то Греэк Религион, Малден, Массачусетц, Охфорд, Энгланд, анд Виcториа, Аустралиа: Блаcкwелл Публишинг, 253–63-бет, ИСБН 978-1-4051-2054-8
- Фосси, Глориа (1998), Боттиcелли. Примавера. (Инглесе-нашр), Гиунти Эдиторе Фирензе Италй, ИСБН 978-88-09-21459-0
- Фриск, Ҳжалмар (1960), Гриэчисчес этймологисчес Wöртербуч, 1-жилд, Ҳеиделберг: Cарл Wинтер, 196 ф-бет
- Галлагҳер, Анн-Мариэ (2005), Тҳе Wиccа Библе: Тҳе Дефинитиве Гуиде то Магиc анд тҳе Cрафт, Неw Ёрк: Стерлинг Публишинг Cо., Инc., ИСБН 1-4027-3008-Х
- Гантз, Тимотҳй (1996), Эарлй Греэк Мйтҳ: А Гуиде то Литерарй анд Артистиc Соурcес, Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс, ИСБН 978-0-8018-5360-9
- Гай, Петер (1998), Плеасуре Wарс: Тҳе Боургеоис Эхпериэнcе: Виcториа то Фреуд, Неw Ёрк анд Лондон: W. W. Нортон анд Cомпанй, ИСБН 0-393-31827-3
- Грант, Мичаэл (1989), Тҳе Cлассиcал Греэкс, Ҳисторй оф Cивилизатион, Неw Ёрк: Чарлес Счрибнер'с Сонс, ИСБН 0-684-19126-1
- Гравес, Роберт (1960) [1955], Тҳе Греэк Мйтҳс, Лондон: Пенгуин, ИСБН 978-0241952740
- Граз, Ф. (1984), Эcк, W. (муҳ.), „Wомен, Wар, анд Wарлике Дивинитиэс“, Зеицчрифт фüр Папйрологиэ унд Эпиграпҳик, Бонн: Др. Рудолф Ҳабелт ГмбҲ, 55 (55): 250, ЖСТОР 20184039
- Ҳансен, Wиллиам (2004), Ҳандбоок оф Cлассиcал Мйтҳологй, Саинт Барбара: АБC-Cлио, ИСБН 978-1576072264
- Ҳард, Робин, Тҳе Роутледге Ҳандбоок оф Греэк Мйтҳологй: Басед он Ҳ.Ж. Росе'с "Ҳандбоок оф Греэк Мйтҳологй", Псйчологй Пресс, 2004, ИСБН 9780415186360. Гоогле Боокс.
- Ҳавелоcк, Чристине Митчелл (2007) [1995], Тҳе Апҳродите оф Книдос анд Ҳер Суccессорс: А Ҳисториcал Ревиэw оф тҳе Фемале Нуде ин Греэк Арт, Анн Арбор: Университй оф Мичиган Пресс, ИСБН 978-0-472-03277-8
- Ҳилл, Лабан Cарриcк (2007), А Бруш Wитҳ Наполеон: Ан Энcоунтер Wитҳ Жаcқуэс-Лоуис Давид, Арт Энcоунтерс, Неw Ёрк: Wацон-Гуптилл Публиcатионс, ИСБН 978-0-8230-0417-1
- Ҳисcоcк, Андреw (2017), „"Суппосе тҳоу дост дефенд ме фром wҳат ис паст": Шакеспеаре'с Венус анд Адонис анд Тҳе Рапе оф Луcреcе анд тҳе аппетите фор анcиэнт меморй“, ин Ҳисcоcк, Андреw; Wилдер, Лина Перкинс (муҳ.), Тҳе Роутледге Ҳандбоок оф Шакеспеаре анд Меморй, Неw Ёрк анд Лондон: Роутледге, ИСБН 978-1-315-74594-7
- Иоссиф, Панагиотис; Лорбер, Cатҳарине (2007), „Лаодикаи анд тҳе Годдесс Никепҳорос“ (ПДФ), Л'Антиқуитé Cлассиқуэ, 76: 77, дои:10.3406/антиқ.2007.2618, ИССН 0770-2817, ЖСТОР 41665635
- Жанда, Мичаэл (2005), Элйсион. Энцтеҳунг унд Энтwиcклунг дер гриэчисчен Религион, Иннсбруcк: Институт фüр Спрачен унд Литературен, ИСБН 978-3851247022
- Жанда, Мичаэл (2010), Диэ Мусик нач дем Чаос: дер Счöпфунгсмйтҳос дер эуропäисчен Ворзеит, Иннсбруcк: Институт фüр Спрачен унд Литературен, ИСБН 978-3851242270
- Конарис, Мичаэл Д. (2016), Тҳе Греэк Годс ин Модерн Счоларшип: Интерпретатион анд Белиэф ин Нинетеэнтҳ Cентурй анд Эарлй Тwентиэтҳ Cентурй Германй анд Бритаин, Охфорд: Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0-19-873789-6
- Керéнйи, Карл (1951), Тҳе Годс оф тҳе Греэкс, Лондон: Тҳамес анд Ҳудсон, ИСБН 0-500-27048-1
- Колоски-Остроw, Анн Олга; Лёнс, Cлаире Л. (2000), Накед Трутҳс: Wомен, Сехуалитй, анд Гендер ин Cлассиcал Арт анд Арчаэологй, Неw Ёрк анд Лондон: Роутледге, 230–31-бет, ИСБН 0415217520
- Лáкта, Петер (2017), „"Алл Адонисес Муст Диэ": Шакеспеаре'с Венус анд Адонис анд тҳе эписодиc имагинарй“, ин Марраподи, Мичеле (муҳ.), Шакеспеаре анд тҳе Висуал Арц: Тҳе Италиан Инфлуэнcе, Неw Ёрк анд Лондон: Роутледге, ИСБН 978-1-315-21225-8
- Леwис, Сиан; Ллеwеллйн-Жонес, Ллойд (2018), Тҳе Cултуре оф Анималс ин Антиқуитй: А Соурcебоок wитҳ Cомментариэс, Неw Ёрк анд Лондон: Роутледге, ИСБН 978-1-315-20160-3
- Линк, Лутҳер (1995), Тҳе Девил: А Маск Wитҳоут а Фаcе, Лондон: Реактион Боокс, ИСБН 0-948462-67-1
- Марcович, Мирослав (1996), „Фром Иштар то Апҳродите“, Жоурнал оф Аэстҳетиc Эдуcатион, 39 (2): 43–59, дои:10.2307/3333191, ЖСТОР 3333191
- МcКинлей, Катҳрйн Л. (2001), Реадинг тҳе Овидиан Ҳероине: "Метаморпҳосес" Cомментариэс 1100–1618, Леиден, Тҳе Нетҳерландс: Брилл, ИСБН 90-04-11796-2
- МcПҳеэ, Петер (1986), Проcеэдингс оф тҳе Фифтҳ Георге Рудé Семинар ин Френч Ҳисторй, Wеллингтон, Неw Зеаланд: Виcториа Университй оф Wеллингтон, Ҳисторй Департмент
- Палагиа, Олга; Поллитт, Ж. Ж. (1996), Персонал Стйлес ин Греэк Сcулптуре, Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, ИСБН 0-521-65738-5
- Пенгласе, Чарлес (1994), Греэк Мйтҳс анд Месопотамиа: Параллелс анд Инфлуэнcе ин тҳе Ҳомериc Ҳймнс анд Ҳесиод, Неw Ёрк: Роутледге, ИСБН 0-415-15706-4
- Питман, Жоанна. Он Блондес. Неw Ёрк Cитй анд Лондон: Блоомсбурй, 2003. ИСБН 978-1-58234-402-7.
- Пизза, Мурпҳй; Леwис, Жамес Р. (2009), Ҳандбоок оф Cонтемпорарй Паганисм, Леиден, Тҳе Нетҳерландс: Брилл, ИСБН 978-90-04-16373-7
- Поwелл, Баррй Б. (2012) [2004], „Мйтҳс оф Апҳродите, Артемис, Атҳена“, Cлассиcал Мйтҳ (Севентҳ-нашр), Лондон: Пеарсон, 211–35-бет, ИСБН 978-0-205-17607-6
- Пуҳвел, Жаан (1987), Cомпаративе Мйтҳологй, Балтиморе, Марйланд: Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс, ИСБН 0-8018-3938-6
- Пиренне-Делфорге, Винcиане (1994), Л'Апҳродите греcқуэ: cонтрибутион à л'éтуде де сес cултес эт де са персонналитé данс ле пантҳéон арчаïқуэ эт cлассиқуэ, Атҳèнес: Cентре интернатионал д'éтуде де ла религион греcқуэ антиқуэ (Кернос. Супплéмент; 4
- Росензwеиг, Рачел (2004), Wоршиппинг Апҳродите: Арт анд Cулт ин Cлассиcал Атҳенс, Анн Арбор: Университй оф Мичиган Пресс, ИСБН 0-472-11332-1
- Руcк, Cарл; Стаплес, Блаисе Даниэл (2001), Тҳе Апплес оф Аполло: Паган анд Чристиан Мйстериэс оф тҳе Эучарист, Дурҳам, Нортҳ Cаролина: Cаролина Аcадемиc Пресс, 64–70-бет, ИСБН 0-89089-924-Х
- Сабин, Тҳеа (2010), Wиccа фор Бегиннерс: Фундаменталс оф Пҳилосопҳй & Праcтиcе, Wоодбурй, Миннесота: Ллеwеллйн Wорлдwиде, ИСБН 978-0-7387-1775-3
- Симон, Эрика (1983), Фестивалс оф Аттиcа: Ан Арчаэологиcал Cомпанион, Мадисон: Университй оф Wисcонсин Пресс, ИСБН 0-299-09184-8
- Слатер, Пҳилип Эллиот (1968), Тҳе Глорй оф Ҳера: Греэк Мйтҳологй анд тҳе Греэк Фамилй, Принcетон, Неw Жерсей: Принcетон Университй Пресс, ИСБН 0-691-00222-3
- Смитҳ, Алисон (1996), Тҳе Виcториан Нуде: Сехуалитй, Моралитй, анд Арт, Манчестер: Манчестер Университй Пресс, ИСБН 0-7190-4403-0
- Стуттард, Давид (2016), Греэк Мйтҳологй: А Травелер'с Гуиде, Лондон анд Неw Ёрк: Тҳамес анд Ҳудсон, ИСБН 978-0500518328
- Тайлор, Жоан Э. (1993), Чристианс анд тҳе Ҳолй Плаcес: Тҳе Мйтҳ оф Жеwиш-Чристиан Оригинс, Охфорд: Охфорд Университй Пресс, ИСБН 0-19-814785-6
- Тинагли, Паола (1997), Wомен ин Италиан Ренаиссанcе Арт: Гендер, Репресентатион анд Идентитй, Манчестер: Манчестер Университй Пресс, ИСБН 0-7190-4054-Х
- Тинкле, Тҳереса (1996), Медиэвал Венусес анд Cупидс: Сехуалитй, Ҳерменеутиcс, анд Энглиш Поэтрй, Станфорд, Cалифорниа: Станфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0804725156
- Тинтероw, Гарй (1999), „Парис, 1841–1867“, Портраиц бй Ингрес: Имаге оф ан Эпоч, Неw Ёрк: Тҳе Метрополитан Мусеум оф Арт, ИСБН 0-87099-891-9
- Wалcот, П. (Април 1977), „Тҳе Жудгемент оф Парис“, Греэcе & Роме, Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 24 (1): 31–39, дои:10.1017/С0017383500019616, ЖСТОР 642687, С2CИД 162573370
- Wассон, Р. Гордон (1968), Сома: Дивине Мушроом оф Имморталитй, Сан Диэго, Cалифорниа: Ҳарcоурт Браcе Жованович, 128-бет, ИСБН 0-15-683800-1
- Wест, М. Л. (2008) [1993], Греэк Лйриc Поэтрй: А Неw Транслатион бй М. Л. Wест, Охфорд: Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0-19-954039-6
- Wест, М. Л. (1997), Тҳе Эаст Фаcе оф Ҳелиcон: Wест Асиатиc Элеменц ин Греэк Поэтрй анд Мйтҳ, Охфорд, Энгланд: Cларендон Пресс, 57-бет, ИСБН 0-19-815221-3
- Wест, М. Л. (2000), „Тҳе Наме оф Апҳродите“, Глотта, Гöттинген, Германй: Ванденҳоэcк & Рупречт (ГмбҲ & Cо. КГ), 76 (1./2. Ҳ): 134–38, ЖСТОР 40267103
- Wитcзак, Крзйсзтоф Томасз (1993), Ламберт Исебаэрт (муҳ.), „Греэк Апҳродите анд ҳер Индо-Эуропеан оригинс“, Мисcелланеа Лингуистиcа Граэcо-Латина, Намур: Соcиéтé дес éтудес cлассиқуэс: 115–23[ИСБН миссинг]
- Wитт, Региналд Элдред (1997), Исис ин тҳе Анcиэнт Wорлд, Балтиморе, Марйланд: Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс, ИСБН 0-8018-5642-6
- Wундерлич, Ҳанс Георг (1987), Тҳе Сеcрет оф Cрете, Wинстон, Р. томонидан таржима қилинган, 134-бет[ИСБН миссинг]
Ҳаволалар
| Викиомборда „Афродита“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Тҳеои лойиҳасидан АФРОДИТА Классик адабиёт, юнон ва рим санъатидан маълумот
- Аёллар нуқтаи назаридан Греция бўлган ҳурмат
- Сафонинг Афродитага аталган мадҳияси, қисқача тушунтириш билан
- Wарбург институтининг иконографик маълумотлар базаси (тахминан 2450 та Афродита тасвири)
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |