Agenor
Агенор (др.др.Ἀгкҳнōр) — қадимги юнон мифологиясининг қаҳрамони, Сур шоҳи. Посейдон ва Ливиянинг ўғли, Бела эгизак укаси, Европанинг отаси. Зевсни қизини ўғирлаб кетганида, Агенор ўғилларини Шарқий Ўрта ер денгизи бўйлаб қидиришга юборди. У Фив ва Крит шоҳларининг аждодлари ҳисобланган.
Мифологияда
Агенорнинг онаси қадимги муаллифлар Миср шоҳи Эпафнинг қизи Ливия нимфини — Зевснинг Иодан ўғли деб аташади; шундай қилиб, Агенор Аргоснинг биринчи шоҳларидан келиб чиққан. Ливия денгиз худоси Посейдондан ҳомиладор бўлиб, иккита эгизак — Агенор ва Белни дунёга келтирди. Биринчиси Сидон ва/ёки[1] Тирнинг шоҳи бўлиб, иккинчиси Мисрда[2] ҳукмронлик қилган. Муқобил вариантларга кўра, Агенор Белнинг ўғли[3] ёки Ионинг ўғли эди[4]. Унинг Тирдаги саройи Нонн Панополитанни[5] эслатади. Баъзан қадимги муаллифлар Агенорни Фракя шоҳи деб аташади, чунки бу мамлакатда унинг ўғилларидан бири ҳукмронлик қилади[6].
Псеудо-Аполлодоруснинг сўзларига кўра, Агенор Телепҳассага уйланган бўлиб, унга Кадмус, Феникс ва Килик ўғилларини, шунингдек, қизи Еуропани туғди. Баъзи манбаларга кўра ушбу рўйхатга яна иккита ўғил, Финея ва Фасос қўшилади. Псеудо-Ҳйгинус Агенор Аргиопенинг рафиқаси, Эврипид фожиаларининг муаллифи Схолиев — Белус Антиопанинг қизи деб атайди. Ферекиднинг ёзишича, Бел Дамнонинг қизи Агенор Феникс, Иса (амакиваччаси Аэгйптнинг рафиқаси) ва Мелияни (Данайнинг рафиқаси)[7] туғган ва кейинчалик Агенор Кадмуснинг онаси бўлган дарё худоси Нилнинг қизи Аргиопага уйланган. Антиохиялик Юҳаннога кўра, Тир шоҳи Тирога уйланган ва Кадм, Килик, Феникс, Европа ва Сиранинг отаси бўлган[4].
Зевс буқанинг қиёфасида Европани ўғирлаб кетганида, Агенор ўғилларини уни излашга жўнатди ва синглисисиз қайтиб келишларини тақиқлади. Европа топилмади; натижада, Агеноридлар Шарқий Ўрта ер денгизи бўйлаб тарқалди. Кадм Фивнинг асосчиси, Европанинг ўғли Минос-Крит қироли, Финей — Фракия қироли, — ККилик ва Феникс — мос равишда Киликия ва Финикия эпонимлари, Фасос — Эгей денгизининг шимолидаги оролнинг эпоними асосчисига айланди[2][1].
Хотира
Виргил Тир Карфаген колониясини „Агенор шаҳри“[8] деб атайди. Ушбу қаҳрамонга Карфагеннинг афсонавий асосчиси Дидонинг насабномаси ўрнатилган[4].
Олимлар Агенор афсонасида орол ва материк Элладанинг Финикия билан қадимий алоқалари ҳақидаги ҳикояни кўришади[4][1]. 1ХИХ асрга келиб, Агенорнинг номи семитик келиб чиқиши, Канъон сўзлари билан умумий бўлган гипотезаси илгари сурилди. Бу ном Аркадия, Аргос, Аҳая, Этолияда жойлашган афсоналар бир қатор мифологик белгилар билан аталган; фикрлардан бирига кўра, дастлаб Пелопоннеснинг бир қаҳрамони ҳақида гапирар эди, кейинчалик у Элладанинг турли ҳудудлари ва Шарқий Ўрта ер денгизи билан боғлиқ эди[2].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ярхо 1987.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Дüммлер 1893.
- ↑ Нонн Панополитанский 1997.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Столл 1886.
- ↑ Нонн Панополитанский 1997, ХЛ, 366.
- ↑ Лосев 1996, с. 223.
- ↑ Тüмпел 1897.
- ↑ Вергилий 2001, И, 338.
Адабиётлар
- Публий Вергилий Марон. Энеида. М.: Лабиринт, 2001. ИСБН 5-87604-127-0.
- Нонн Панополитанский. Деяния Диониса. СПб.: Алетейя, 1997. ИСБН 5-89329-033-Х.
- Лосев А.. Мифология греков и римлян. М.: Мысль, 1996. ИСБН 5-244-00812-9.
- Ярхо В. Агенор // Мифи народов мира. — 1987. — Т. 1. — С. 35.
- Дüммлер Г. Агенор 1 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1893. — Бд. И, 1. — Кол. 774—775.
- Столл Ҳ. „Агенор 1“, . Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. Леипзиг: Б. Г. Теубнер, 1886.
- Тüмпел К. Белос 3 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1897. — Бд. ИИИ, 1. — Кол. 259—264.