Афротурклар (тур. Афро-Турк), ёки африкалик турклар, турк африкаликлар ― Туркияда яшовчи африкалик шахслар гуруҳи. „Афротурклар“ номи неологизмдир. Илгари турк тилида араплар (араблар) ёки зенджи (неграми) деб номланган. Энди улар африкалик турклар деб аталади (тур. Африка кöкенли Тüрклер). Расмий равишда миллий озчилик деб тан олинмаган. Динга кўра-сунний мусулмонлар. Улар турк тилида ва юнон тилининг Крит диолектида гапиришади. Туркиядаги афро-америкаликлар сони 5000 кишидан иборат[1].

Қайта жойлаштириш

Кичик Осиё ҳудудида Африкадан келган муҳожирларнинг пайдо бўлиши Усмонлилар империясида қул савдоси билан боғлиқ. ААфрикалик қуллар Занзибар, Нигера, Саудия Арабистони, Ливия, Кения ва Судандан олиб келинган ва Анатолияда (Даламан, Мендерес, геэз, манавгат ва Чукурова) тарқалган. Уларнинг меҳнати қишлоқ хўжалигида ишлатилган.

Эркинликка эришган африкаликлар асосан Эгей денгизи соҳилидаги шаҳарларга жойлаша бошладилар.ХИХ асрда Измирда бир неча Африка кварталлари  бор эди: Сабирташи, Долапкую, Тамашалик, Икичешмелик ва Балликую[2]. Уларнинг барчаси шаҳар харобалари эди. Бу ерда 1923-йилда Греция ва Туркия ўртасидаги аҳоли алмашишдан сўнг Критдан ҳам афротурклар кўчиб келган. Айваликда яшовчи афро-турклар дастлаб юнон тилининг Крит диалектида гаплашар эди ва фақатгина кўчиб ўтгандан сўнг туркчага ўтишди.

Измирда 1960-йилгача яшаган афро-турклар анъанавий баҳор байрами „Дана байрами“ („Бузоқ байрами“)ни нишонлаган. Бу ном ХХ асрнинг 20-йилларида олинган. Байрам уч ҳафта давом этдган.Йил давомида Африка жамоасининг оқсоқоллари май ойининг биринчи шанбасида қурбон бўлган бузоқларни сотиб олиш учун пул тўплашди. Бугунги кунда ушбу байрамни нишонлаш анъанаси афротуркларнинг ёш авлоди орасида қайта туғилади, бироқ у бир неча кун давом этади.

Усмонлилар империяси даврида Болқонларда афротурклар пайдо бўлди. Мисол учун, Черногориянинг Улцин шаҳрида собиқ қулларнинг авлодлари ўз Африка жамоаси бор эди[3][4]. Бундан ташқари Султон қўшинида кўплаб африкалик аскарлар бор эди. Бундан ташқари, Султон армиясида кўплаб африкалик аскарлар бор эди. 1716-1718 йиллардаги Австрия-турк уруши пайтида, турк қўшинида, Болқон жангида 24 000 африкаликлар хизмат қилди.

Бугунги кунда афро-турк аҳолисининг катта қисми бўлган туманлар Эгей минтақасида, айниқса Измир, Айдин ва Мугла шаҳарларида жойлашган. Афро-турклар Анталия ва Адана провинциясидаги баъзи қишлоқ ва шаҳарларда ҳам яшайди, лекин катта шаҳарларга кўчиш давом этмоқда. Бу омил Африкада келиб чиққан туркларининг аниқ сонини баҳолашни қийинлаштиради[5].

Манбалар

  1. ↑ „Африканет.инфо, "Счwарзе Тüркен унд диэ натионале Идентитäт ин дер Тüркеи", Алев Дениз, 23.01.09“ (деадлинк). 2016-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 21-май. (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-03-03 санасида архивланган)
  2. ↑ „Афро-Тüрклерин тариҳи, Радикал, 30 Аугуст 2008, ретриэвед 22 Жануарй 2009 на сайте Радикал.cом.тр“. 2008-йил 1-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 21-май.
  3. ↑ „Югославиа – Монтенегро анд Косово – Тҳе Нехт Cонфлиcт?“ (деадлинк). 2016-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 21-май. (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-11-18 санасида архивланган)
  4. ↑ „Улcинж – Ҳисторй.“ (деадлинк). 2014-йил 19-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 21-май. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-08-19 санасида архивланган)
  5. ↑ Африка'нıн капıларı İзмир'э аçıлıёр, Ени Асıр, 21 Новембер 2008, ретриэвед 25 Жануарй 2009 (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-02-17 санасида архивланган)

Ҳаволалар